Türkiye, bu yıl düzenlediği silah fuarında ‘Yıldırımhan’ isimli 6000 km’den fazla menzile sahip kıtalararası bir balistik füzeyi tanıttı. Dahası maketi kamuoyuna sunuldu. Böylelikle Türkiye’nin uzun menzilli balistik füze üreten ülkeler kategorisine girdiği ve küresel dengeleri belirleyen güçler arasında dahil olduğu gibi çok fazla yorum ve analiz yapıldı.
Savunma Bakanı tarafından yapılan açıklama dikkate alındığından her ne kadar Yıldırımhan’ isimli füzenin özellikleri sıralanmışsa da dil hem çok temkinli hem de ciddi bir kararlılıkla uzun menzilli balistik füzenin üretildiği iddiasında bulunulmadı.
Türkiye’nin bölgesel güç olmak bakımından orta menzilli balistik füze üretildiğine dair bugüne kadar hiç bir açıklama gelmemiş olmasına rağmen bir andan kıtalararası uzun menzilli balistik füze maketinin gösterilmiş olması doğal olarak kuşkulara yol açtı. Çünkü kıtalararası balistik füze üretimi için yüksek askeri teknolojinin kullanılması anlamına gelir. Çünkü kıtalararası bu füzelerin önemli özelliklerinden biri de nükleer başlıkların takılabilmesidir.
Balistik Füzelerin Özellikleri
Dünyada kısa, orta ve uzun menzilli balistik füzelere sahip 31 ülke bulunuyor. Bu ülkelerden orta ve uzun menzilli balistik füzelere sahip olanların sayısı oldukça sınırlıdır. 31 devletten sadece dokuzunun (Çin, Fransa, Hindistan, İsrail, Kuzey Kore, Pakistan, Rusya, Birleşik Krallık ve ABD) nükleer silahlara sahiptir.
Balistik füze savunması, nükleer veya nükleer olmayan kıtalararası balistik füzelere karşı koymak için konuşlandırılabilen bir füzedir. Ancak balistik füze sadece savunma değil aynı zamanda saldırı füzesi olarak da sıklıkla kullanılmaktadır. Kısa ve Orta menzilliği balistik füzelerin Ukrayna-Rusya ve ABD/İsrail-İran savaşında savunma ve saldırı silahı olarak kullanıldığı görüldü.
Balistik füzeler başlangıçta roketlerle çalışır, ancak daha sonra hedeflerine doğru motorsuz, serbest düşüş yörüngesini izlerler. Füzeler, gidebilecekleri maksimum mesafeye göre sınıflandırılır. Bu mesafe, füzenin motorlarının (roketlerinin) ne kadar güçlü olduğuna ve füzenin yükünün ağırlığına bağlıdır. Bir füzenin menziline daha fazla mesafe eklemek için, roketler aşamalandırma olarak adlandırılan bir konfigürasyonda üst üste istiflenir. Balistik füzelerin dört genel sınıflandırması vardır:
• Kısa menzilli balistik füzeler :1.000 kilometreden daha az yol kat eder.
• Orta menzilli balistik füzeler : 1.000-3.000 kilometre arasında yol kat eder.
• Ara menzilli balistik füzeler, : 3.000-5.500 kilometre arasında yol kat eder.
• Uzun menzilli balistik füzeler : 5.500 kilometreden fazla yol kat eden kıtalararası balistik füzeler (ICBM’ler).
Kısa ve orta menzilli balistik füzeler, hareket alanı kısa balistik füzeleri olarak adlandırılırken, ICBM’ler veya uzun menzilli balistik füzeler stratejik balistik füzeler olarak tanımlanır. Füzeler genellikle yakıt türüne göre sınıflandırılır: sıvı veya katı iticiler. Katı yakıtlı füzeler, sıvı yakıtlı füzelere göre daha az bakım ve hazırlık süresi gerektirir çünkü katı iticilerde yakıt ve oksitleyici bir aradadır, oysa sıvı yakıtlı füzelerde ikisi konuşlandırmadan hemen öncesine kadar ayrı tutulmalıdır.
Balistik füzelerin fırlatılmasında yakıt son derece önemli bir işleve sahiptir. Bu yakıtın üretilmeside yüksek askeri teknolojiyi getirir. İran gibi ülkeler balistik füze yakıtını Rusya, Çin ve Kuzey Kore’de karşıladığı belirtildi.
