Eğitim ve öğrenme, bireyin varoluşundan bu yana hem bireysel işlevi, hem de toplumsal işleviyle insan hayatında çok önemli bir yere sahiptir.
Eğitim, bireyi değiştirdiği, dönüştürdüğü, yenilediği gibi, toplumu da bu yönde etkiler. Bu nedenlerle iktidarlar, eğitim sistemleriyle yakından ilgilenirler.
Bu anlamda, Türkiye eğitim sisteminin, bazı ülke eğitim sistemleriyle karşılaştırılması, eğitim sisteminin geleceği açısından oldukça önemlidir. Çünkü, nerede olduğumuz ve nereyi hedeflediğimizin somut bir şekilde ortaya konulabilmesi için böylesi bilgilere ihtiyaç vardır.
Bir yandan da ülkeler eğitim sistemlerini yetiştirmeyi amaçladıkları bireylere uygun belirlemektedir. Bu nedenle her ülkenin kendine özgü eğitim sistemi ve programı bulunmaktadır. Ülkeler arasındaki bu eğitim farkları, eğitim sistemini değiştirmek veya geliştirmek isteyen ülkeler için alternatif modeller sunmaktadır. Bunula birlikte değişen toplum ihtiyaçları ve teknolojik gelişmeler, içinde bulunduğumuz çağda ülkelerin beşeri sermayelerini artırarak rekabet edebilmelerini sağlamada güncel eğitim yaklaşımlarının takip edilmesini zorunlu kılmaktadır.
Bu yüzden farklı ülkelere ait eğitim sistemlerinin çok yönlü incelenmesi eğitim politikalarında yapılması öngörülen değişiklere kaynak oluşturması yönüyle kritik öneme sahiptir.
Bu bağlamda, “Dünyada Ve Türkiye’deki Eğitim Sistemlerinin Karşılaştırılması” [1]başlıklı çalışmanın sonuçlarını sizlerle paylaşmak istiyoruz.
Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü tarafından Temmuz-2022 tarihinde yapılan bir çalışmada, Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Azerbaycan, Fransa, Güney Kore, Hollanda, İngiltere, Japonya, Polonya eğitim sistemleri ile Türk eğitim sistemi çeşitli başlıkla altında ele alınmıştır.
Bu çalışma kapsamında aşağıdaki başlıklar altında incelenmiştir;
-Genel bilgiler,
-Eğitim göstergeleri,
-Ülkenin eğitim modeli,
-Eğitim sisteminde yaşanan reformlar, kırılmalar, gerekçeleri ve süreç,
-Okul sisteminin yapısı, okul türleri, basamakları ve süreleri,
-Kademelerarası geçiş,
-Sınıf geçme, ders geçme sistemi ve mezuniyet,
-Sınıf tekrarı,
-Devam/devamsızlık,
-Haftalık ders çizelgeleri (kademe ve okul türlerine göre),
-Önleme, müdahale ve telafi programları,
-Belgelendirme,
-Dijital platformlar ve kaynaklar,
-Geleceğe yönelik ülkede uygulanması düşünülen ve planlanan önemli çalışmalar.
Çalışma sonucunda şu sonuçlara ulaşılmıştır;
Okul Öncesi Eğitim
Okul öncesi eğitim genel olarak ülkelerin çoğunluğunda zorunlu olmamakla birlikte yaygın olduğu görülmektedir. İncelenen 11 ülkenin dört tanesinde (Avustralya, Fransa, Hollanda ve Polonya) okul öncesi eğitim zorunludur.
Eğitim Sisteminin Yapısı
Eğitim modelleri ülkelere göre değişmekle beraber 12 yıl üzerinden yapılandırılmıştır. Genellikle bu yapılandırma 2 veya 3 kademe şeklinde planlanmıştır. Bu kademeler temel eğitim, alt ortaöğretim (veya ortaokul) ve üst ortaöğretim (veya lise) şeklinde oluşturulmuştur.
Zorunlu Eğitim Süresi
İncelenen ülkelerin zorunlu eğitim süresi 8 ile 12 yıl arasında değişmektedir. Özellikle bu süre, okul öncesi eğitimin zorunlu olup olmaması ve ortaöğretim kademesinin alt ve üst olarak bölünmesi gibi sebeplerle değişiklik göstermektedir.
Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş
İncelenen ülkelerin 11 ülkenin altısında temel eğitimden ortaöğretime geçiş sürecinde merkezi bir sınav bulunmamaktadır. Merkezi sınav bulunmayan ülkelerde temel eğitimden ortaöğretime geçişte farklı uygulamalar mevcuttur. Bunlar arasında okul bazlı düzenlenen sınavlar, adrese dayalı yerleştirmeler, temel eğitim başarı puanı ve öğretmen görüşleri gibi uygulamalar bulunmaktadır.
Ortaöğretimden Yükseköğretime Geçiş
İncelenen ülkelerin çoğunda ortaöğretimden yükseköğretime geçiş sürecinde merkezi sınav tercih edilmektedir. Bu sınavlar ülke bazında olabildiği gibi bölge veya eyalet bazında da olabilmektedir. Ancak, yükseköğretime geçiş sürecinde uygulanan merkezi sınav sonuçlarına ek olarak farklı gerekliler de (Ortaöğretim başarı puanı, sertifika, referans mektubu, vb.) istenmektedir.
Okul Gün Sayısı
Okul gün sayısı 180 ile 220 gün arasında değişmektedir. Okul süresindeki farklılıklar uygulanan dönem sayısı ve dini ve milli bayramların sayısı gibi sebeplerden kaynaklanabilmektedir.
Eğitim Harcamalarına Ayrılan Pay
Eğitim harcamalarına ayrılan pay Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın %4’ü ile %7’si arasında değişmektedir. Türkiye’de is bu pay %4,29’dur.
Sınıf Tekrarı Uygulaması
İncelenen ülkelerin çoğunda sınıf tekrar uygulaması bulunmaktadır. Sınıf tekrarı uygulamayan ülkeler; Avustralya, İngiltere ve Japonya’dır. Öğrencilerin zaruri sebeplerden dolayı uzun bir süre okula devam etmemesi ve düşük başarı göstermesi gibi unsurlar sınıf tekrarı sebeplerinden bazılarıdır.
Sınıf Geçmede Önleme, Müdahale Ve Telafi Programı
Sonuç olarak, incelenen ülkelerin büyük bir kısmında öğrencilerin sınıf tekrarını engellemek için önleme, müdahale ve telafi programları uygulanmaktadır. Bu programlar ülke bazında olabildiği gibi, eyalet, şehir veya okul bazında olabilir.
Görüldüğü gibi incelenen ülkelerin tümünde okul öncesi eğitim zorunluyken, bizde okul öncesi eğitim halen zorunlu değildir.
Eğitim modelleri 12 yıl üzerinden yapılandırılmakta ve bu sürenin tümü de zorunludur. Bu anlamda ülkemiz eğitim sisteminde de zorunlu eğitimin 12 yıl olduğu görülmekte ancak zorunlu eğitimin kaldırılması için bilinçli ve sistemli bir dezenformasyon yapılmaktadır.
İncelenen ülkelerin çoğunda ortaöğretime geçiş sistemlerinde merkezi sınav bulunmamakta, ülkelere göre okul bazlı sınavlar, öğretmen değerlendirmeleri, adrese dayalı yerleştirmeler ve ortaöğretim başarı puanı gibi kriterler bulunmaktadır.
Ülkelerin büyük bölümünde yükseköğrenime geçişte merkezi sınavlar bulunmaktadır. Eğitim öğretime ayrılan iş günü sayısı 180 ile 220 gün arasında değişmektedir. Eğitim harcamalarına ayrılan pay Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın %4’ü ile %7’si arasında değişmektedir. Türkiye’de is bu pay %4,29’dur. Ülkelerin tümünde sınıf tekrarı bulunmaktadır fakat öğrencilerin sınıf tekrarını engellemek için önleme, müdahale ve telafi programları da uygulanmaktadır.
-
- MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (2022).Dünyada Ve Türkiye’deki Eğitim Sistemlerinin Karşılaştırılması. ↑