{"id":286667,"date":"2026-06-14T09:12:20","date_gmt":"2026-06-14T09:12:20","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=286667"},"modified":"2026-06-14T09:12:20","modified_gmt":"2026-06-14T09:12:20","slug":"lider-kultu-genis-grup-kimligi-ve-chpde-hain-uretimi-kitle-psikolojisi-acisindan-bir-degerlendirme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/lider-kultu-genis-grup-kimligi-ve-chpde-hain-uretimi-kitle-psikolojisi-acisindan-bir-degerlendirme\/","title":{"rendered":"The Cult of the Leader, Group Identity, and the Creation of \u201cTraitors\u201d in the CHP: An Assessment from the Perspective of Group Psychology"},"content":{"rendered":"<p>Siyaset yaln\u0131zca programlar, t\u00fcz\u00fckler ve hukuk kurallar\u0131 \u00fczerinden i\u015flemez. Toplumlar ve siyasal hareketler ayn\u0131 zamanda duygularla, kimliklerle, aidiyetlerle ve kolektif psikolojiyle hareket ederler. Bazen bir siyasi partide ya\u015fanan tart\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki konusu kurultay, se\u00e7im veya liderlik olabilir; fakat derinde i\u015fleyen mekanizmalar \u00e7ok daha farkl\u0131d\u0131r. Tart\u0131\u015fma hukuki olmaktan \u00e7\u0131kar, psikolojik ve kimliksel bir karakter kazan\u0131r.<\/p>\n<p>Cumhuriyet Halk Partisi (CHP)\u2019nde son y\u0131llarda ya\u015fanan geli\u015fmeler de bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirilmeye a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6zellikle kurultay tart\u0131\u015fmalar\u0131, mutlak butlan karar\u0131, parti i\u00e7i itirazlar ve liderlik m\u00fccadelesi etraf\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan s\u00f6ylemler incelendi\u011finde, klasik bir \u00f6rg\u00fct i\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan daha fazlas\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Tart\u0131\u015fmalar giderek \u201chakl\u0131-haks\u0131z\u201d ekseninden uzakla\u015fmakta; \u201csad\u0131klar ve hainler\u201d, \u201cbiz ve onlar\u201d, \u201cpartiyi savunanlar ve d\u00fc\u015fmanlar\u201d \u015feklindeki kimliksel ayr\u0131mlara d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in kitle psikolojisi, geni\u015f grup kimli\u011fi ve liderlik literat\u00fcr\u00fcne ba\u015fvurmak gerekir.<\/p>\n<h2><strong>Kitle Psikolojisinin Mant\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>Gustave Le Bon, Kitleler Psikolojisi adl\u0131 eserinde kitlelerin bireylerden farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ileri s\u00fcrer. Ona g\u00f6re kitleler mant\u0131ksal muhakemeden \u00e7ok duygusal \u00e7a\u011fr\u0131lara, sembollere ve tekrar edilen sloganlara tepki verirler. Bir fikir ne kadar \u00e7ok tekrar edilirse, ne kadar kesin ve tart\u0131\u015f\u0131lmaz bi\u00e7imde sunulursa, kitle \u00fczerinde o kadar etkili hale gelir.<\/p>\n<p>Kitle psikolojisinin temel \u00f6zelliklerinden biri, karma\u015f\u0131k olaylar\u0131 basit a\u00e7\u0131klamalara indirgeme e\u011filimidir. Belirsizlikler rahats\u0131z edicidir. Bu nedenle kitleler \u00e7o\u011fu zaman karma\u015f\u0131k hukuki veya siyasi s\u00fcre\u00e7leri anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak yerine, kendilerine sunulan basit anlat\u0131lar\u0131 benimsemeye e\u011filim g\u00f6sterirler.<\/p>\n<p>Bu noktada lider fig\u00fcr\u00fc belirleyici hale gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc lider, yaln\u0131zca siyasi bir akt\u00f6r de\u011fil, ayn\u0131 zamanda grubun ortak duygular\u0131n\u0131n temsilcisi olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Freud ve Liderle \u00d6zde\u015fle\u015fme<\/strong><\/h2>\n<p>Sigmund Freud, Grup Psikolojisi ve Ego Analizi adl\u0131 eserinde grubun liderle kurdu\u011fu ili\u015fkiyi a\u00e7\u0131klarken \u00f6nemli bir tespitte bulunur: Grup \u00fcyeleri zamanla liderle \u00f6zde\u015fle\u015firler. Lider, yaln\u0131zca y\u00f6neten ki\u015fi olmaktan \u00e7\u0131kar; grubun ideal