<\/p>\n
<\/p>\n
K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu’nun s\u00f6zlerini ba\u011flam\u0131ndan koparan kimi yorumcular, bu yakla\u015f\u0131m\u0131 ABD’nin Ankara B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Tom Barrack’\u0131n son d\u00f6nemde \u00f6vg\u00fcyle s\u00f6z etti\u011fi “Millet Sistemi” anlay\u0131\u015f\u0131yla, hatta siyasal \u0130slamc\u0131 \u00e7evrelerin neo-Osmanl\u0131c\u0131 ve neo-\u0130slamc\u0131 d\u0131\u015f politika tasavvurlar\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/span><\/p>\n Oysa bu de\u011ferlendirme, yaln\u0131zca Cumhuriyet’in d\u0131\u015f politika gelene\u011fini de\u011fil, T\u00fcrkiye’nin kurulu\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Meselenin anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in g\u00fcncel siyasi polemiklerden biraz uzakla\u015f\u0131p daha geni\u015f bir tarihsel ve kuramsal \u00e7er\u00e7eveye bakmak gerekir.<\/span><\/p>\n So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n sona ermesinden sonra T\u00fcrkiye yaln\u0131zca jeopolitik konumu bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil, siyasal kimli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan da tart\u0131\u015fmalar\u0131n merkezine yerle\u015fti. Amerikal\u0131 siyaset bilimci Samuel Huntington, T\u00fcrkiye’yi “b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f \u00fclke” olarak tan\u0131ml\u0131yordu. Huntington’a g\u00f6re Mustafa Kemal Atat\u00fcrk, Osmanl\u0131 ve \u0130slam ge\u00e7mi\u015finden koparak T\u00fcrkiye’yi Bat\u0131 medeniyetinin bir par\u00e7as\u0131 haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ancak T\u00fcrkiye’nin tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel aidiyetleri farkl\u0131 bir y\u00f6n\u00fc i\u015faret ediyordu. Huntington, T\u00fcrkiye’nin bir g\u00fcn Atat\u00fcrk’\u00fcn a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fc tersine \u00e7evirebilecek ve \u00fclkeyi yeniden \u0130slami ve tarihsel kimli\u011fi temelinde tan\u0131mlayabilecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir lider taraf\u0131ndan farkl\u0131 bir rotaya ta\u015f\u0131nabilece\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyordu.<\/span><\/p>\n Asl\u0131nda bug\u00fcn ya\u015fanan tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da bu teorik \u00e7er\u00e7evenin farkl\u0131 bi\u00e7imlerde yeniden \u00fcretilmesinden ibarettir.<\/span><\/p>\n Bir tarafta “Medeniyetler \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131” yakla\u015f\u0131m\u0131, di\u011fer tarafta “Il\u0131ml\u0131 \u0130slam” projeleri, daha sonra ise Ahmet Davuto\u011flu’nun “Stratejik Derinlik”, “Merkez \u00dclke”, “Medeniyet Havzas\u0131” ve “Millet Sistemi” kavramlar\u0131 etraf\u0131nda \u015fekillenen yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n ortak noktas\u0131, T\u00fcrkiye’yi Cumhuriyet’in kurdu\u011fu modern ulus-devlet kimli\u011finden ziyade tarihsel ve medeniyet eksenli bir rol \u00fczerinden tan\u0131mlamalar\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n Tom Barrack’\u0131n son d\u00f6nemde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar da benzer bir tart\u0131\u015fma alan\u0131na temas etmektedir. Osmanl\u0131 millet sistemine yap\u0131lan g\u00f6ndermeler, T\u00fcrkiye’nin yeniden \u00e7ok katmanl\u0131 tarihsel aidiyetler \u00fczerinden tan\u0131mlanmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015flerle birle\u015fmektedir.<\/span><\/p>\n Ancak burada g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lan temel ger\u00e7ek \u015fudur:<\/span><\/p>\n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tam da bu anlay\u0131\u015f\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131yla kurulmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n Mustafa Kemal Atat\u00fcrk ve Cumhuriyet’in kurucu kadrolar\u0131, Osmanl\u0131 Devleti’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f s\u00fcrecini ya\u015fam\u0131\u015f insanlard\u0131. Balkan sava\u015flar\u0131n\u0131, ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 hareketleri, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131 ve Anadolu’nun i\u015fgalini bizzat tecr\u00fcbe etmi\u015flerdi. Bu deneyimlerden \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 sonu\u00e7, imparatorluk yap\u0131s\u0131n\u0131n ve onun dayand\u0131\u011f\u0131 siyasal aidiyet bi\u00e7imlerinin art\u0131k s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131yd\u0131.