Bir zamanlar Nisan aylarının vazgeçilmez bir geleneği vardı: Eurovision Song Contest.
Televizyon başında ailece toplanır, saatler süren oylamayı büyük bir heyecanla izlerdik. “Acaba Türkiye kaç puan alacak?” sorusu neredeyse bütün ülkenin ortak cümlesiydi. O yıllarda Eurovision sadece bir müzik yarışması değildi; aynı zamanda kültürel bir buluşma, ortak bir heyecan ve biraz da diplomasi sahnesiydi.
Şarkılar ise gerçekten hafızada kalırdı. Melodiler güçlüydü, sözler anlamlıydı ve orkestralar canlı çalardı. O dönem Türk müziğinin önemli isimleri Eurovision sahnesine doğrudan ya da dolaylı dokundu.
Timur Selçuk gibi Garo Mafyan gibi müzikte derinliği temsil eden isimler,
Onno Tunç gibi büyük besteciler o müzikal atmosferin parçasıydı.
Türkiye’nin Eurovision macerasında hafızalara kazınan birçok şarkı oldu.
Semiha Yankı’nın söylediği “Seninle Bir Dakika”, Türkiye’nin yarışmadaki ilk unutulmaz şarkılarından biriydi.
1980’de Ajda Pekkan sahneye “Pet’r Oil” ile çıktı; şarkının klibindeki benzin pompaları o yılların popüler kültürünün simgelerinden biri haline geldi.
1985’te Mazhar Fuat Özkan “Diday Diday Day” ile sahnede büyük bir enerji yarattı.
1997’de Şebnem Paker “Dinle” ile üçüncü olarak Türkiye’ye o güne kadarki en büyük başarıyı getirdi.
Ve sonunda tarihî an geldi.
2003 yılında Sertab Erener “Everyway That I Can” ile Eurovision’u kazandı. Türkiye ilk kez birinci oldu. Bir yıl sonra yarışma İstanbul’da düzenlendi. Bu sadece bir müzik başarısı değildi; Türkiye’nin kültürel görünürlüğü açısından da önemli bir andı.
Eurovision’un bir başka yönü de siyasi ve kültürel dengeleri göstermesiydi. Hangi ülke kime puan verdi, kim vermedi… Yunanistan’ın Kıbrıs’a, İskandinav ülkelerinin birbirine verdiği puanlar hep konuşulurdu. Türkiye ile bazı ülkeler arasındaki oy ilişkileri de ayrı bir tartışma konusuydu.
Ama bütün bu tartışmaların ötesinde Eurovision’un en önemli tarafı şuydu: müzik hafızası yaratıyordu. Şarkılar yıllarca hatırlanıyor, insanlar melodileri mırıldanıyordu.
Bugün ise insan ister istemez şu soruyu soruyor:
Son 20–25 yılda hangi şarkıyı hep birlikte hatırlıyoruz?
Televizyon ekranları müzik yarışmalarıyla dolu. Ama çoğu kısa ömürlü popülerlik üretmekten öteye gitmiyor. Melodiler hızla tüketiliyor, sanatçılar hızla unutuluyor.
Belki mesele sadece Eurovision değildir.
Belki mesele, bir zamanlar toplumun ortak kültürel hafızasını oluşturan o müzikal ortak alanın giderek daralmasıdır.
Bir zamanlar milyonlarca insan aynı gece aynı melodiyi dinler, aynı heyecanı paylaşırdı.
Bugün ise o ortak heyecanın yerini parçalanmış, kısa ömürlü bir popülerlik aldı.
Ve insan ister istemez geçmişi hatırlıyor:
O uzun oylama gecelerini, verilen her puanla yükselen heyecanı ve yıllarca hafızada kalan o melodileri…
Belki de mesele sadece bir yarışmayı kaybetmek değil, bir kültürel geleneği kaybetmektir.