\u201cBana vicdans\u0131z bir medya verin, size bilin\u00e7siz bir halk sunay\u0131m.\u201d<\/p>\n
\u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda iktidar art\u0131k yaln\u0131zca devlet kurumlar\u0131yla, sermayeyle veya silahla kurulmaz. As\u0131l iktidar, ger\u00e7e\u011fi tan\u0131mlama g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Kimin konu\u015faca\u011f\u0131na, neyin haber olaca\u011f\u0131na, hangi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn g\u00f6sterilece\u011fine ve hangi sorunun sorulmayaca\u011f\u0131na karar verenler; yaln\u0131zca g\u00fcndemi de\u011fil, toplumun haf\u0131zas\u0131n\u0131 da \u015fekillendirir.<\/p>\n
George Orwell, 1984 roman\u0131nda bunu tek c\u00fcmleyle \u00f6zetliyordu:<\/p>\n
\u201cGe\u00e7mi\u015fi kontrol eden gelece\u011fi, bug\u00fcn\u00fc kontrol eden ge\u00e7mi\u015fi kontrol eder.\u201d<\/p>\n
Bug\u00fcn Orwell\u2019in tarif etti\u011fi mekanizma tanklarla de\u011fil; ekranlarla, man\u015fetlerle, algoritmalarla ve haber merkezleriyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Noam Chomsky ise bu d\u00fczeni daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle tan\u0131ml\u0131yordu:<\/p>\n
\u201cR\u0131zan\u0131n imalat\u0131.\u201d<\/p>\n
\u0130nsanlara ne d\u00fc\u015f\u00fcneceklerini s\u00f6ylemekten daha etkili olan \u015fey, hangi konular hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcneceklerini belirlemektir.<\/p>\n
Tam da bu nedenle modern demokrasilerde sans\u00fcr\u00fcn en geli\u015fmi\u015f bi\u00e7imi yasaklamak de\u011fildir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lmakt\u0131r.<\/p>\n
Bir haberi tamamen susturmak dikkat \u00e7eker. Ancak bir haberi se\u00e7erek vermek, ba\u011flam\u0131ndan koparmak, eksik aktarmak veya zamanla unutturmak \u00e7ok daha etkili bir y\u00f6ntemdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar \u00e7o\u011fu zaman yalanlarla de\u011fil, eksik ger\u00e7eklerle y\u00f6netilir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n siyasi tarihinde bunun say\u0131s\u0131z \u00f6rne\u011fini g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n
Man\u015fetlere ta\u015f\u0131nan iddialar oldu.<\/p>\n
Haftalarca ekranlardan d\u00fc\u015fmeyen haberler oldu.<\/p>\n
Toplumun \u00f6fkesini y\u00f6nlendiren, siyasi atmosferi \u015fekillendiren anlat\u0131lar oldu.<\/p>\n
Fakat y\u0131llar ge\u00e7ti\u011finde geriye \u015fu sorular kald\u0131:<\/p>\n
Kabata\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri nerede?<\/p>\n
Bezm-i \u00c2lem Valide Sultan Camii\u2019nde i\u00e7ki i\u00e7ildi\u011fi iddias\u0131n\u0131 do\u011frulayacak g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler nerede?<\/p>\n
Kamuoyuna kesin ger\u00e7ekmi\u015f gibi sunulan bir\u00e7ok anlat\u0131n\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 delilleri neden hi\u00e7bir zaman ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fckle payla\u015f\u0131lmad\u0131?<\/p>\n
Bu sorular\u0131n kendisi bile asl\u0131nda meselenin \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc mesele yaln\u0131zca bu olaylar de\u011fildir.<\/p>\n
Mesele, hangi iddialar\u0131n man\u015fetlere ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131, hangilerinin sessizce unutuldu\u011fu; hangi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin defalarca yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131, hangilerinin ise kamuoyundan sakland\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Propaganda yaln\u0131zca yalan \u00fcretmez.<\/p>\n
Propaganda, sorgulanmayan do\u011frular \u00fcretir.<\/p>\n
Bir toplum i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck tehdit yanl\u0131\u015f bilgi de\u011fildir.<\/p>\n
Yanl\u0131\u015f oldu\u011fu art\u0131k tart\u0131\u015f\u0131lamayan bilgidir.<\/p>\n
Bug\u00fcn medyan\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, Habermas\u2019\u0131n tarif etti\u011fi kamusal alan\u0131 in\u015fa etmek yerine onu par\u00e7alayarak siyasi kabilelere b\u00f6l\u00fcyor. Kamusal akl\u0131 beslemek yerine siyasi kamplar\u0131 tahkim eden bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor. Gazetecilik, hakikati ara\u015ft\u0131rmak yerine \u00e7o\u011fu zaman kendi kitlesinin duymak istedi\u011fi \u015feyleri tekrar ediyor.<\/p>\n
Muhafazak\u00e2r medya kendi mahallesinin mitlerini koruyor.<\/p>\n
Sek\u00fcler medya kendi mahallesinin tabular\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n
