Akıllı davranış, kişinin hedeflerine ulaşmak için mantığı, bilgiyi ve geçmiş deneyimlerini kullanarak en doğru, faydalı ve dengeli kararları verme yeteneğidir. O anki dürtülerle hareket etmek yerine, uzun vadeli sonuçları tartarak çevresine uyum sağlama sürecini ifade eder.[1]
Öğrenci gelişimine dair kanıt toplamanın ve öğrenci başarısını ölçmenin en iyi yollarından birisi onları gözlemlemektir. Öğrenciler okulda, evde, oyun alanında, yalnızken ve arkadaşlarıyla birlikteyken gerçek hayatla ve günlük problemlerle etkileştikçe, zekâlarının gelişimin sergilerler. Bir çocuğun sınav başarısı, onu gerçekten tanımaya yetmez. Çocuğun anlık doğal hareketleri, konuları yazılı ve görsel ifade ediş biçimleri ile ilgili örnekler toplamak gereklidir.
Bu anlamda çocukların akıllı davranış sergilemelerini sağlayan ve entelektüel gelişimin gözlenip kaydedilebilecek on altı temel niteliği olduğu söylenebilir. Bu nitelikler şu şekilde sıralayabiliriz;[2]
-Kararlılık.
-Dürtüselliği azaltma.
-Başkalarını empati ve anlayış ile dinleme.
-Düşünmede esneklik.
-Üst biliş.
-Doğruluk ve tamlık ile mücadele etme.
-Sorgulama ve soru yöneltme.
-Geçmiş bilgi ve deneyimlere dayanma.
-Yaratıcılık, yenilik, orijinallik.
-Dil ve düşüncenin tamlığı.
-Tüm duyularla veri toplama.
-Mizah anlayışı sergileme.
-Şaşkınlık, çok soru sorma ve merak.
-İş birlikçi düşünme.
-Sorumlu riskler alma.
-Sürekli öğrenme.
Bu nitelikleri öğrencilere kazandırmak, süreç içinde onlarda davranış haline geldiğini tespit etmek ve her alanda bu davranışların sergilenmesini gözlemlemek, öğrencilerin entelektüel gelişimi açısında oldukça önemlidir.