Saygıdeğer okuyucular bu ilk yazıda sizlerle olumlu (pozitif) psikoloji konusunda genel bir giriş yapacağız. Sonraki haftalarda olumlu psikoloji yaklaşımının ele aldığı konuları paylaşmaya devam edeceğiz.
Psikoloji bilgisinin bilişsel ve duyuşsal alanda iyileştirici bir etkisinin bulunduğu, psikoterapi uygulamalarında psiko-eğitime önem verildiği dikkate alınmalıdır.
Günümüzde insanların psikolojik durumlarını etkileyen pek çok olumsuzluk tavan
yapmışken toplumu bilgilendirmek ve olumluya yöneltmek önemli hale gelmiştir. Böyle
zamanlarda ruh sağlığı hizmetlerinin kolaylaştırılarak yaygınlaştırılması yanında bireylerin
bilinçlendirilmeleri ve bilinçli farkındalık kazanmaları için medyanın gücü iyi
değerlendirilmelidir.
İnsanı anlamaya yönelik çabaların bütünü olan psikoloji bilimi, son iki yüz yıldır hızla
gelişerek, anlamlı bir dönüşüm göstermiştir. Başlangıçta insanı sadece bir organizma gibi gören psikoloji bilimi zamanla insanı bağımsız, özgür ve mantıklı davranışlar sergileyen güçlü bir varlık olarak ele almaya başlamıştır.
Yaşanan bu dönüşüm sürecinde psikopatoloji odaklı bakışın yerini pozitif odaklı bakış almıştır (Sheldon & King, 2001). Bu görüşün bir uzantısı olarak pozitif psikoloji yaklaşımı, günümüzde kendisini kabul ettirerek varlığını her geçen gün güçlendirmektedir.
Tarihsel anlamda olumlu (pozitif) psikoloji, insancı psikolojinin çekirdek değerleri üzerinde kurulmuştur. Carl Rogers’ın kişilerin özgün benliklerini dışa vurabildikleri ölçüde iyileşebilecekleri yönündeki görüşüyle, Abraham Maslow’un kendini gerçekleştirmiş kişilerin
özellikleri konusundaki görüşleri olumlu psikoloji yaklaşımının ilk örneklerini teşkil etmektedir.
Olumlu psikolojinin teknikleri modern psikoterapi için tamamlayıcı bir güç olarak kabul
edilmektedir.
Psikoloji bilimi, uzun yıllar hasta kişiler üzerinde yapılan araştırmalarla gündeme gelmiştir. Bu durum, kişilerin ruhsal bozuklukların ve hastalıkların öne çıkmasına yol açan bir bakış açısının egemen olmasına sebep olmuş, insanların gerçek potansiyelleri ve güçlü yönleri
genelde göz ardı edilmiştir.
Gerçekte psikoloji bilimi bir iyileştirme aracı olması yanında sağlıklı insan davranışlarını da kendisine konu alması gereken bir bilimdir. Yalnızca ruhsal hastalıkları tedavi etmekle kalmayıp bunlara karşı koruyucu kalkan görevi de üstlenmek ve kendisini yenilemek durumundadır.
Olumlu psikoloji tedavi ediciliği dışlayan bir yaklaşım değildir. Seligman’ın, “güçlü yönü
geliştir” şeklinde özetlenen temel psikoterapi felsefesi modern psikolojinin “yanlış olanı düzelt” yaklaşımını tamamlayıcı ve güçlendirici bir etkiye yol açmaktadır.
Olumlu psikolojinin güçlendirmeye ve olumluya odaklanarak öfke ve üzüntü gibi olumsuz duygulara odaklı psikoterapi yaklaşımını desteklediği ifade edilmektedir.
Bu süreçte olumlu psikolojiye yönelik olarak yapılan eleştirilere de yer vermek gerekir.
Bazı bilim çevreleri olumlu psikolojinin insancıl psikolojinin söylediklerini tekrarladığını
savunmaktadır. Bu eleştiri yersiz bir eleştiridir. Elbette bilimde etkileşimler olacaktır. Olumlu
psikolojinin ortaya koyduğu bu özgün bakışının tarihsel temelleri arasında yer alan insancıl
psikoloji yaklaşımıyla örtüşmesi çok doğal görülmelidir. Bu açıdan bakıldığında “olumlu
psikolojinin insan doğasına bakışı insancıl psikoloji yaklaşımına paralel” olduğu söylenebilir.
Bu yönüyle bir bakıma, olumlu psikoloji insancıl psikolojide vurgulanan kişinin kendini
gerçekleştirme potansiyelini hangi kaynakları kullanarak başarabileceği konusu üzerinde
durarak ve insan denen varlığın neler yapamadığından ziyade neler yapabildiğine odaklanarak insana olumlu bir açıdan yaklaşmaktadır.
Peterson’a (2000) göre, olumlu psikoloji, kişilerin doğumdan ölüme kadar yaşama
bağlanmalarına ve yaşamı anlayarak biraz daha olumlu noktaya taşımalarına yardım eden; yaşamda neyin olumlu olduğuna dair bilgiler ve bulgular ortaya koyan güçlü bir bilimsel çalışma alanıdır.
Bir diğer anlatımla, kişilerin yaşama en uygun biçimde uyum sağlamlarına yardım etmek amacıyla araştırmalar yapan bir çalışma alanıdır. Olumlu psikolojinin amacı tanıma, anlama ve geliştirme olarak görülmektedir.
Olumlu psikoloji yaklaşımı kişinin en üst düzeyde işlevselliğinin bilimsel çalışmalarla oluşturulmasının çabasıdır.
Seligman tarafında geliştirilen bu yaklaşımın temel amacı kişilerin ve toplumların olduklarında daha iyiye gitmelerini sağlayan, gelişmelerine yardım eden, onları işlevsel kılan etkenleri ortaya çıkarmak ve bu etkenlerin gelişmesine katkı sunabilmektir.
Bu çaba insanlığın gereksinim duyduğu olumsuzluklardan olabildiğince uzaklaşarak yaşam kalitelerini yükseltmelerine katkı sağlayacaktır.