Öğretmenlerin İş Doyumunda Durum Ne?

İş; İş, yaşamın vazgeçilmez bir parçasıdır. Çalışanlar yaklaşık 30 yıllık bir süre boyunca, günlerinin önemli bir kısmını iş yerinde geçirmektedir. İş kişi için sadece geçim kaynağı veya zaman geçirmek için yapılan bir etkinlik de değildir. İşin kişi için önemli olma nedenlerinden biri, ona kendi yeteneklerini ve bilgilerini kullanma fırsatı vererek kişinin kendisini geliştirmesine imkân sağlamasıdır. Bu nedenle kişilerin işinden doyum sağlaması psikolojik ve fizyolojik sağlığı açısından son derece önemlidir.ⁱ

İş doyumu, bireyin iş yaşamını değerlendirmesi sonucu elde ettiği haz duygusu, iş doyumsuzluğu ise; bireyin çalıştığı işten elde ettiği hazzın düşüklüğü ve bunun bireyde oluşturduğu rahatsızlık olarak tanımlanmaktadır.

Örgütte çalışanların iş doyumunun sağlanması; işe bağlılığının artmasını, devamsızlığın azalmasını, çalışan devir hızının düşmesini, işgücü verimliliğinde artışı, mutlu ve sağlıklı çalışanları, çalışanların yetenek ve yaratıcılıklarını ortaya koymalarını ve örgüt amaçlarına daha kolay güdülenmelerini sağlar. İş doyumsuzluğu ise çalışanlarda işe ve örgüte karşı ilgisizlik, işe sık devamsızlık yapma, iş şikâyetlerinde artış, iş gören devir hızının artması, iş gücü verimliliği ve örgütsel amaçlarda güdülenme eksikliğini beraberinde getirmektedir.

Eğitim, toplumsal yaşamın devamına katkıda bulunacak şekilde bireylere bilgi, beceri ve değerler kazandırılan önemli bir süreçtir. Bu sürecin verimli bir şekilde yürütülmesinin önemli bir faktörü de öğretmenlerdir. Öğretmenler okul örgütlerinin birer çalışanıdır ve her örgüt gibi okulda da çalışanların işlerinden aldıkları doyum hem kendilerinin yaşam kalitesini hem iş gücü verimliliğinin hem de eğitim sisteminin kalitesini belirlemede önemli bir değişkendir. Çalışanların iş doyumu, bireysel özellikleriyle örgütsel bağlamın etkileşimi sonucunda şekillenen çok boyutlu bir yapı olarak ortaya çıkmaktadır.ⁱⁱ

Öğretmenlerin iş doyumu hem çalıştığı okul ortamından hem de öğretmenlik mesleğinin kendisinden duyduğu memnuniyet ve tatmin duygusunu ifade etmektedir.

İş doyumu, öğretmenlerin motivasyonunu, öz-yeterlik algısını, öğrencilerle olan etkileşimini ve genel öğretim performansını olumlu yönde etkilemektedir.

Türkiye’de öğretmenlerin çoğu hem mesleklerinden hem de mevcut çalışma ortamlarından memnun olduğunu ifade etmektedir. Türkiye’de ortaokul öğretmenlerinin %86,2’si mesleğinden memnun olduğunu belirtmiştir. OECD ortalaması: %89,4’tür. Ancak, bu oran 2018’e göre 3 yüzde puan azalmıştır. Bununla birlikte, Türkiye’deki öğretmenlerin büyük bir çoğunluğu (%78,3) yalnızca mesleklerinden değil, aynı zamanda mevcut çalışma ortamlarından da memnundur. Ortalama olarak, her beş öğretmenden dördü mevcut çalışma ortamından memnun olduğunu belirtmiştir. Buna karşın Türkiye’deki her beş ortaokul öğretmeninden biri, öğretmen olma kararından pişmanlık duymaktadır.ⁱⁱⁱ

Öğretmenlerin iş doyumu zaman içinde azalmasına rağmen, % 70-75 arasında seyreden doktorlar, % 45-47 arasında seyreden askerler, % 50’ler civarında seyreden polisler, % 40-60 arasında seyreden özel sektör mühendislerinden iyi durumdadır.