HALKWEB/Dilek Bozkurt Türkiye’de paketli ürünlerde fiyat değişmeden gramajın düşürülmesi olarak bilinen “gizli zam” uygulamaları, halk arasında doğrudan “dolandırıcılık” olarak görülse de hukuki süreç farklı işliyor.
Avukat Gizem Gonce, bu uygulamaların teknik olarak “aldatıcı ticari uygulama” kapsamında değerlendirildiğini ve işletmelere ağır idari para cezaları uygulandığını belirtti.
Mutfak alışverişlerinde paketlerin küçüldüğü ancak fiyatların sabit kaldığı ya da arttığı “gizli zam” dönemi, hukuki tartışmaları da beraberinde getirdi.
Tüketicilerin “dolandırılıyoruz” isyanına hukukçulardan net bir açıklama geldi. Avukat Gizem Gonce, gramaj oyunlarının her zaman Türk Ceza Kanunu (TCK) anlamında bir suç teşkil etmediğini, ancak tüketici mevzuatı uyarınca ciddi yaptırımlara tabi olduğunu vurguladı.
Halkın Yanılgısı: Her Gizli Zam Suç Değil
Gonce, toplumdaki genel kanının aksine, gramaj azaltılmasının otomatik olarak “dolandırıcılık” sayılmayacağını ifade etti.
Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için “hileli davranışla bir kimsenin mal varlığında bilerek zarar oluşturma” kastının aranması gerektiğini belirten Gonce, üreticinin ambalaj üzerine yeni gramajı teknik olarak doğru yazması durumunda bu fiilin suç kapsamına girmeyebileceğini söyledi.
“Aldatıcı Ticari Uygulama” Sayılıyor
Ancak gramaj düşürülmesine rağmen ambalajın veya reklamların tüketiciyi yanıltacak şekilde (eski haliyle aynıymış izlenimi vererek) sunulması, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’ne göre açıkça “aldatıcı” kabul ediliyor. Bu durumda işletmelere 114 bin TL’ye varan idari para cezaları uygulanabiliyor.
Tüketiciler Ne Yapmalı?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca, üreticilerin eksiksiz bilgi verme zorunluluğu bulunduğunu hatırlatan Avukat Gizem Gonce, mağdur olan vatandaşlar için şu yol haritasını çizdi:
Tüketici Hakem Heyeti: Ekonomik zarara uğradığını düşünen tüketiciler, ellerindeki fatura veya fişle birlikte e-Devlet (TÜBİS) üzerinden başvuru yapabilirler.
İdari Başvuru: Yanıltıcı ambalajlar için Ticaret İl Müdürlüklerine şikayette bulunulabilir.
Gonca, uyuşmazlığın parasal değerinin Hakem Heyeti sınırları içinde kalması durumunda, tüketicilerin haklarını aramaktan çekinmemesi gerektiğinin altını çizdi.