‘Faizden uzak durun’ diyen Diyanet’in faiz geliri arttı!

‘Faizden uzak durun’ çağrısı yapan Diyanet İşleri Başkanlığı'nın faizden elde ettiği gelir dikkat çekti.

Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, cuma günü Ahmet Hamdi Akseki Camii’nde verdiği hutbede, “Tarih boyunca ekonomik hayatın en büyük sömürü ve zulüm araçlarından biri olan faiz felaketinden uzak duralım” dedi.

Kamu kurumu olan Diyanet’in bu ifadesine karşılık devletin ekonomi yönetimi borç ve faiz üzerine kurulu bir düzeni 17 yıldır takip ediyor. Son olarak inşaat sektörünün girdiği krizden müteahhitleri kurtarmak adına kamu bankaları konut kredisi faizlerini yüzde 0,99’a indirmiş, yurttaşlar 15 yıllık esaret kredilerine yönlendirilmişti.

Birgün gazetesinin haberine göre, konut kredileri borçlunun en disiplinli olduğu kredilerden olmasına rağmen bu kredilerde takibe düşen borçlar geçen yılın ağustos ayına göre yüzde 51 artmıştı. İnşaatçıları kurtarmak adına borçlanmanın ve faizin özendirilmesine ağzını açamayan Diyanet, “Faiz felaketinden uzak duralım” diyerek tartışma yarattı.

KONUTTA KREDİ BORCU DOLAR CİNSİNDEN 184 KAT ARTTI
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) aylık verilerine göre haziran ayı itibariyle yurttaşların bankalara 70 milyar dolar tüketici kredisi borcu bulunuyor. Bu tutarın 31,4 milyar doları konut kredilerinden, 37,5 milyar doları ihtiyaç kredilerinden, 1 milyar doları ise taşıt kredilerinden oluşuyor. Yurttaşların pek çoğu bu kredileri ödemekte zorlanıyor.

Yine BDDK verilerine göre haziran ayında ödenemediği için takibe düşen tüketici kredisi borcu ise 2,2 milyar doları geçmiş durumda. Ancak yurttaşlar tüketici kredisini AKP döneminde öğrendi. AKP’den önce gerçek kişiler konut, taşıt veya ihtiyaçlarını banka kredileriyle değil, tasarruflarıyla karşılıyordu. 2003 yılına dönüp ihtiyaç kredilerinin ne boyutta olduğuna baktığımızda çarpıcı sonuçlar ortaya çıkıyor.

Buna göre bundan 16 yıl önce yurttaşların 2003 yılı haziranında toplam ihtiyaç kredisi borcu sadece 1,7 milyar dolar. Bu yıllarda yurttaşların konut ve taşıt almak için kullandığı banka kredisi ise neredeyse sıfır. Aynı dönemde konut kredisi borcu 179 milyon dolar, taşıt kredisi borcu ise 368 milyon dolar.

DIŞ BORCA ÖDENEN FAİZ REKOR KIRMIŞTI
AKP ekonomisinin en önemli özelliği ithalata ve tüketime dayanması oldu. Bu model yüksek düzeyde cari açıkla sürekli olarak borçlandı, borçlandıkça büyüdü. Bu modelin devam edebilmesinde küresel konjonktür de etkili olmuş özellikle 2008 küresel ekonomik krizinden sonra ABD Merkez Bankası Fed’in faizlerini sıfıra indirmesi Türkiye gibi çevre ülkelerin kolay borç bulabilmesini sağlamıştı.

AKP’nin iktidara geldiği yıl 129 milyar dolar olan dış borç 2018 sonunda 453 milyar dolara fırladı. Diğer yandan küresel iklimin avantajları da kaybolmaya başlayınca dünya genelinde faizler yükseldi. Yüksek borçluluğu yüzünden bundan en çok zarar gören ülkelerin başında ise Türkiye geldi. Türkiye’de özel kesim ve kamu kesimi 2018 yılında dış borcuna 13,6 milyar dolar faiz ödemesi yaptı. Dış borca ödenen faiz ise son dokuz yıldır 2015 dışında tüm yıllarda kesintisiz arttı.

İşte yıllara göre Türkiye’nin dış borcuna ödediği faiz ödemeleri;

– 2010: 8 milyar 733 milyon dolar

– 2011: 8 milyar 743 milyon dolar

– 2012: 9 milyar 343 milyon dolar

– 2013: 9 milyar 593 milyon dolar

– 2014: 9 milyar 682 milyon dolar

– 2015: 9 milyar 478 milyon dolar

– 2016: 10 milyar 101 milyon dolar

– 2017: 11 milyar 849 milyon dolar

– 2018: 13 milyar 660 milyon dolar (Cumhuriyet rekoru)

*Veriler Merkez Bankası’ndan derlenmiştir.