Orta ve Uzun Menzilli Balistik füzelerin aktif olan ülkeler
Dünya’da orta ve uzun menzilli balistik füzelere sahip olan ülkeler sınırlıdır. Örneğin İran, Mısır, Suudi Arabistan, Güney Kore gibi ülkeler orta menzilli balistik füzelere sahiptirler. Özellikle nükleer silahlara sahip ülkeler aynı zamanda kıtalararası balistik füzelere sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Tablo-1 : Orta ve Uzun Menzilli Balistik Füzelere Sahip Ülkeler
| Ülke | Füze Tipi | Mevcut Durum | Range2 | Yakıt |
| Çin | DF-26 | Aktif | 4,000 km | Katı |
| DF-31(CSS-10 Mod1) | Aktif | 7,000+ km | Katı | |
| DF-31A(CSS-10 Mod2) | Aktif | 11,000+ km | Katı | |
| DF-41(CSS-X 20) | Aktif | 12,000-15,000 km | Katı | |
| Julang (JL) 2 (CSS/N/14) (SLBM) | Aktif | 7,000+ km | Katı | |
| Julang Julang (JL) 3 (SLBM) | Aktif | 9,000+ km | Katı | |
| Fransa | M45 (SLBM | Emekli/Kullanımdan çıkartılmış | 4,000-6000 km | Katı |
| M51.1 (SLBM) | Emekli/Kullanımdan çıkartılmı | 6,000+ km | Katı | |
| M51.2 (SLBM) | Aktif | 8,000+ km | Katı | |
| M51.3 (SLBM) | Geliştiriliyor | 9,000+ km | Katı | |
| Hindistan | Agni/VI | Geliştiriliyor | 8,000-10,000 km | Katı |
| K-4 (SLBM) | Geliştiriliyor/Test aşamasında | 3,500 km | Katı | |
| K-5 (SLBM) | Geliştiriliyor | 5,000+ km | Katı | |
| İran | Ghadr 1/Modified-Shahab 3 | Geliştiriliyor | 2,000 km | Sıvı |
| Sejjil-2 | Aktif | 1,500-2,500 km | Katı | |
| Khoramshahr | Geliştiriliyor | 2,000 km | Sıva | |
| Emad-1 | Geliştiriliyor | 2,000 km | Sıvı | |
| İsrail | Jericho-2 | Aktif | 1,500-3,500 km | Katı |
| Jericho-3 | Aktif | 4,800-6,500 km | Katı | |
| Kuzey Kore | Taepo Dong-2(2-stage) | Geliştiriliyor-Test Edildi | 4,000-10,000 km | Sıvı |
| Taepo Dong-2(3-stage) Unha-2 SLV | Geliştiriliyor/Test Edildi | 10,000-15,000 km | Sıvı | |
| KN/08/Hwasong-13 | Geliştiriyor | 5,500-11,500 km | Sıvı | |
| KN/14/Hwasong-13KN/08 Mod 2 | Geliştiriliyor | 8,000-10,000 km | Sıvı | |
| KN/20/Hwasong-14 | Geliştiriliyor/Test Edildi | 10,000+ km | Sıvı | |
| KN/22/Hwasong-15 | Geliştiriliyor/Test Edildi | 13,000 km | Sıvı | |
| Pakistan | Shaheen-2( Haft6) | Aktif | 1,500-2,500 km | Katı |
| Ghauri-3 | Geliştiriliyor | 3,000 km | Sıvı | |
| Ababeel | Geliştiriliyor | 2,200 km | Katı | |
| Rusya | RS-20V(SS/18 Satan) | Aktif | 10,200-16,000 km | Sıvı |
| RS-18V(SS/19 Stiletto) | Aktif | 10,000 km | Sıvı | |
| RS-28V Sarmat (SS-X -30 Satan II) | Test edildi/Geliştiriliyor | 10,000-18,000 km | Sıvı | |
| SS-24 | Aktif | 10,000 km | Katı | |
| RS-12M Topol(SS-25 Sickle) | Aktif | 10,500-11,000 km | Katı | |
| RS-12M1 Topol M(SS-27) | Aktif | 11,000 km | Katı | |
| RS-12M2 Topol M(SS-27 Mod-X-2) (silo) | Aktif | 11,000 km | Katı | |
| RS-24 Yars(Mobil and silo versions)(SS-27 Mod 2) | Aktif | 10,500 km | Katı | |
| RS-26 Rubetzh Yars M (SS-27) | Test Edildi | 5,800 km | Katı | |
| RSM-54 Sineva M SS-N-23 or R-29RM) (SLBM | Aktif | 8,300 km | Sıvı | |
