Hangi sazan haber siteleri Komsar’ın sahte yerel seçim anketiyle trollendi

Diken'den Yeni Akit'e, Sputnik'ten Ensonhaber'e dek çok sayıda haber sitesi, Komsar'ın son anketini haberleştirdi. Ankete göre 31 Mart yerel seçimlerinde birçok şehirde taşlar yerinden oynayacak. Tek bir sorun var, Komsar diye bir şirket yok. Anket şirketlerine tepki olarak ortaya çıkan troller haber sitelerini tuzağa düşürerek Türkiye'de birçok medya kuruluşunun gazeteciliğin en temel kurallarını uygulamadığını bir kez daha gözler önüne serdi.

Journo.com sahte anketlere karşı ne yapılması gerektiğini aktardı. Bilgilendirme yazısı şu şekilde:

Komsar ne yaptı?

Son günlerde gazetecilerin ve haber sitelerinin e-posta kutularına Komsar adlı bir araştırma şirketinin yerel seçim anketini gösterdiği iddia edilen grafik ve metinler düştü. “Yaptığımız interim anelizlere göre İstanbul’da aradaki farkın %4,79 düzeylerine gerilediğini, bu trendin görünür gelecekte devam edeceğini estime ediyoruz” gibi ifadeler eşliğinde aktarılan “anket sonuçları” farklı araştırma şirketlerinin sosyal medya paylaşımlarının altında da yorum olarak paylaşıldı. Çok sayıda haber sitesi iki gündür bu “anketi” haber olarak yayımlıyor, hatta T24 dahil birkaç site foto galeri bile yapıp her şehre dair grafikleri tek tek paylaştı.

İşin aslı ne?

Komsar diye bir firma olmadığını, bunun tamamen bir trolleme girişimi olduğunu anlamak için uzun uzun araştırmaya gerek yok. Yukarıdaki cümledeki hataların ve absürtlüklerin yanı sıra sözde şirketin Twitter hesabının profil bilgisi de her şeyi anlatıyor: “KOMSAR Kendine Araştırma @KOMSARnet Araştırmalarımız Tripe Estimasyonu (Traveller et al, 2009) yöntemi ile yapılmaktadır. Ankets are not endorsment. #Aneliz #Anket #Araştırma #KOMSAR”

Üstelik bu Twitter hesabında yapılan paylaşımlar o kadar gayriciddi ki, sahiden insanları kandırmak için dahi tasarlanmadığını düşündürüyor. Mesela birkaç tweet geriye gidince “Vallahi biz yorulduk günler öncesindeki anelizlerimizden “esinlenen” anketçilerden. Tespit ettiklerinizi siz yazın artık. Mezdeke’den ya el yelil eşliğinde okuyoruz” gibi ifadeler göze çarpıyor.

Dahası, Komsar‘ın sabitlenmiş tweet’inde de insanlar aldanmamaları için uyarılıyor: “Şirket ve ciddi araştırma beklentisi ile gelip haber yapanların bio’da yazanları ve profil resmimizdeki tiviti okumalarını tavsiye ederiz.”

Haber siteleri nasıl tuzağa düştü?

Şüphecilik ve teyit gibi gazeteciliğin temelinde yer alan kavramlardan uzaklaşmamız ve haber sitelerinin neredeyse tamamen ‘kopyala-yapıştır’dan ibaret hale gelmesi yüzünden, bu kadar bâriz bir trolleme girişimi bile çok sayıda sitede habermiş gibi yer aldı. 26 Mart öğle suları itibariyle sadece Sputnik ve Ensonhaber dün manşet yaptığı bu sahte haberi silmiş durumda. Ancak hiçbir site henüz bir özür ve düzeltme yayımlamış değil.

Anket firmalarına tepki olarak doğan Komsar ise bu vesileyle Türkiye’deki haber sitelerinin gazetecilik açığına da dikkat çekmiş oldu. Trol anketçiler bugün attıkları bir tweet’te şöyle sitem ettiler: “T24’e de teşekkür ediyoruz ama suyunu çıkarmayalım. Biz anket şirketlerine tepki olarak ortaya çıktık. Bir de Kputnik, K24 filan mı yapalım?”


Ne yapmalı?

Seçimlerden hemen önce türeyen her tür oluşuma derin bir şüpheyle yaklaşmak gerektiği ortada.

Bunun ötesinde, uluslararası medyada geçerli olan gazetecilik yöntemleri, en güvenilir şirketler bile yapsa kamuoyu yoklamalarını haberleştirirken gazetecilerin dikkat etmesi gerektiğini vurguluyor.

Anketin hata payı nedir? Örneklemi rastgele mi seçilmiş ve büyüklüğü ne? Sonuçlar tarafsız bir şekilde nasıl yorumlanmalı?

Bu yüzden gazeteciler temel istatistik bilgilerine hakim olmalı. Uzmanlık gereken konularda bağımsız kaynaklardan yardım almalı.

Örneğin ABD’de Kamuoyu Yoklaması Araştırma Derneği adlı sivil toplum örgütü, seçimlerden önce gazetecilere bu konuda rehberlik ediyor.

Avrupa’da da Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü ve Thomson Vakfı gibi kuruluşların seçimlere dair habercilik rehberlerinde anketler konusunda neler yapılması gerektiğine de değiniliyor.

Konu Türkiye’de de hemen her seçim öncesi tartışılıyor.