DEVLETİN ÖDEDİĞİ FAİZ DİYANET ÖDENEĞİNİ KATLIYOR
Böylece 2008-2009 krizinden sonraki dokuz yılda dış borca ödenen toplam faiz tam olarak 91 milyar 202 milyon dolara yükseldi. Başka bir ifadeyle dokuz yılda sadece dış borca ödenen faiz ile 3,5 adet İstanbul Havalimanı yaptırılabilirdi.

17 yıldır sürdürülen borç ekonomisi 2018’de çamura battı. Fed’in faizleri artırmasının ardından Türkiye ekonomisi resesyona girdi. Yurttaşın talep edecek gücü kalmadı, vergi sistemi ise KDV, ÖTV gibi harcama vergileri üzerine inşa edilen Türkiye’de hazine vergi toplayamıyor, bunun yerine borç alıyor. 2019’un ilk çeyreğinin sonunda 148,3 milyar dolar dış borcu bulunan hazinenin 2017 yılının aynı dönemindeki borcu 127,9 milyar dolardı. Böylece Hazine’nin dış borcu yüzde 15,7 arttı. Dahası ilgili dönemde dolar kuru lira karşısında yüzde 54 değer kazandı.

Borç yükü artan hazine bir tarafa son yıllarda ülke riski de artan Türkiye artık ucuz yoldan kredi bulamıyor ve ödediği faiz de artıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, bu yılın ilk yedi ayında faize ödenen toplam tutar 58,4 milyar lira olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı döneminde ise bu tutar 41,9 milyar liraydı. Diyanet’in bütün yıl boyunca aldığı ödenek ise yaklaşık 11 milyar lira.

VERGİ GECİKME FAİZİ DE ARTIRILDI
Diyanet yurttaşı faiz konusunda uyarırken, kamu maliyesinin nasıl işlediğinden ise habersiz görünüyor. Devlet geciken vergi alacağına da faiz uyguluyor. Üstelik bu faiz vadesi gelmiş vergi borçlarının ödenmediği durumda gecikme zammı adı altında bileşik faiz usulüyle uygulanıyor.

Öte yandan, son bir yılda gecikme faizine iki kere zam yapıldı. Son 1 yıl içinde gecikme faizi oranı yüzde 71 oranında artırıldı.

İşte gecikme faizinin son yıllardaki gelişmesi;

– 2010-2018 arası: Aylık yüzde 1,4

– 19 Ekim 2018- 1 Temmuz 2019 arası: Aylık yüzde 2

– 1 Temmuz’dan bugüne: Aylık yüzde 2,4

DİYANET DE FAİZ GELİRİ ELDE EDİYOR
Sayıştay’ın 2017 yılına ilişkin raporuna göre Diyanet İşleri Başkanlığı, 2017’de 514,1 milyon lira gelir elde etti. Raporda, Diyanet’in faiz gelirinin 256 bin 806 lira 46 kuruş olduğu belirtildi. Üstelik piyasa faiz oranlarının artmasıyla Diyanet’in faiz geliri de katlandı. 2015’te 197 bin TL faiz alan Diyanet, 2016’da bu gelir kalemini 255 bin 881 lira 37 kuruşa çıkardı.

Söz konusu faiz geliri kamuoyunda gündem olunca Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, yazılı bir açıklamayla bu gelirin nereden elde edildiğini de açıkladı. Erbaş’a göre personele mevzuata aykırı olarak yapılan ödemeler geri toplanırken yasal faiz oranı bu tutara işletiliyor.

Erbaş’ın 2018 yılı sonunda konuya ilişkin yaptığı açıklama şu şekilde:

“Diyanet İşleri Başkanlığı’nın bahse konu faiz geliri, personele yersiz (mevzuata aykırı olarak) ödenen paraların (aile yardımı, harcırah, ek ders vs.) kontrol-denetim sonucunda farkına varıldığında geriye alınması aşamasında faiziyle hazineye ödenmesi işlemidir.Bu durum 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun değişik 71’inci maddesi gereği ortaya çıkan, devletin bütün alacaklarında uyguladığı kanuni bir zorunluluktur.”

En çok okunan haberler

Ders kitabından Mahmut Tuncer çıktı: Mantık sizi A noktasından B noktasına götürür. Halay ise her yere

Günay Yayınları'ndan çıkan ve mantık sorularını içeren bir kitapta, şarkıcı Mahmut Tuncer'in sözlerine yer verilen bölüm sosyal medyada tepki topladı. Günay Yayınları konuya ilişkin açıklama yaptı.

18 milyon liralık zarar sorumlulardan tahsil edilecek

Sayıştay, İSKİ'nin bazı şirketler, kulüpler, dernek ve vakıflar ile bazı kişilere indirimli su tarifesi uygulamasını araştırdı.