| RSM-56 Bulava (SS-N-32) (SLBM | Aktif | 8,300 km | Katı | |
| Suudi Arabistan | DF-3 (CSS-2) | Aktif | 2,600 km | Sıva |
| DF-21 East Wind (CSS-5) | Aktif | 2,100+ km | Katı | |
| İngiltere | D-5 Trident II (SLBM) | Aktif | 7,400-12,000 km | Katı |
| ABD | Minuteman III (LGM/30G) | Aktif | 9,650-13,000 km | Katı |
| D-5 Trident II (SLBM) | Aktif | 7,400-12,000 km | Katı | |
| Kaynak : https://www.armscontrol.org/factsheets/worldwide-ballistic-missile-inventorie, https://www.armscontrol.org/factsheets/worldwide-ballistic-missile-inventorie | ||||
Balistik füzeler genelden karadan karaya fırlatılır. SLBM, denizaltıdan fırlatılan balistik füzenin ve ASBM ise gemisavar balistik füzenin kısaltmasıdır. Dünyadaki 31 ülkenin ordularında kısa menzilli füze var. Orta menzilli füzeler de nispeten daha az ülkede bulunur. Uzun menzilli füzelere ise çok az sayıdaki ülke sahiptir. Belirtildiği üzere nükleer başlıklı balistik füzeler ise nükleer silahlara sahip 9 ülkede bulunuyor.
Rus Stratejik Füze Kuvvetleri, 958 nükleer savaş başlığı taşıyabilen 286 kıtalararası balistik füzeye sahiptir. Rusya’nın aktif olan uzun menzilli Füzeler : RS-20V (SS-18 Satan) 10,200-16,000 km, RS-18 (SS-19 Stiletto), 10,000 km, SS-24 10,000 km, RS-12M Topol (SS-25 Sickle) 10,500-11,000 km, RS-12M1 Topol-M (SS-27), 11,000 km, RS-12M2 Topol-M (SS-27 Mod-X-2) (silo), 11,000 km, RS-24 Yars (mobile and silo versions) (SS-27 Mod 2) 10,500 km, RSM-54 Sineva (SS-N-23 or R-29RM) (SLBM) 8,300 km, RSM-56 Bulava (SS-N-32) (SLBM), 8,300 km. Halen Test ve gelişme aşamasında olan iki füze ; RS-28 Sarmat (SS-X-30 Satan II) 10,000-18,000 km, RS-26 Rubezh/Yars M (SS-27) 5,800 km’dir. Tarihin en büyük kıtalararası balistik füzesi olan Sovyet R-36M (SS-18 Şeytan), 8.800 kg fırlatma ağırlığına sahiptir.
Çin, 300’den fazla füzeyle dünyanın üçüncü büyük kıtalararası balistik füze cephaneliğine sahip olup, birçok uzun menzilli kıtalararası balistik füze geliştirmiştir. Dong Feng 31 (diğer adıyla CSS-10), orta menzilli, üç aşamalı, katı yakıtlı bir kıtalararası balistik füzedir ve denizaltıdan fırlatılan JL-2’nin karada konuşlandırılmış bir varyantıdır. DF-41 veya CSS-X-10, 10 adede kadar MIRV taşıyabilir ve yaklaşık 12.000–14.000 km menzile sahiptir. DF-41’in Sincan, Qinghai, Gansu ve İç Moğolistan’da yer altında konuşlandırıldığı iddia edilmektedir. Gizemli yer altı metro kıtalararası balistik füze taşıyıcı sistemlerine “Yer Altı Büyük Duvar Projesi” adı verilmektedir. Ayrıca Çin’in diğer aktif olan uzun menzilli balistik füzeleri : DF-5 (CSS-4, Mod 1), 12,000 km, DF-5A (CSS-4, Mod 2), 13,000km, DF-5B (CSS-4 Mod 3) 12,000 km, DF-26 4,000 km, DF-31 (CSS-10 Mod 1) 7,000+ km, DF-31A (CSS-10 Mod 2) 11,000+ km, DF-41 (CSS-X-20) 12,000-15,000 km, Julang (JL) 2 (CSS-N-14) (SLBM) 7,000+ km, Halen Test ve gelişme aşamasında olan iki füze ; DF-5C 13,000 km DF-15C (CSS-6) menzil mesafisi bilinmiyor.
