Bu yazı, bir folklor tartışması açmak ya da turizm faaliyetlerine körü körüne karşı çıkmak amacıyla kaleme alınmadı. Temel hedef; “Hoş Gelişler Ola Mustafa Kemal Paşa” eserinin ne olduğunu ve daha da önemlisi ne olmadığını hafızalarda tazelemektir.
Bu eser bir eğlence aracı değildir. Mustafa Kemal Atatürk’ün şahsına ithaf edilen, Azerbaycan’dan Anadolu’ya uzanan tarihsel kader birliğinin sahnedeki en somut ifadesidir. Bu nedenle her yere, her zamana ve her gerekçeye kolayca eklenebilecek sıradan bir “hoş geldin” fon müziği olarak görülemez.
Tarihin Canlı Tanığı
6 Ekim 1924’te Atatürk’ün Kars’a gelişi sırasında Kars Tren Garı’nda icra edilen bu karşılama, tarihle aynı anda doğmuştur. Sonradan anlam yüklenmiş bir ritüel değil, anlamı ruhunda taşıyan bir milli haykırıştır. Atatürk adına Anadolu’da yazılıp oynanan ilk eser olma niteliğini de buradan alır. Yapısı itibarıyla bir türküden çok marş karakteri taşır; halkın yazdığı, halkın söylediği ve halkın oynadığı kolektif bir irade beyanıdır.
Her yıl 6 Ekim’de Kars Tren Garı’nda yeniden canlandırılan bu sahne, sıradan bir tören değildir. Azerbaycan’dan Anadolu’ya uzanan duygu bütünlüğünün sembolüdür. Bu yüzden mekânı, zamanı ve anlamı birbirinden asla koparılamaz.
Kültürel Aşınmaya Karşı Uyarı
Ne var ki son yıllarda bu değerin açıkça aşındırıldığına şahit oluyoruz. Eser, neredeyse Kars’a gelen her konuğa söylenen bir “hoş geldin–güle güle” motifine indirgenmiştir. Turizmi canlandırma gerekçesiyle veya ticari amaçlı heyetler için bu eserin kullanılması, telafisi güç bir kültürel sığlaşmadır. Devlet erkânının bu duruma tanıklık etmesi, bu yanlış kullanımı meşrulaştırmaz.
Sormak gerekir:
- Atatürk’e ithaf edilmiş milli bir sesleniş, protokol rutininin fon müziği olabilir mi?
- Bu eser; üç beş kaz, birkaç teker gravyer veya bir miktar bal satmanın; turisti oyalamanın; uçaktan inen her siyasiyi ya da heyeti karşılamanın bir dekoru mudur?
Bu yaklaşım, farkında olunmadan yapılan bir tarih tahrifatıdır. “Hoş Gelişler Ola Mustafa Kemal Paşa” artık bir kültür mirasıdır. Devlet yetkilileri bu yanlışa ortak olmak yerine, eserin sadece 6 Ekim ve milli bayramlar çerçevesinde icra edilmesi için hassasiyet göstermelidir. Çünkü bu bir gösteri değil, bir semboldür.
Emanet ve Sorumluluk
Karslılar bu mirasın asli sahibidir. Eğer sessiz kalınırsa, bu eser yarın bir AVM açılışında bile çalınabilir; tarih, pazarlama diline kurban edilir. Bu vatanperver duruşun ve tarihsel sadakatin ruhunu anlamak için, eserin o sarsılmaz mısralarını yeniden hatırlamak gerekir:
HOŞ GELİŞLER OLA MUSTAFA KEMAL PAŞA
Askerin, milletin bayrağınla çok yaşa!
Arş arş arş, ileri ileri…
Arş ileri, marş ileri; dönmez geri Türk’ün askeri!
Sağdan sola, soldan sağa; al da bayrağın düşman üstüne…
Cephede süngüler ayna gibi parlıyor,
Azeri Türkleri bayrak açmış bekliyor.
Bu dizelerde de vurgulandığı üzere; hayatta sadece sergilenmek için değil, korunmak için var olan emanetler vardır. “Hoş Gelişler Ola Mustafa Kemal Paşa” o kutsal emanetlerin en başında gelir. Önce Karslılara, sonra tüm millete emanettir.
Ve unutulmamalıdır ki; emanet, kıymetini bilmeyenlere verilmez.