<\/span><\/p>\n Bu nedenle Cumhuriyet yaln\u0131zca yeni bir devlet de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yeni bir siyasal kimlik projesi olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Osmanl\u0131’n\u0131n millet sistemi, \u00fcmmet anlay\u0131\u015f\u0131 ve hanedan merkezli me\u015fruiyet yap\u0131s\u0131 yerine; yurtta\u015fl\u0131k esas\u0131na dayal\u0131 modern bir ulus-devlet in\u015fa edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Cumhuriyet’in kurucu kadrolar\u0131, Osmanl\u0131’y\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri kurum ve anlay\u0131\u015flar\u0131 geride b\u0131rakarak bilim, ak\u0131l ve \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma temelinde yeni bir devlet kurmay\u0131 hedeflediler.<\/span><\/p>\n Bu nedenle Cumhuriyet’in kurulu\u015f felsefesi ile g\u00fcn\u00fcm\u00fczde zaman zaman dile getirilen millet sistemi veya neo-Osmanl\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131mlar aras\u0131nda \u00f6nemli bir zihniyet fark\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Atat\u00fcrk’\u00fcn d\u0131\u015f politika anlay\u0131\u015f\u0131 da bu \u00e7er\u00e7evede \u015fekillenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n Nutuk’ta ve \u00e7e\u015fitli konu\u015fmalar\u0131nda ortaya koydu\u011fu temel yakla\u015f\u0131m, i\u00e7 b\u00fcnyesi sa\u011flam olmayan bir devletin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n da sa\u011flam olamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Ona g\u00f6re d\u0131\u015f politika, devletin i\u00e7 yap\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi. Ulusal birli\u011fini sa\u011flayamam\u0131\u015f, ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanamam\u0131\u015f, \u00e7a\u011fda\u015f kurumlar\u0131n\u0131 olu\u015fturamam\u0131\u015f bir devletin uluslararas\u0131 alanda kal\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131lar elde etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi.<\/span><\/p>\n Bu nedenle Cumhuriyet’in \u00f6nceli\u011fi, i\u00e7eride g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ulus-devlet yaratmak olmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n \u015eevket S\u00fcreyya Aydemir’in ifadesiyle T\u00fcrk Devrimi’nin hedefi; “i\u00e7erde imtiyazs\u0131z, s\u0131n\u0131fs\u0131z, kayna\u015fm\u0131\u015f bir millet yap\u0131s\u0131 ve d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z siyasi ve iktisadi istiklal” yaratmakt\u0131.<\/span><\/p>\n Bu yakla\u015f\u0131m dikkatle incelendi\u011finde, Cumhuriyet’in hedefinin \u00fcmmet merkezli ya da millet sistemi temelli bir siyasal d\u00fczen kurmak olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Ama\u00e7; g\u00fc\u00e7l\u00fc, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve \u00e7a\u011fda\u015f bir ulus-devlet yaratmak ve bu devletin uluslararas\u0131 sistem i\u00e7erisinde sayg\u0131n bir yer edinmesini sa\u011flamakt\u0131r.<\/span><\/p>\n Ancak burada \u00f6nemli bir nokta vard\u0131r.<\/span><\/p>\n Cumhuriyet’in ulus-devlet anlay\u0131\u015f\u0131 hi\u00e7bir zaman T\u00fcrkiye’nin kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine kapanmas\u0131 anlam\u0131na gelmemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n Cumhuriyet’in en uzun s\u00fcre g\u00f6rev yapan d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 Tevfik R\u00fc\u015ft\u00fc Aras, T\u00fcrkiye’nin \u00e7evresindeki b\u00f6lgelerde etkin rol \u00fcstlenmesi gerekti\u011fini savunuyordu. Balkan Pakt\u0131 ve Sadabat Pakt\u0131 gibi giri\u015fimler bunun somut \u00f6rnekleridir. Ama\u00e7 yeni bir imparatorluk kurmak de\u011fil, T\u00fcrkiye’nin g\u00fcvenli\u011fini ve etkisini b\u00f6lgesel i\u015f birlikleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00fc\u00e7lendirmekti.<\/span><\/p>\n Benzer \u015fekilde B\u00fclent Ecevit de T\u00fcrkiye’nin yak\u0131n \u00e7evresiyle siyasi, ekonomik ve g\u00fcvenlik alanlar\u0131nda daha yo\u011fun ili\u015fkiler geli\u015ftirmesi gerekti\u011fini savunmu\u015ftu. Ecevit’e g\u00f6re T\u00fcrkiye’nin b\u00f6lgesel etkinli\u011fi, uluslararas\u0131 alandaki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131racakt\u0131.<\/span><\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye’nin Balkanlar’da, Orta Do\u011fu’da, Akdeniz havzas\u0131nda veya T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda etkili olmas\u0131n\u0131 savunmak, neo-Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k de\u011fildir.