benli\u011finin temsilcisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu durumda liderin ele\u015ftirisi, s\u0131radan bir siyasi ele\u015ftiri olarak alg\u0131lanmaz. Lidere y\u00f6nelik ele\u015ftiri, grubun kendisine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131 gibi hissedilmeye ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte tam bu noktada siyasal hareketlerde ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce zay\u0131flamaya ba\u015flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc grup \u00fcyeleri i\u00e7in art\u0131k \u00f6nemli olan arg\u00fcman\u0131n do\u011frulu\u011fu de\u011fil, liderin ve grubun korunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Geni\u015f Grup Kimli\u011fi ve \u201cBiz-Onlar\u201d Ayr\u0131m\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>Erik Erikson ve daha sonra Vam\u0131k Volkan taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen geni\u015f grup kimli\u011fi yakla\u015f\u0131m\u0131, milyonlarca insan\u0131n birbirini tan\u0131masa bile ortak bir \u201cbiz\u201d duygusu etraf\u0131nda birle\u015febildi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu konuda Volkan\u2019\u0131n K\u00f6r\u00fc K\u00f6r\u00fcne \u0130nan\u00e7 ve Kimlik Ad\u0131na \u00d6ld\u00fcrmek adl\u0131 kitaplar\u0131 bu konuyla ilgilenenlerin muhakkak okumas\u0131 gereken kitaplar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Normal d\u00f6nemlerde geni\u015f grup kimli\u011fi geri plandad\u0131r. Ancak grup kendisini tehdit alt\u0131nda hissetti\u011finde, bireysel kimlikler geri \u00e7ekilir ve geni\u015f grup kimli\u011fi \u00f6n plana \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Bu durumda insanlar kendilerini daha \u00e7ok \u201cben\u201d olarak de\u011fil, \u201cbiz\u201d olarak tan\u0131mlamaya ba\u015flarlar.<\/p>\n<p>Sorun da burada ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cbiz\u201d ne kadar g\u00fc\u00e7lenirse, \u201conlar\u201d da o kadar belirginle\u015fir.<\/p>\n<p>Bir grubun kendi i\u00e7indeki farkl\u0131 sesler bile zamanla \u201c\u00f6teki\u201d kategorisine yerle\u015ftirilebilir. Farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, ele\u015ftirmek veya hukuki itirazda bulunmak ihanet olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanabilir.<\/p>\n<h2><strong>\u201cHain\u201d \u00dcretme Mekanizmas\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>Tarih boyunca bir\u00e7ok siyasal hareket, i\u00e7 tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek yerine yeni d\u00fc\u015fmanlar \u00fcreterek birlik sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu mekanizma olduk\u00e7a basittir:<\/p>\n<p>\u00d6nce grup i\u00e7in bir tehdit tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n<p>Daha sonra bu tehditle ili\u015fkilendirilen ki\u015filer belirlenir.<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan bu ki\u015filerle ilgili karma\u015f\u0131k ger\u00e7eklikler ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131r ve yerlerine tek boyutlu etiketler yerle\u015ftirilir.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece ki\u015fi art\u0131k bir insan olmaktan \u00e7\u0131kar; bir sembole d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>\u201cHain.\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u0130\u015fbirlik\u00e7i.\u201d<\/p>\n<p>\u201cKar\u015f\u0131 taraf\u0131n adam\u0131.\u201d<\/p>\n<p>\u201cTrol.\u201d<\/p>\n<p>\u201cD\u00fc\u015fman.\u201d<\/p>\n<p>Bu etiketler kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 andan itibaren tart\u0131\u015fma sona erer. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k fikirler de\u011fil, kimlikler konu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Medya ve Alg\u0131 \u0130n\u015fas\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>Modern siyasette propaganda yaln\u0131zca devlet ara\u00e7lar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclmez.<\/p>\n<p>Televizyonlar, gazeteler, sosyal medya hesaplar\u0131, dijital a\u011flar, gazeteciler, akademisyenler, hukuk\u00e7ular, siyaset\u00e7iler gibi kanaat \u00f6nderleri de bu s\u00fcrecin par\u00e7as\u0131 haline gelirler.<\/p>\n<p>Bir s\u00f6ylem s\u00fcrekli tekrarland\u0131\u011f\u0131nda, insanlar zamanla onun do\u011frulu\u011funu sorgulamaktan vazge\u00e7ebilirler.<\/p>\n<p>Siyasal psikolojide buna \u201cger\u00e7eklik etkisi\u201d denilmektedir.<\/p>\n<p>Bir bilgi do\u011fru oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, s\u00fcrekli tekrarland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in do\u011fruymu\u015f gibi alg\u0131lanmaya ba\u015flanabilir.<\/p>\n<p>Bu nedenle propaganda \u00e7o\u011fu zaman yeni bilgiler \u00fcretmekten \u00e7ok, mevcut duygular\u0131 y\u00f6nlendirmeyi hedefler.<\/p>\n<p>\u00d6fke, korku, aidiyet ve tehdit duygular\u0131 bunun en etkili ara\u00e7lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Fa\u015fizmin Psikolojik Zemini<\/strong><\/h2>\n<p>Fa\u015fizm yaln\u0131zca bir y\u00f6netim bi\u00e7imi de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda belirli bir psikolojik iklimdir.<\/p>\n<p>Bu iklimde:<\/p>\n<ul>\n<li>Lider ele\u015ftirilemez hale gelir.<\/li>\n<li>Muhalifler d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li>Karma\u015f\u0131k sorunlar tek bir d\u00fc\u015fman fig\u00fcr\u00fcne ba\u011flan\u0131r.<\/li>\n<li>S\u00fcrekli bir tehdit atmosferi \u00fcretilir.<\/li>\n<li>Grup kimli\u011fi bireysel kimli\u011fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irilir.<\/li>\n<li>Sadakat, do\u011fruluktan daha de\u011ferli hale gelir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mussolini ve Hitler d\u00f6nemlerinde bu mekanizmalar son derece sert ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bi\u00e7imde uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7ler \u00e7ok daha yumu\u015fak, \u00e7ok daha sofistike ve \u00e7o\u011fu zaman demokratik s\u00f6ylemler i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir.<\/p>\n<p>Bu nedenle mesele yaln\u0131zca tarihsel fa\u015fizm de\u011fildir.<\/p>\n<p>As\u0131l mesele, her d\u00f6nemde yeniden ortaya \u00e7\u0131kabilen psikolojik mekanizmalard\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>CHP Tart\u0131\u015fmalar\u0131na Bu \u00c7er\u00e7eveden Bakmak<\/strong><\/h2>\n<p>CHP\u2019de ya\u015fanan son s\u00fcre\u00e7te hukuki tart\u0131\u015fmalar\u0131n giderek psikolojik ve kimliksel bir m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n<p>Kurultaylar\u0131n hukuka uygunlu\u011fu, delegelik stat\u00fcleri, mahkeme kararlar\u0131 veya parti t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc gibi konular\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir ortamda; tart\u0131\u015fman\u0131n giderek ki\u015filer \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, ele\u015ftirenlerin etiketlenmesi ve farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, grup psikolojisinin klasik belirtilerinden biridir.<\/p>\n<p>The question is this:<\/p>\n<p>Bir siyasi hareket, kendi i\u00e7indeki ele\u015ftirileri ve hukuki itirazlar\u0131 demokratik bir zenginlik olarak m\u0131 g\u00f6recektir?<\/p>\n<p>Yoksa bunlar\u0131 grup kimli\u011fine y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 olarak alg\u0131lay\u0131p d\u0131\u015flayacak m\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>Bu sorunun cevab\u0131 yaln\u0131zca CHP\u2019nin de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019deki t\u00fcm siyasi hareketlerin gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<h3><strong>CHP\u2019de \u0130ki Farkl\u0131 Tepki Tarz\u0131<\/strong><\/h3>\n<p>Bu \u00e7er\u00e7evede, CHP\u2019de ortaya \u00e7\u0131kan iki farkl\u0131 tepki tarz\u0131 dikkat \u00e7ekmektedir. CHP&#8217;de ya\u015fanan kriz, yaln\u0131zca liderlik rekabeti olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda iki farkl\u0131 siyasal y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 olarak da okunabilir. Bir tarafta kurumsal prosed\u00fcrleri, parti i\u00e7i mekanizmalar\u0131 ve hukuki s\u00fcre\u00e7leri \u00f6nceleyen bir yakla\u015f\u0131m; di\u011fer tarafta ise taban\u0131 s\u00fcrekli mobilize etmeye \u00e7al\u0131\u015fan, duygusal enerjiyi siyasal g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi hedefleyen bir yakla\u015f\u0131m bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Disiplin s\u00fcre\u00e7lerinin i\u015fletilmesi, Meclis Grup Y\u00f6netimi\u2019nde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler, MYK\u2019n\u0131n daha etkin hale getirilmesi ve parti i\u00e7i mekanizmalar\u0131n yeniden d\u00fczenlenmesi K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ara\u00e7lar\u0131 olarak sunulmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temel iddias\u0131, partinin kriz anlar\u0131nda bile hukuk, t\u00fcz\u00fck ve kurumsal prosed\u00fcrler \u00fczerinden y\u00f6netilmesi gerekti\u011fidir.<\/p>\n<p>\u00d6zel \u00e7izgisi ise taraftarlar\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde seferber edebilmekte; ancak ayn\u0131 zamanda tart\u0131\u015fmay\u0131 hukuki zeminden kimliksel zemine ta\u015f\u0131ma riskini de bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Siyasal psikoloji literat\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, s\u00fcrekli tehdit vurgusu yapan, \u201cbiz ve onlar\u201d ayr\u0131m\u0131n\u0131 keskinle\u015ftiren ve lider etraf\u0131nda yo\u011fun duygusal ba\u011fl\u0131l\u0131k \u00fcreten s\u00f6ylemler, kitle mobilizasyonunu g\u00fc\u00e7lendirse de ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce alan\u0131n\u0131 daraltabilir.<\/p>\n<p>Buradaki mesele ki\u015fisel niyetlerden \u00e7ok, kullan\u0131lan siyasal ileti\u015fim tarz\u0131n\u0131n toplumsal etkisidir. Kurumsal onar\u0131m ve hukuki s\u00fcre\u00e7 vurgusu, krizleri so\u011futma potansiyeli ta\u015f\u0131rken; y\u00fcksek gerilimli mobilizasyon dili, k\u0131sa vadede g\u00fc\u00e7l\u00fc destek \u00fcretebilir fakat uzun vadede kutupla\u015fmay\u0131 derinle\u015ftirebilir. Siyasal psikoloji ve kitle davran\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, y\u00fcksek gerilimli mobilizasyon stratejilerinin k\u0131sa vadede olduk\u00e7a etkili olabildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Ortak bir tehdit alg\u0131s\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir lider fig\u00fcr\u00fc ve keskin bir &#8220;biz-onlar&#8221; ayr\u0131m\u0131 etraf\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenen hareketler, belirli d\u00f6nemlerde geni\u015f destek \u00fcretebilirler. Ancak bu t\u00fcr mobilizasyonun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi daha tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc korku, \u00f6fke ve aidiyet duygular\u0131 kitleleri harekete ge\u00e7irebilse de, siyasal \u00f6rg\u00fctlerin uzun vadede yaln\u0131zca duygusal seferberlikle ayakta kalmalar\u0131 zordur. Kurumsal kapasite, hukuki me\u015fruiyet, \u00f6rg\u00fctsel istikrar ve g\u00fcndelik sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme becerisi zamanla daha belirleyici hale gelir. Bu nedenle kitleler her zaman hemen olmasa da \u00e7o\u011fu zaman sonu\u00e7lara bakarak yeniden de\u011ferlendirme yapar; duygusal ba\u011fl\u0131l\u0131k ile somut performans aras\u0131ndaki fark a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda destek ili\u015fkileri de de\u011fi\u015fmeye ba\u015flar.<\/p>\n<p>Bu nedenle CHP\u2019deki tart\u0131\u015fmay\u0131 yaln\u0131zca bir liderlik rekabeti olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda iki farkl\u0131 siyasal y\u00f6netim ve ileti\u015fim tarz\u0131n\u0131n m\u00fccadelesi olarak g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<h2><strong>Conclusion<\/strong><\/h2>\n<p>Demokratik siyaset, farkl\u0131 fikirlerin bir arada ya\u015fayabilmesini gerektirir.