Bu ay görevine son verilen Faruk Bildirici, Hürriyet Okur Temsilcisi olarak geçen yıl yazdığı yazıda köşe yazarı Abdulkadir Selvi’nin anket sonuçlarını aktarış biçimini eleştirmiş ve şu yorumu yapmıştı:

“Gazeteci olarak seçimlerde asli görevimiz, insanların karar verebilmesine yardımcı olmak, tarafsız ve objektif şekilde bilgilendirmek. Kamuoyu araştırmaları da oy kullanacak seçmenleri bilgilendirmenin bir yolu. Ama maalesef kamuoyu araştırmaları artık sadece seçmen eğilimlerini saptamak için değil, seçmeni yönlendirmek için de kullanılıyor. Gazeteci olarak manipülasyonlara aracı olmamak için araştırma haberlerinde yapan kuruluşun adı, kimin talebi ve finansmanı ile yapıldığı, tarihi, görüşülen kişi sayısı ve araştırma yönteminin açık olarak belirtilmesi.

KaynakJourno

En çok okunan haberler

AKP’li yazar: Bu ülkeyi biz Araplaştıracağız, büyükşehirlerde Arap Mahalleleri kuracağız

Daha önce Andımız'ı 'Bölücülük' olarak nitelendiren AKP'li yazar Müfid Yüksel, "Bu ülkeyi biz Araplaştıracağız. Büyükşehirlere Arap mahalleleri kuracağız" dedi.

Avukatı da Erdoğan’ı terk etti: ‘Düzelir’ dedik daha da kötüye gitmeye başladı…

Erdoğan’ın, Pınarhisar Cezaevi’nde kaldığı günlerde avukatlığını yapan AKP eski Kırklareli Milletvekili Şenol Gürşan "Düzelmeyi bırakın, daha da kötüye gitmeye başladı. Gelinen noktada ekonomi ortada.” diyerek ayrılık kararı verdiğini açıkladı.

İddiaları reddetmişlerdi… İBB hedefi 12’den vurdu!

AKP döneminde İBB'nin bazı vakıflara yaptığı yardımlar büyük tartışmalara neden olmuştu. Bugün belediyenin Okçular Vakfı Spor Kulübü Derneği'ne yaptığı maddi yardım ortaya çıktı. Belediyenin kasasından, tek kalemde 1 milyon 200 bin lira para çıktı.

“Erdoğan’ın diploması yok” diyen yazara şok!

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın diplomasına ilişkin 'Diplomasız' adlı kitabı yazan Ergün Poyraz'a dava açıldı.

CHP’li Tanal “Solcu geçinip bara pavyona gitmez, kahvede pişbirik oynamazdım” diyen Ali Karahasanoğlu’nun ağzının payını böyle verdi

Akit yazar Ali Karahasanoğlu kendisine yönelik eleştirilere "Ben solcu geçinip bara pavyona gitmezdim" diye yanıt verdi, CHP'li Mahmut Tanal gecikmeden ağzının payını verdi. 

ABD yine sivilleri vurdu: En az 30 ölü

ABD, katliamlara doymuyor. Afganistan'da terörle mücadele adı altında operasyon yapan ABD, çam fıstığı toplayan işçileri katletti.

Tamince davasında Saray ile atadığı Bakan karşı karşıya!

Hakkındaki dört soruşturma dosyası da kapatılan iş adamı Fettah Tamince hakkında dün Adalet Bakanlığı önemli bir adım atıp dosyayı yeniden açmıştı. Tamince'yi kapatılan dosyalarda Cumhurbaşkanlığı avukatları savunmuştu. Yeni dosyada da savunup savunmayacakları merak konusu oldu. Hakim Osman Kaçmaz 'Tamince'yi kimler koruyor?' diye sordu.

Ekrem İmamoğlu 90’da 90’a taktı!

Tartışmalı çıkışlarıyla bilinen İlahiyatçı Nurettin Yıldız, bu kez de kadınların kaç kilometre araç süreceğine karıştı. Yıldız'ın açıklamaları Türkiye'nin gündemine otururken en sağlam yanıt İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'ndan geldi. 

FOX tedbiri elden bırakmıyor… Mucize Doktor dizisinde osuruğu sansürlediler!

FOX TV'de sezonun iddialı dizilerinden Mucize Doktor'da RTÜK korkusu "osuruk" kelimesini sansürletti. 

Tuzla’daki fabrikayı PKK yandaşları mı yaktı?

İstanbul Tuzla’da kimyasal maddelerin üretildiği fabrikada çıkan yangını Halkların Birleşik Devrim Hareketi (HBDH) üstlendi. Eylem resmi ve bağımsız kaynaklarca henüz doğrulanmadı

AKP’de istifa dalgası sürüyor

AKP Sultanbeyli Gençlik Kolları Başkanı Ahmet Çelik ve ekibi partiden istifa etti.

Eren Erdem cezaevinde hangi kanalı izliyor?

TBMM heyeti Silivri Cezaevi’nde inceleme yaptı. Heyette bulunan CHP Milletvekili Ali Haydar Hakverdi, Silivri’deki izlenimlerini aktardı. Hakverdi, IŞİD, FETÖ koğuşlarındaki durumu, konuşulanları paylaştı. Heyet cezaevinde Eren Erdem, Ahmet Altan, Selçuk Kozağaçlı’yı da ziyaret etti.

Tuzla’daki yangında havaya yayılan kimyasal ne olacak?

İstanbul Tuzla’da kimyasal üretim yapan bir fabrikada çıkan yangın sonucu çevreye yoğun miktarda kimyasal yayıldı. Meteorolojinin yarınki yağış uyarısı havaya karışan kimyasalların yağışla yeryüzüne ineceği kuşkusunu doğurdu. Bu şüphe üzerine meteorolojiden açıklama yapıldı. Meteorolojiye göre risk yok ancak uzmanlar kesin konuşmak için yayılan kimyasalların ne olduğunun bilinmesi gerektiğini söylüyor.