<\/span><\/p>\n T\u00fcrkiye’nin \u00e7evresindeki co\u011frafyalara ilgi g\u00f6stermesi ile millet sistemi temelinde yeni bir siyasal d\u00fczen tasavvur etmesi ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir.<\/span><\/p>\n Birincisi Cumhuriyet’in d\u0131\u015f politika gelene\u011finin do\u011fal bir sonucudur.<\/span><\/p>\n \u0130kincisi ise Cumhuriyet’in kurulu\u015fuyla birlikte a\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan tarihsel yap\u0131n\u0131n yeniden \u00fcretilmesidir.<\/span><\/p>\n Tam da bu nedenle Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu’nun s\u00f6zlerini Tom Barrack’\u0131n millet sistemi yakla\u015f\u0131m\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmek tarihsel olarak da kuramsal olarak da isabetli de\u011fildir.<\/span><\/p>\n K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu’nun s\u00f6zlerinde T\u00fcrkiye’nin ulus-devlet niteli\u011finin terk edilmesi, laik Cumhuriyet’in a\u015f\u0131lmas\u0131 veya Osmanl\u0131 millet sistemine geri d\u00f6n\u00fclmesi y\u00f6n\u00fcnde bir \u00f6neri bulunmamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Aksine s\u00f6z konusu yakla\u015f\u0131m, Atat\u00fcrk’ten Tevfik R\u00fc\u015ft\u00fc Aras’a, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’den B\u00fclent Ecevit’e uzanan Cumhuriyet\u00e7i d\u0131\u015f politika \u00e7izgisinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki bir ifadesi olarak okunabilir.<\/span><\/p>\n T\u00fcrkiye’nin b\u00f6lgesinde etkili olmas\u0131n\u0131 savunmak ba\u015fka \u015feydir.<\/span><\/p>\n T\u00fcrkiye’nin ulus-devlet modelinden vazge\u00e7mesini savunmak ba\u015fka \u015feydir.<\/span><\/p>\n Cumhuriyet’in kurucu kadrolar\u0131 T\u00fcrkiye’yi Osmanl\u0131’n\u0131n miras\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselen modern bir ulus-devlet olarak tasarlam\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye’nin b\u00f6lgesinde s\u00f6z sahibi olmas\u0131 da bu ulus-devlet modelinin ba\u015far\u0131s\u0131 sayesinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/span><\/p>\n Bug\u00fcn de T\u00fcrkiye’nin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u015fey, millet sistemine d\u00f6n\u00fc\u015f de\u011fil; Atat\u00fcrk’\u00fcn i\u015faret etti\u011fi gibi i\u00e7eride g\u00fc\u00e7l\u00fc, demokratik, laik ve hukuk temelli bir devlet yap\u0131s\u0131n\u0131 koruyarak d\u0131\u015far\u0131da etkili olabilmektir.<\/span><\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u0131\u015f politika, g\u00fc\u00e7l\u00fc devletlerin eseridir ve Cumhuriyet’in en temel iddias\u0131 da zaten budur.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Ba\u015fkan\u0131 Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu’nun 9 Haziran 2026 tarihinde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada T\u00fcrkiye’nin Osmanl\u0131 co\u011frafyas\u0131nda, Akdeniz havzas\u0131nda ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda yer almak, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettirmek ve istikamet vermek zorunda oldu\u011funu ifade etmesi baz\u0131 \u00e7evrelerde ilgin\u00e7 tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7t\u0131. K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu’nun s\u00f6zlerini ba\u011flam\u0131ndan koparan kimi yorumcular, bu yakla\u015f\u0131m\u0131 ABD’nin Ankara B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Tom Barrack’\u0131n son d\u00f6nemde […]<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":286797,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286,2,285],"tags":[],"class_list":["post-286796","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-yazarlar","category-gundem","category-politika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286796","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=286796"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286796\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":286798,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286796\/revisions\/286798"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/286797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=286796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=286796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=286796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}