Salı / 20 Ekim 2020

Merkez Bankası faizi yükselttiği halde niçin sonuç alamıyor?

Mahfi Eğilmez yazdı..

205,340BeğenenlerBeğen
8,582TakipçilerTakip Et

Merkez Bankası (TCMB) sessiz sedasız faiz artırmaya devam ediyor. Bankaları fonlamakta kullandığı üç temel faiz oranı var: Politika Faizi ya da haftalık repo ihalesi yoluyla fonlama faizi-PF (%8,25), Gecelik Fonlama Faizi-GF (%9,75) ve normalde sıkıntılı bankalara kullandırılması gereken ama bizde politika faizi gibi kullanılan Geç Likidite Penceresi (Yoluyla Fonlama) Faizi-GLF (%11,25.) Bu fonlama yöntemlerinin birlikte kullanılmasından doğan ve borç verilen miktarlarla ağırlıklandırılarak bulunan bir de TCMB Ortalama Fonlama Maliyeti-OFM var. Bir çeşit dördüncü faiz gibi kabul edilebilecek olan OFM bizdeki uygulamada en önemli faizdir.

Dünya merkez bankaları faizlerini gösteren listelere bakıldığında TCMB’nin faizi yüzde 8,25 olarak görünüyor (http://www.cbrates.com/) Oysa TCMB’nin geçtiğimiz haftanın son günü yaptığı fonlamalarda uyguladığı OFM yüzde 10,39 oldu. Yaklaşık bir aydan beri TCMB, geç likidite penceresi fonlamasını yine normal fonlama yerine kullanmaya ve bu yolla faizi yükseltmeye başlamış bulunuyor. Yani dünyaya ilan edilen faiz yüzde 8,25 ama gerçekte uygulanan faiz yüzde 10,39.

Bu durumu ortaya koyan grafik aşağıdadır.

(kaynak: https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/serieMarket/#collapse_1)

Gerek kurun hızlı artışı gerek enflasyonun ekonomideki küçülmeye karşın düşmemesi karşısında TCMB bir süre direndi. Bankalar zorunlu olarak faizleri yükselttiler. Bu durum karşısında TCMB de faiz artırmak zorunda kaldı ve geçmişte yaptığı gibi bunu yine geç likidite penceresini kullanarak yapma yoluna gitti. TCMB, bu haliyle piyasayı yönlendirmek yerine yine piyasanın peşine takılmış görünüyor. Öyle olunca da faiz artırmanın etkisi çok zayıf kalıyor.

Faizi bu şekilde artırmanın etkisinin zayıflığını dolarizasyon (para ikamesi) olgusunun hızlanmasından görebiliriz. Dolarizasyon oranını ölçmenin en kestirme yolu toplam mevduat içinde yabancı para mevduatın oranını hesaplamaktır. Aşağıdaki grafik 2002’den bu yana Türkiye’deki dolarizasyon olgusunu gösteriyor

(kaynak: https://www.bddk.org.tr/BultenAylik)

Grafikten görüleceği gibi 2001 krizi sonrasında zirve yaparak yüzde 57’ye çıkan dolarizasyon oranı zaman içinde gerileyerek yüzde 30’un altına düşmüştü. Bu dönemin en belirgin özelliği USD/TL kurunun oynaklık göstermeyerek 1,50 dolayında sabit kalmasıydı. Aynı dönemde enflasyonun ve faizlerin düştüğünü de belirtmek gerekir. 2010 sonrasında işler yeniden tersine dönmeye başlamış görünüyor. USD/TL kuru hızla yükselirken dolarizasyon oranı da yükselmeye başlamış. Bugün geldiğimiz noktada TL, Dolara karşı yılda yaklaşık yüzde 25 değer kaybediyor ve dolarizasyon oranı da yüzde 54’e ulaşmış bulunuyor.

Türkiye’nin temel sorunlarından birisi gerçekte olandan farklı bir görünüm sunma çabası içinde olmasıdır. Faiz konusunda da durum aynı. Görünen faiz yüzde 8,25 ama gerçek faiz yüzde 10,39. Faizi yükseltmiyor gibi yaparak yükseltmek, doğrudan yükseltmek gibi etki yaratamadığı için, faizle kontrol edilebilecek kuru, rezervleri harcayarak kontrol etmeye çalışıyoruz. Bu sefer riskler arttığı için insanlar daha fazla döviz tutmaya yöneliyor ve dolarizasyon artıyor. Dolarizasyon artınca bu kez riskler bir kez daha yükseliyor.

Görünenle gerçeği üst üste getirmeyi becerdiğimizde, risklerin azalacağını ve birçok sorunun çok daha kolay çözülebileceğini göreceğiz.

*Mahfi Eğilmez

Serbest Kürsü

Grev hakkı var mı yok mu?

Mehrali Yücedağ yazdı...

Celal Eren Çelik’ten çok konuşulacak Candaş Tolga Işık yazısı!

Haber Alternatif Genel Yayın Yönetmeni Celal Eren Çelik yazdı...

Siyasal mücadele aracı: Düşman hukuku

Ender Helvacıoğlu yazdı...

Asgari ücret ne olacak?

Mehrali Yücedağ yazdı...

Devrim kurumundan karşı devrimci odak olmaya Diyanet!

Mithat Çelik yazdı...

Gündem

İYİ Parti’de bu defa da FETÖ krizi: Ümit Özdağ’dan Buğra Kavuncu’ya FETÖ’cü iması

İYİ Parti İstanbul Milletvekili Ümit Özdağ, CNN Türk ekranlarında İyi Parti İstanbul İl Başkanı Buğra Kavuncu'ya FETÖ'cü imasında bulundu.

İYİ Partili Ümit Özdağ’ın açıklamalarının ardından Hüseyin Evren Kavas istifa etti

CNN Türk'te Ahmet Hakan'a açıklamalarda bulunan İYİ Parti İstanbul Milletvekili Prof. Dr. Ümit Özdağ, İYİ Parti İstanbul İl Başkanı Buğra Kavuncu'yu da FETÖ terör...

İYİ Parti’de Meral Akşener’i zora sokacak talep! Ümit Özdağ için ihraç istemi!

İYİ Parti'de FETÖ tartışmasının fitilini ateşleyen İYİ Parti İstanbul Milletvekili Ümit Özdağ'ın partiden ihracı için ilk adım atıldı.

Ümit Özdağ için ihraç istemi!

İYİ Parti'de FETÖ tartışmasının fitilini ateşleyen İYİ Parti İstanbul Milletvekili Ümit Özdağ'ın partiden ihracı için ilk adım atıldı.

”Muhalefet, 2023 seçimlerini “Erdoğan gitsin” seçimleri olarak ilan etmiş durumda”

Hürriyet gazetesi yazarı Abdulkadir Selvi, 2023'te cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin olarak, "Muhalefet, 2023 seçimlerini 'Erdoğan gitsin' seçimleri olarak ilan etmiş durumda; yeni ittifak modeli hazırlanıyor" görüşünü savundu.