Amerika Birleşik Devletleri şu anda üç ABD Hava Kuvvetleri üssünde 405 kıtalararası balistik füze bulunuyor. Önceki tüm ABD Hava Kuvvetleri Minuteman II füzeleri START II uyarınca imha edilmiş ve fırlatma siloları mühürlenmiş veya satılmıştır. Güçlü MIRV özellikli Peacekeeper füzeleri 2005 yılında aşamalı olarak hizmet dışı bırakılmıştır. ABD’nin aktif olan uzun menzilli Füzeler : Minuteman III (LGM-30G) 9,650-13,000 km, D-5 Trident II (SLBM) 7,400-12,000 km.
Pakistan aktif olan en etkili orta ölçekli balistik füzeleri Ghauri-1 (Hatf-5) 1,250-1,500 km ve Shaheen-2 (Hatf-6) 1,500-2,500 km. Pakistan, en çok balistik füze geliştirmeye çalışan ülkelerden biridir. Son yıllarda Ghauri-2 (Hatf-5a) 1,800 km, Ghauri-3 3,000 km, Ababeel 2,200 km menzilli füzelerin denemelerini yapmaya başladı.
İngiltere’nin aktif olan stratejik balistik füzesi : D-5 Trident II (SLBM)’nin menzili 7,400-12,000 km’dir
İsrail’in 2008 yılında hizmete giren Jericho III adlı karayoluyla taşınabilir nükleer kıtalararası balistik füzesini konuşlandırdığına inanılıyor. Füzenin tek bir 750 kg (1.650 lb) nükleer savaş başlığı veya üç adede kadar MIRV savaş başlığı ile donatılması mümkün. Shavit uzay fırlatma aracına dayalı olduğuna inanılıyor ve 4.800 ila 11.500 km menzile sahip olduğu tahmin ediliyor. Kasım 2011’de İsrail, Jericho III’ün geliştirilmiş bir versiyonu olduğuna inanılan bir kıtalararası balistik füzeyi test etti. İsrail’in aktif olan balistik füzesi Jericho-3 4,800-6,500 km, Jericho-2 1,500-3,500 km’dir. Ancak İsrail’in Birleşmiş Milletler dahi olmak üzere uluslararası kurumlara doğrudan bilgi vermediği için geliştirilmekte olan füzeleri hakkında somut bir değerlendirmek yapmak pek mümkün değil.
İran’ın aktif olan balistik füzesi Shahab-3 (Zelzal-3) 800-1,200 km geliştirme aşamasında olan Ghadr 1/Modified Shahab-3 füzesi 2,000 km menzile sohbet olacak. İran, ABD/İsrail’in saldırılarına karşı bu balistik füzelerin bir kısmını kullandı. Bu savaşta görüldüğü üzere daha gelişmiş hava ve deniz sistemlerine sahip olunmadan uzun ve orta menzilli balistik füzelerin tek başına belirleyici askeri sonuçlar elde edilemez.
Hindistan’ın Agni adı verilen bir dizi balistik füzesi var. 19 Nisan 2012’de Hindistan, 7.500 km’den fazla menzile sahip üç aşamalı katı yakıtlı füzesi Agni-V’nin ilkini başarıyla test etti. Füze, 15 Eylül 2013’te ikinci kez test edildi. 31 Ocak 2015’te Hindistan, Abdul Kalam Adası tesisinden Agni-V’nin üçüncü başarılı test uçuşunu gerçekleştirdi.15 Aralık 2022’de, Agni-V’nin ilk gece denemesi, Hindistan Stratejik Kuvvetler Komutanlığı tarafından Odisha’dan başarıyla gerçekleştirildi. Hindistan’in aktif füzeleri : (ICBM) olan Agni-V bulunmaktadır. Yaklaşık 5.000-8.000 km menzile sahip olan Agni-V, Geliştirme Aşamasında ise Surya füzesi 12.000–16.000 km (tahmini)[2], Agni-VI: Karayolu ve demiryolu mobil ICBM, silo tabanlı, 8.000–12.000 km.
