Dilek Bozkurt – Türkiye, Ata Emre Akman, Mattia Ahmet Minguzzi ve Atlas Çağlayan gibi genç kayıplarla sarsılırken, çocukların suça teşvik edilmesi tehlikesi büyüyor. Bu trajedilerin ardında yatan sosyolojik ve kültürel derinlik ne? Uzmanlar, ailelerin ve toplumun bu sessiz çığlığa nasıl kulak vermesi gerektiğini açıklıyor.
Kamuoyunda geniş yankı bulan Mattia Ahmet Minguzzi ve Atlas Çağlayan gibi gençlerin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan olaylar, Türkiye’de çocukların suça sürüklenmesi ve teşvik edilmesi konusunu yeniden gündemin en üst sırasına taşıdı. Peki, bir çocuk nasıl olur da suç şebekelerinin hedefi haline gelir? Uzmanlar; sosyolojik çöküş, kültürel yozlaşma ve dijital dünyanın kontrolsüzlüğüne dikkat çekiyor.
Aidiyet Duygusu Suç Gruplarına mı Emanet?
Sosyologlara göre, çocukların suça teşvik edilmesindeki en büyük etken “aidiyet arayışı.” Aile içinde sağlıklı bir iletişim kuramayan, okulda akran zorbalığına maruz kalan veya ekonomik olarak dezavantajlı mahallelerde büyüyen çocuklar, kendilerini kabul ettirebilecekleri “alternatif aileler” arıyor.
Mahalle Kültürünün Dönüşümü: Eskiden çocuğu koruyan “mahalle denetimi”, yerini suçun romantize edildiği getto kültürlerine bırakmış durumda.
Ekonomik Adaletsizlik: Hızlı yoldan para kazanma arzusu, emek kavramının önüne geçerek çocukları suç şebekeleri için kolay hedef haline getiriyor.
Kültürel Erozyon ve “Şiddetin Estetize Edilmesi”
Kültürel yapımızdaki değişim, şiddeti bir çözüm yolu olarak gören bir neslin yetişmesine zemin hazırlıyor. Uzmanlar, popüler kültürün bu süreçteki rolünü şu şekilde özetliyor:
“Dizilerde, şarkı sözlerinde ve sosyal medya akımlarında ‘suçlu’ figürünün güçlü, zengin ve dokunulmaz olarak gösterilmesi, çocukların zihninde suçu bir yaşam tarzı haline getiriyor. Artık suç, bir utanç kaynağı değil, bir ‘statü’ sembolü olarak algılanıyor.”
Suçun Yeni Adresi
İnternet, suç şebekeleri için bir “insan kaynakları” ofisine dönüştü. Oyun platformları, anonim sohbet odaları ve kısa video içerikleri; çocukların manipüle edilmesi, şantaja uğraması veya yasa dışı işlere kanalize edilmesi için kullanılıyor. Özellikle “easy money” (kolay para) vaat eden reklamlar, çocukları suça giden yolun ilk basamağına davet ediyor.
Uzmanlar Ne Diyor? Çözüm Nerede?
Çocuk gelişimi uzmanları ve kriminologlar, bu durumun önüne geçmek için üç aşamalı bir plan öneriyor:
Erken Müdahale Sistemleri: Okullarda risk grubundaki çocukların önceden tespit edilmesi ve aile danışmanlığı hizmetlerinin zorunlu hale getirilmesi.
Dijital Okuryazarlık: Sadece çocukların değil, ebeveynlerin de dijital dünyanın tehlikelerine karşı eğitilmesi.
Hukuki Caydırıcılık: Suça teşvik eden yetişkinlerin, çocuğun işlediği suçun çok daha ağırıyla cezalandırılması gerektiği savunuluyor.
Çocuğunuz Suça Sürükleniyor Olabilir mi?
Siber suç ağları ve sokak çeteleri, çocukları genellikle ailelerinin ruhu bile duymadan “devşiriyor”. Uzmanlar, çocukların davranışlarındaki bu 5 değişikliğin hayati önem taşıdığını belirtiyor:
1. Kaynağı Belirsiz Maddi Kazanç
Çocuğunuzun sahip olduğu yeni kıyafetler, son model aksesuarlar veya sürekli artan harçlığı dikkati çekiyorsa dikkat! Suç grupları, çocukları sisteme dahil etmek için önce küçük maddi ödüller sunar. Eğer bu harcamaların kaynağını açıklayamıyorsa, bir “borçlandırma” veya “hizmet” sarmalına girmiş olabilir.
2. Yeni ve Gizemli Arkadaş Çevresi
“Eski arkadaşlarından kopma” en büyük sinyaldir. Eğer çocuğunuz yaşıtlarından ziyade kendinden çok büyük kişilerle vakit geçiriyor, telefon rehberinde veya sosyal medyasında kod isimli kişilerle görüşüyorsa, bu bir grup etkisinin işareti olabilir.
3. Dijital Gizlilik ve Gece Mesaileri
Bilgisayar veya telefon ekranını siz odaya girdiğinizde aniden kapatması, cihazlarına ulaşmanıza aşırı tepki vermesi normal bir “ergenlik mahremiyeti” olmayabilir. Özellikle anonim mesajlaşma uygulamalarındaki yoğunluk, dışarıdan gelen talimatların göstergesi olabilir.
4. Dil ve Argoda Radikal Değişim
Evin içinde daha önce hiç duymadığınız, suç dünyasına veya yasa dışı alt kültürlere ait terimler (kurye jargonları, bahis terimleri veya şiddeti öven yeni bir dil) kullanmaya başlaması, o kültürle temas kurduğunun kanıtıdır.
5. Duygusal Kopuş ve Aşırı Agresyon
Suç şebekeleri çocukları manipüle ederken genellikle “ailenin seni anlamadığı, bizim senin gerçek ailen olduğumuz” mesajını işler. Çocuğunuz evden uzaklaşıyor, kurallara karşı aşırı öfkeli tepkiler veriyor ve içine kapanıyorsa, duygusal boşluğu başkaları dolduruyor olabilir.