Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, 2024 Ağustos ayında duyurusu yapılmış, genelgeye bağlanmış, 2024 Mayıs ayın içinde eğitici eğitimleri gerçekleştirilmiş ve 2025-2025 Eğitim Öğretim Yılında 1, 5 ve 9.sınıflarda uygulanmaya başlanmıştır.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeliyle uygulamaya başlanan olan önemli uygulamalardan biri de “Okul Temelli Planlama”dır.
Okul temelli planlama; zümre öğretmenler kurulu tarafından ders kapsamında gerçekleştirilmesi kararlaştırılan araştırma ve gözlem, sosyal etkinlikler, proje çalışmaları, yerel çalışmalar, okuma etkinlikleri gibi çalışmalara ayrılan süreyi ifade etmektedir. Bu kapsamda öğretmenlere öğretim programını uyarlama imkânı tanınarak esneklik sağlanması amaçlanmıştır. Okul temelli planlama çalışmaları, öğretmenlere özerklik tanıyan bu yapısıyla öğretim programlarının tamamlayıcısı ve destekleyicisi bir alan olarak planlanmaktadır.
Okul temelli planlamanın işleyişi, zümre öğretmenler kurulunda tartışılarak değerlendirilen ve yapılması planlanan araştırma ve gözlem, sosyal etkinlikler, proje çalışmaları, yerel çalışmalar, okuma etkinlikleri gibi çalışmaların ortak ve bireysel olarak yapılacağının karar altına alınması ve uygulanması şeklindedir.
Zümre öğretmenler kurulu kararından sonra her öğretmen, her derste ve her temada belirlenen ders saati kadar bu faaliyetleri yapacaktır. Örnek vermek gerekirse, ilkokul 1.sınıf Türkçe dersi 8 temadan oluşmakta ve her temada ikişer saatten toplam 16 ders saati okul temelli planlama; ilkokul 2.sınıf Türkçe dersi 8 temadan oluşmakta ve her temada ikişer saatten toplam 16 ders saati okul temelli planlama; ilkokul 3.sınıf Türkçe dersi 8 temadan oluşmakta ve toplam 12 ders saati okul temelli planlama; ilkokul 4.sınıf Türkçe dersi 8 temadan oluşmakta ve toplam 12 ders saati okul temelli planlama yer almaktadır.
Okul temelli planlama, programı değiştirilen bütün derslerde yer almakta, öğretmenlere araştırma ve gözlem, sosyal etkinlikler, proje çalışmaları, yerel çalışmalar ve okuma etkinlikleri gibi faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için inisiyatif ve zaman tanımaktadır. Bu haliyle öğretmen özerkliğinin sağlanmasında da önemli bir uygulama olacağı düşünülmektedir.
TYMM’nin yürürlüğe girmesinin ikinci yılında, hedeflenen uygulamaların ne durumda olduğunun ortaya konulması, olumlu ve olumsuz yanlarının değerlendirilmesi önemlidir. Bu anlamda Eğitim Reformu Girişiminin Eğitim İzleme Raporunda, öğretmen görüşlerine dayanarak yapılan araştırmalar, ders kitapları ve öğretim programlarına ilişkin bazı yapısal sorunlara işaret ediyor. Öğretim programlarına ilişkin hizmet içi eğitimlerin kısa ve teorik kalması ve ders içi etkinliklerin nasıl uygulanacağına dair somut örneklerin sınırlılığı öğretmenlerin is yükünün fazlalaşmasına ve öğretmenlerin kendilerini hazırlıksız hissetmesine yol açabiliyor. Kalabalık sınıflar, okullardaki fiziki altyapı ve materyal eksikleri de programların sınıfta uygulanabilirliğini etkiliyor. TYMM’de, uygulamalı etkinliklerin artması, gözlem ve deneylere yer verilmesi, okuma-anlama ve problem çözme becerilerini geliştirmeyi amaçlayan etkinliklerin bulunması ise olumlu bulunuyor. Soyut kavramların öğrencilerin hazırbulunusluk düzeyleri yeterince gözetilmeden erken yaslarda verilmesinin, içerik yoğunluğunun, bazı konuların kapsamlarının daraltılmasının veya çıkarılmasının ile konu sıralamalarının değiştirilmesinin öğrenme bütünlüğünü zayıflattığı belirtiliyor.
Bu bağlamda okul temelli planlama uygulamasının, öğretim sürecine ne gibi etkileri ve katkıları olabileceği konusunda henüz erken olmasına rağmen yine de ilk değerlendirmelerin yapılması olasıdır. Uygulamanın hayata geçme oranının kabaca ifade etmek gerekirse yüzde bir bile olmadığı ileri sürebiliriz. Çünkü Okul temelli planlamanın işleyişi, zümre öğretmenler kurulunda tartışılarak değerlendirilen ve yapılması planlanan araştırma ve gözlem, sosyal etkinlikler, proje çalışmaları, yerel çalışmalar, okuma etkinlikleri gibi çalışmaların ortak ve bireysel olarak yapılacağının karar altına alınması ve uygulanmasına dayandığından, devlet okullarında da zümre öğretmenler kurulu ‘kağıt üzerinde’ yapıldığından, bu uygulamanın hayata geçip geçmediğinden söz etmek rasyonel değildir!
Bu durum, meslektaşlarımızı suçlamak değil, Milli Eğitim Bakanlığında işlerin nasıl yürüdüğünün fotoğrafının çekilmesi ve tepeden alınan kararların kâğıt üstünde kalacağının bilinmesi gereğidir.
Sonuç olarak, okul temelli planlama, zümre öğretmenler kurulunun işlevsel olmaması ve karar alma sürecinin demokratik olmaması nedeniyle ve meslektaşlarımıza yeterince anlatılamadığı için ölü doğmuş bir kavram olarak kalmıştır!