Birincisi, Kemal Kılıçdaroğlu’nun kurduğu 6’lı masa ile toplumun farklı kesimlerini aynı zeminde buluşturabilmesiydi.
İkincisi ise Erdoğan’ın yıllar içinde oluşan yorgunluğu, ekonomik kriz ve kendi siyasetinin oluşturduğu toplumsal tepkiydi. Yani iktidarın kaybettiği alanlar, muhalefete doğal bir avantaj sağladı.
Ancak yeni yönetim bunu doğru okuyamadı. Birinci parti olmanın verdiği psikolojik üstünlüğü kalıcı siyasi başarı sandılar. Oysa siyaset, hele Türkiye gibi Ortadoğu gerçeğinin tam ortasında duran bir ülkede, günübirlik reflekslerle değil; akıl, strateji ve sabırla yürür.
Bir gün “normalleşme” dediler, ertesi gün “kırmızı kart” söylemi ortaya çıktı. Sürekli “çok önemli açıklamalar” beklentisi oluşturulup toplum heyecanlandırıldı ama altı dolmayan çıkışlar ciddiyet kaybına neden oldu. Devlet tecrübesi olan, yıllardır planlı çalışan bir iktidar karşısına; mahalle takımı görüntüsü veren, birbirinden kopuk söylemlerle çıkıldı.
Bugün yaşanan sıkışmanın temel nedeni de budur. Çünkü siyasette bağırmak başka şeydir, güven vermek başka şey. Eskici bağırır; antikacı ise sessizce değer bilir. CHP ise elindeki siyasi hafızayı ve birikimi korumak yerine, kendi geçmişini hoyratça tüketti.
Üstelik yıllarca genel başkanlık yapmış Kemal Kılıçdaroğlu’na meydanlarda “hain” diye slogan attırılması da ayrı bir kırılmadır. Bu toplum, bir kahvenin kırk yıl hatırını bilen bir toplumdur. Siyasette eleştiri olur, hesaplaşma olur ama vefasızlığın da toplum vicdanında bir sınırı vardır. Kılıçdaroğlu’nu yıllarca en sert eleştiren insanlar bile bugün yaşanan tablo karşısında şaşkınlık yaşıyorsa, burada dönüp düşünülmesi gereken ciddi bir problem var demektir.
Bugün yapılması gereken şey toplumu daha fazla germek ya da üç beş “goygoycu”nun alkışıyla hareket etmek değil; Erdoğan’ın nasıl yenileceğine dair gerçekçi bir siyasi akıl üretmekti. Çünkü Türkiye’de muhalefet sadece sloganla değil; organizasyonla, kadroyla, ekonomiyle, toplum psikolojisini okuyabilmekle kazanır.
Ama görünen o ki hâlâ ders çıkarılmadı.