İstiklal Marşı’nı yazan Mehmet Akif Ersoy, Arapça bilen bir alimdir.
Farsça bilir.
Osmanlıca bilir.
Ama marşı Türkçe yazmıştır.
Neden?
Çünkü o marş Türk milletine hitap ediyordu.
Akif, o büyük dizeleri Arapça da yazabilirdi.
Ama yazmadı.
Çünkü İstiklal Marşı bir ümmet metni değildir.
Bir millet metnidir.
“Ben ezelden beridir hür yaşadım hür yaşarım”
dizesinin gücü yalnızca anlamında değil, Türkçe’nin ruhunda gizlidir.
O dizeleri başka bir dile çevirdiğiniz anda, o ruhu da parçalarsınız.
Arapça Okunan İstiklal Marşı Ne Anlama Geliyor?
Şimdi temel soruyu sormak gerekiyor:
İstiklal Marşı neden Arapça okunur?
Bu bir tercüme çalışması değildir.
Bir akademik faaliyet değildir.
Bu doğrudan doğruya ideolojik bir tercihtir.
Bu tercih bize şunu söylüyor:
Bazı çevreler için Türk kimliği ikinci plandadır.
Onlar için öncelik, kültürel ve siyasal bir Araplaşma tahayyülüdür.
Bu zihniyet Cumhuriyet tarihi boyunca farklı biçimlerde ortaya çıkmıştır.
Bir dönem Osmanlı nostaljisiyle,
bir dönem ümmet romantizmiyle,
bir dönem de kültürel aşağılık kompleksiyle.
Ama sonuç hep aynıdır:
Türk kimliğinin geri plana itilmesi.
Asıl Skandal Sessizliktir
Bu olayın en vahim tarafı Arapça okunması değildir.
Asıl skandal şudur:
Protokolde bulunan yetkililer bunu sessizce izledi.
Hiç kimse müdahale etmedi.
Hiç kimse “Bu yanlıştır” demedi.
Hiç kimse programı durdurmadı.
Bu durum bize şunu gösteriyor:
Türkiye’de bazı bürokratik mekanizmalar ilkesiz bir konfor alanına çekilmiş durumda.
Kimse risk almak istemiyor.
Kimse tartışmaya girmek istemiyor.
Kimse “devlet ciddiyeti” göstermiyor.
Oysa devlet dediğiniz şey bazen bir duruş meselesidir.
Karaman’ın Tarihi Ironisi
Bu olayın Karaman’da yaşanması ayrıca düşündürücüdür.
Çünkü Karaman, Türk dili açısından sembolik bir şehirdir.
Karamanoğlu Mehmet Bey’in 1277 yılında yayımladığı ünlü ferman şöyle der:
“Bugünden sonra divanda, dergâhta, bargâhta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır.”
Bu ferman Türk dili tarihinde bir dönüm noktasıdır.
Şimdi düşünün:
Türkçeyi devlet dili ilan eden geleneğin sembol şehirlerinden birinde,
İstiklal Marşı Arapça okutuluyor.
Bu yalnızca bir çelişki değildir.
Bu tarihsel bir ironi değil, trajedidir.
Kültürel Kimlik Meselesi
Bugün Türkiye’de yaşanan tartışmaların önemli bir kısmı aslında ekonomi ya da siyaset değildir.
Asıl tartışma kimlik tartışmasıdır.
Türkiye modern bir ulus devlet mi olacak,
yoksa kültürel olarak yönünü kaybetmiş bir coğrafya mı?
Bu sorunun cevabı dilde gizlidir.
Türkçe güçlü ise Türkiye güçlüdür.
Türkçe geri çekiliyorsa, Türkiye de geri çekilir.
Bir Marşın Onuru
İstiklal Marşı sıradan bir şiir değildir.
O marş:
Sakarya’da,
Dumlupınar’da,
İnönü’de dökülen kanın sesidir.
O marşın dili değiştirildiğinde yalnızca kelimeler değişmez.
Tarih de zedelenir.
Bir millet kendi marşının diline sahip çıkamıyorsa,
geleceğine de sahip çıkamaz.
Karaman’daki olay küçük bir olay değildir.
Bu olay bize Türkiye’de kültürel ve ideolojik mücadelelerin hâlâ sürdüğünü gösteriyor.
Bir taraf için Türkçe bir medeniyet projesidir.
Diğer taraf için ise yalnızca bir araçtır.
Ama unutulmamalıdır:
Bir millet kendi diline sahip çıkmazsa,
başkalarının dili onun kaderini yazmaya başlar.
Ve bir gün gelir,
milletler kendi marşlarını bile kendi dillerinde okuyamaz hale gelir.
O gün geldiğinde kaybedilen şey yalnızca dil değildir.
Kaybedilen şey, bir milletin ruhudur.
Dil Bir Milletin Hafızasıdır: Karaman’daki İstiklal Marşı Skandalı Üzerine
Bir milletin varlığı yalnızca toprakla ölçülmez.
Bayrağı vardır, tarihi vardır, ama bunların hepsini birbirine bağlayan görünmez bir omurga daha vardır: dil.
Dil yalnızca iletişim aracı değildir. Dil, bir milletin hafızasıdır. Dil, o milletin dünyayı nasıl gördüğünü, nasıl düşündüğünü, nasıl direndiğini anlatır. Bu yüzden dil üzerinde oynanan her oyun, aslında bir kültürel mühendisliktir.
Tam da bu nedenle İstiklal Marşı sadece bir şiir değildir.
Bir metin değildir.
Bir edebi eser hiç değildir.
İstiklal Marşı, Türk milletinin bağımsızlık manifestosudur.
Ve o manifesto Türkçe yazılmıştır.
Ama Türkiye’nin Türkçe’nin başkenti olarak bilinen Karaman kentinde yaşanan bir olay, yalnızca bir protokol hatası değil, çok daha derin bir zihinsel sorunun işareti olarak karşımıza çıktı.
İstiklal Marşı’nın kabulünün 105. yıl dönümünde, bir imam hatip ortaokulunda düzenlenen programda İstiklal Marşı Arapça okundu.
Daha da vahimi şu oldu:
Programda bulunan resmi yetkililer bu durumu sessizce izlemekle yetindi.
Bu noktada artık mesele bir okul etkinliği değildir.
Mesele bir eğitim hatası değildir.
Mesele zihniyet meselesidir.
Cumhuriyetin Dil Devrimi Neden Yapıldı?
Cumhuriyet’in ilk yıllarında yapılan en önemli devrimlerden biri dil devrimiydi.
Bu devrim sadece alfabe değişikliği değildi.
Aslında yapılan şey şuydu:
Bir imparatorluk bakiyesinden modern bir ulus yaratmak.
Osmanlı’da devlet dili Osmanlıcaydı.
Halkın konuştuğu Türkçe ile sarayın dili arasında uçurum vardı.
Cumhuriyet bu uçurumu kapattı.
Devletin dili halkın dili oldu.
Türkçe yalnızca konuşulan dil değil, düşünmenin dili haline geldi.
Bu yüzden Cumhuriyetin kurucu kadroları dil meselesini son derece ciddiye aldı.
Çünkü biliyorlardı:
Bir milletin dilini zayıflatırsanız,
o milletin düşünme kapasitesini de zayıflatırsınız.