Ceylan Ertem “y.rrak gibi” hakaretine isyan etti: Her gün hakkımızda…

Alternatif müziğin dikkat çeken isimlerinden Ceylan Ertem, sosyal medyada kendisine edilen küfürlere isyan etti. 

CHP’ye yakın anket şirketinden CHP’yi ayağa kaldıracak anket sonuçları

Yerel seçimlere yaklaşırken büyükşehirlerdeki oy dağılımlarını, ittifakların söylemlerinin belirlediğini söyleyen Gezici Araştırma Genel Müdürü Murat Gezici “Kutuplaştırma yerine sorunları çözmeye dönük söylem adayın puanını arttırıyor. Buna göre; İstanbul, Ankara, Aydın, Hatay Cumhur İttifakı AKP adayları, Adana Cumhur İttifakı MHP adayı, Bursa Millet İttifakı CHP adayı ve Mersin’de İYİ Parti adayının önde olduğu görülüyor”. dedi.

İddiaları reddetmişlerdi… İBB hedefi 12’den vurdu!

AKP döneminde İBB'nin bazı vakıflara yaptığı yardımlar büyük tartışmalara neden olmuştu. Bugün belediyenin Okçular Vakfı Spor Kulübü Derneği'ne yaptığı maddi yardım ortaya çıktı. Belediyenin kasasından, tek kalemde 1 milyon 200 bin lira para çıktı.

Canan Kaftancıoğlu: İktidara giden yolların taşlarını örecek çalışmayı başlatıyoruz

31 Mart ve 23 Haziran seçimlerinde İstanbul’da tarihi bir başarıya imza atan CHP’nin il yönetimi ve ilçe başkanları, İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda buluştu.

Sovyet generalinin anıtının kaldırılma kararına tepki: Kendini zincirledi

Çekya'nın başkenti Prag'da Mihail Şultz isimli genç bir adam, İkinci Dünya Savaşı'nda Kızıl Ordu’nun 1. Ukrayna Cephesi’nin komutanlığını yapan Sovyetler Birliği Mareşali Ivan Konev’in anıtının kaldırılma planına, anıtın önünde kendini zincirleyerek tepki gösterdi.

Vajina Müzesi ziyaretçilerine kapılarını açıyor

İngiltere'nin başkenti Londra'da bir vajina müzesi açılıyor. Dünyada 'bir ilk' niteliğinde olacak müze, önyargıları yıkmayı ve ziyaretçilerine jinekolojik araştırmalar ışığında bilgiler sunmayı amaçlıyor.

“Mustafa= ?” sorusunu soran Tuğçe Kazaz’tan sevindiren haber! Artık soru sormayacak…

4 kez din değiştirmesiyle bilinen Tuğçe Kazaz, Mustafa Kemal Atatürk’ün adından yola çıkarak, “Neden Mustafacı yok?” diye sordu.

Davutoğlu Meclis’te grup kuracak mı? İşte yanıtı

AKP’den istifa eden eski Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun yakın ekibinden üst düzey bir yetkili, yeni partinin Meclis’te nasıl bir çalışma yürütmeyi hedeflediğine dair açıklamada bulundu.

AKP’den istifa eden vekil: Perinçek’le AK Parti nasıl aynı kulvarda yürür?

Eski Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun AKP'den istifası sonrası kendisi ile birlikte yol yürüyen siyasilerin de istifaları devam ediyor. Davutoğlu'nun istifasının ardından partisinden istifa eden AKP 26. dönem Konya milletvekili Ömer Ünal yeni parti ile ilgili tarih verdi. Yeni partinin Kasım ayında kurulacağını belirten Ünal, "Biz seferden sorumluyuz. Zafer ise Allah'ın takdiridir. Yeni partinin Kasım ayı içinde ilan edileceğini söyleyebiliriz" dedi.

MHP’den MEB’e veryansın! Devlet eliyle bunu yapamazsınız…

MHP Genel Sekreteri İsmet Büyükataman, Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk'a, 9'uncu sınıflarda okutulan tarih ders kitabında yer alan 'Türklerin İslamiyet'i Kabulü' başlıklı bölümün içeriğine ilişkin mektup gönderdi. Ataman mektubunda, ‘Metinde Kürtlerin Türklerden önce Müslümanlığı kabul ettikleri ifadesi, Kürt tarihinin Türk tarihiyle yarıştırılması gibi art niyetli bir kaygıyı bünyesinde barındırmaktadır’ ifadesine yer verdi.

İddiaları reddetmişlerdi… İBB hedefi 12’den vurdu!

AKP döneminde İBB'nin bazı vakıflara yaptığı yardımlar büyük tartışmalara neden olmuştu. Bugün belediyenin Okçular Vakfı Spor Kulübü Derneği'ne yaptığı maddi yardım ortaya çıktı. Belediyenin kasasından, tek kalemde 1 milyon 200 bin lira para çıktı.