Bugün küresel güçlerin elinde bulunan balistik füzelerin nükleer başlıklar taşımasada dünyayı yok etme kapasitesine sahip oldukları açıktır. Bir balistik füze 500 kilodan 9000 bin kiloya kadar patlayıcılar taşıyabiliyor. Ayrıca kısa menzilli balistik füzeler için kimyasal savaş başlıklarının geliştirilmesi nispeten kolay olduğu kabul ediliyor. Biyolojik savaş başlıklarının geliştirilmesi, füze uçuşu sırasında ve dağıldığında çevresel koşulları için bir felaket yaratacağı da vurgulanmaktadır.
Füzeler ve füze üretim teknolojisi yaygınlaştıkça, daha uzun menzilli füzelere biyolojik ve kimyasal savaş başlıklarına olan talebin arttığı görülüyor. Nükleer silahlara göre daha düşük maliyetle üretilebilme olanaklarına sahip olan biyolojik silahların üretilmesi ön plana çıkıyor.
Bir kısım devletlerin ve ve devlet dışı grupların kısa menzil füzeleri elde etmeleri ve bunların başlıklarına kimyasal ve biyolojik silahlar takarak kullanma risklerinin çok daha fazla arttığı söylenibilir. 2000 yılından bu yana balistik füzeye sahip olan ülkelerin oranı tam iki kat artması özellikle kısa ve orta menzil içeren füzelerin yayılma olasılığını arttırıyor. Bütün bu risklerin birinci derecede sorumluları, nükleer silahların ve balistik füzelerin geliştirme teknolojisine sahip olan devletlerdir. Binlerce nükleer, kimyasal ve biyolojik silahları elinde bulunduranlar, dünyayı istedikleri şekilde yok etme potansiyellerine sahiptirler.
Ankara’nın askeri teknolojiyi geliştirme programı var ama henüz somutlaşmış değil
Türkiye’nin balistik füze üreteye yönelik askeri çalışmalarını yoğunlaştırdığı ve bunun için ciddi bir çaba içerisinde olduğu bilinmektedir. Bölgesel güç ilişkileri bakımından dahi bunun son derece önemli olduğu bilinen bir durum. Bölgede Pakistan ve İsrail bölgede nükleer silahlara sahip iki ülkedir. İran, Mısır ve Suud Arabistan, özellikle orta menzilli balistik füzelere sahip olup bölgesel rekabette bir avanaj sağlamak istedikleri açıktır. Ankara’nın bölgesel güç ilişkilerinde orta menzilli balistik füzelere sahip olmak istediği ve bu yönlü çalışmalar yaptığı da bilinmektedir.
Fuarda sergilenen ‘Yıldırımhan’ gibi kıtalararası balistik füze üretme arzusu olabilir ama Ankara’nın askeri teknolojisinin bugünkü koşullarda ve aşamada kıtalararası balistik füze üretme potansiyeline sahip olduğu söylenemez. Propaganda amaçlı bu tür görüntülerin yayınlamak ile gerçek durum arasındaki farkın görülmesi önemlidir.
Bu durum tıpkı Altıncı nesil olarak pazarlanan ‘Kaan Savaş’ uçağının üretimine benziyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Kaan Uçağının üretimi için ABD, uçak motorunu vermediği için seri üretime geçemiyoruz’ dedikten sonra ‘dünyanın en gelişmiş savaş uçağı’ olarak propaganda edilen ‘Kaan’ bir anda unutuldu. Ayrıca hiç bir devlet, geliştirdiği savaş teknolojisini rastgele ne konuşur ne de basit bir şekilde reklam eder. Böyle bir durum sadece Türkiye’de var. Çünkü elde henüz öyle güçlü bir teknoloji yok. Olmayan teknolojinin konuşulması ve propagandaya dönüştürülmesinin sakıncasının olmadığı düşünülüyor.
Dr. Mustafa Peköz