Sonu\u00e7ta ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey gazetecilik de\u011fil; kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 propaganda sava\u015flar\u0131 oluyor.<\/p>\n
Oysa hakikatin ideolojisi olmaz.<\/p>\n
Ger\u00e7ek sa\u011fc\u0131 ya da solcu de\u011fildir.<\/p>\n
Delil iktidar yanl\u0131s\u0131 ya da muhalif de\u011fildir.<\/p>\n
Hakikat, oy vermez.<\/p>\n
Fakat modern medya d\u00fczeni tam da bunu yap\u0131yor:<\/p>\n
Ger\u00e7e\u011fi siyasi aidiyetlere b\u00f6l\u00fcyor.<\/p>\n
Bir haberin do\u011frulu\u011fu art\u0131k delillerle de\u011fil, haberi payla\u015fan\u0131n kimli\u011fiyle de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n
Bu ise demokratik toplumlar i\u00e7in son derece tehlikeli bir e\u015fiktir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc medya bir \u00fclkenin kolektif haf\u0131zas\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n
Haf\u0131zay\u0131 kontrol edenler yaln\u0131zca bug\u00fcn\u00fc de\u011fil, gelece\u011fi de \u015fekillendirir.<\/p>\n
Tarih boyunca otoriter rejimlerin ilk hedeflerinden birinin medya olmas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar susturulmadan \u00f6nce sorular susturulur.<\/p>\n
Ve bir toplumun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, insanlar\u0131n yanl\u0131\u015f cevaplar vermesiyle de\u011fil; do\u011fru sorular\u0131 sormay\u0131 b\u0131rakmas\u0131yla ba\u015flar.<\/p>\n
Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019nin ihtiyac\u0131 olan \u015fey daha fazla medya de\u011fildir.<\/p>\n
Daha fazla kanal, daha fazla ekran, daha fazla man\u015fet de de\u011fildir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin ihtiyac\u0131 olan \u015fey hakikat kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6sterilecek ahlaki cesarettir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yaln\u0131zca konu\u015fabilmek de\u011fildir.<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, kendi mahalleni rahats\u0131z edecek sorular\u0131 da sorabilmektir.<\/p>\n
Ve belki de bug\u00fcn sorulmas\u0131 gereken en rahats\u0131z edici soru \u015fudur:<\/p>\n
Bize anlat\u0131lan hik\u00e2yelerin hangisi ger\u00e7ekti?<\/p>\n
Hangisi yaln\u0131zca inanmam\u0131z istenen bir senaryodan ibaretti?<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc hakikatin yerini propagandan\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 yerde demokrasi bir g\u00f6steriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
Vatanda\u015f ise yurtta\u015f olmaktan \u00e7\u0131kar, alk\u0131\u015flamas\u0131 ya da yuhalamas\u0131 beklenen bir seyirciye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
Ger\u00e7e\u011fin kaybedildi\u011fi yerde hi\u00e7bir siyasi zafer kal\u0131c\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc sonunda herkes ayn\u0131 karanl\u0131kta kal\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cBana vicdans\u0131z bir medya verin, size bilin\u00e7siz bir halk sunay\u0131m.\u201d \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda iktidar art\u0131k yaln\u0131zca devlet kurumlar\u0131yla, sermayeyle veya silahla kurulmaz. As\u0131l iktidar, ger\u00e7e\u011fi tan\u0131mlama g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Kimin konu\u015faca\u011f\u0131na, neyin haber olaca\u011f\u0131na, hangi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn g\u00f6sterilece\u011fine ve hangi sorunun sorulmayaca\u011f\u0131na karar verenler; yaln\u0131zca g\u00fcndemi de\u011fil, toplumun haf\u0131zas\u0131n\u0131 da \u015fekillendirir. George Orwell, 1984 roman\u0131nda bunu tek c\u00fcmleyle \u00f6zetliyordu: \u201cGe\u00e7mi\u015fi […]<\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":286831,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[15,78,288],"class_list":["post-286830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-yazarlar","tag-chp","tag-kemal-kilicdaroglu","tag-ozgur-ozel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=286830"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":286832,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286830\/revisions\/286832"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/286831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=286830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=286830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=286830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}