<\/p>\n<p>Bir hareketin g\u00fcc\u00fc, liderine duyulan ba\u011fl\u0131l\u0131kla de\u011fil; ele\u015ftiriye tahamm\u00fcl kapasitesiyle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc tarihin g\u00f6sterdi\u011fi en \u00f6nemli ger\u00e7eklerden biri \u015fudur:<\/p>\n<p>Liderler hata yapabilir.<\/p>\n<p>Y\u00f6netimler hata yapabilir.<\/p>\n<p>Kitleler hata yapabilir.<\/p>\n<p>Fakat ele\u015ftiri mekanizmas\u0131 ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda, hatalar\u0131n d\u00fczeltilme imk\u00e2n\u0131 da ortadan kalkar.<\/p>\n<p>Bu nedenle bir siyasi hareket i\u00e7in as\u0131l tehlike muhalifler de\u011fil; ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcncenin yerini k\u00f6r sadakatin almas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Demokrasiyi tehdit eden \u015fey \u00e7o\u011fu zaman d\u0131\u015far\u0131dan gelen sald\u0131r\u0131lar de\u011fil, i\u00e7eride sorgulaman\u0131n sona ermesidir. Tarihsel deneyimler g\u00f6stermektedir ki, kitleler b\u00fct\u00fcn\u00fcyle irrasyonel de\u011fildir. Kitle psikolojisi belirli d\u00f6nemlerde duygusal dalgalanmalar \u00fcretebilse de, uzun vadede toplumsal hareketlerin kaderini yaln\u0131zca sloganlar de\u011fil, ger\u00e7eklikle kurduklar\u0131 ili\u015fki belirler. S\u00fcrekli seferberlik ve s\u00fcrekli kriz s\u00f6ylemi bir noktadan sonra yorgunluk \u00fcretirken; kurumsall\u0131k, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ve istikrar aray\u0131\u015f\u0131 yeniden \u00f6nem kazanmaya ba\u015flar. Bu nedenle siyasal m\u00fccadelelerde as\u0131l belirleyici olan, kitleleri harekete ge\u00e7irmekten \u00e7ok, onlar\u0131 uzun s\u00fcre ayn\u0131 do\u011frultuda tutabilme kapasitesidir.<\/p>\n<p>Tarih boyunca bir\u00e7ok hareket, taraftarlar\u0131n\u0131 \u00f6fke ve heyecanla aya\u011fa kald\u0131rmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak daha az\u0131, ayn\u0131 kitleleri uzun s\u00fcre ortak bir ama\u00e7 etraf\u0131nda tutabilmi\u015ftir. Siyasal hareketlerin ger\u00e7ek s\u0131nav\u0131, kriz anlar\u0131nda y\u00fckselmek de\u011fil; kriz sonras\u0131nda kurumsal me\u015fruiyetlerini, \u00f6rg\u00fctsel b\u00fct\u00fcnl\u00fcklerini ve toplumsal g\u00fcvenlerini koruyabilmeleridir.<\/p>\n<p>Tarih, kitleleri harekete ge\u00e7iren liderlerle doludur; ancak kal\u0131c\u0131 olanlar, kitleleri de\u011fil kurumlar\u0131 ayakta tutabilenlerdir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siyaset yaln\u0131zca programlar, t\u00fcz\u00fckler ve hukuk kurallar\u0131 \u00fczerinden i\u015flemez. Toplumlar ve siyasal hareketler ayn\u0131 zamanda duygularla, kimliklerle, aidiyetlerle ve kolektif psikolojiyle hareket ederler. Bazen bir siyasi partide ya\u015fanan tart\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki konusu kurultay, se\u00e7im veya liderlik olabilir; fakat derinde i\u015fleyen mekanizmalar \u00e7ok daha farkl\u0131d\u0131r. Tart\u0131\u015fma hukuki olmaktan \u00e7\u0131kar, psikolojik ve kimliksel bir karakter kazan\u0131r. Cumhuriyet Halk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":286669,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[],"class_list":["post-286667","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286667","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=286667"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286667\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":286670,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286667\/revisions\/286670"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/286669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=286667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=286667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=286667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}