Kitaplar, bilgi birikimini ve deneyimleri gelecek ku\u015faklara aktarman\u0131n, gelecek ku\u015faklarla bulu\u015fturman\u0131n en \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bu nedenle kitaplar\u0131n de\u011feri ancak kitaplardaki bilgilere ihtiya\u00e7 duyan, o bilgileri ya\u015famlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak ve insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine sunmak isteyenler taraf\u0131ndan bilinebilir.<\/p>\n
Okuman\u0131n, en dar anlam\u0131yla, insan\u0131n sadece okul hayat\u0131nda bir ihtiyac\u0131 oldu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131 ge\u00e7mi\u015fte kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yine, okuman\u0131n belli bir ya\u015fta okulda \u00f6\u011frenildi\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131 da ge\u00e7erli\u011fini yitirmi\u015ftir. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda s\u00fcregelen h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fim sonucu, okuma bo\u015f zamanlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi olmaktan ziyade, hayat\u0131n bir gere\u011fi haline gelmi\u015ftir. Okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sadece bireysel de\u011fil, toplumsal a\u00e7\u0131dan da bir geli\u015fmi\u015flik k\u0131stas\u0131 olarak dikkate al\u0131nmakta, \u00f6rne\u011fin okumayla ilgi ve refah d\u00fczeyi aras\u0131nda \u00f6nemli bir ko\u015futluk ve etkile\u015fim oldu\u011fu yayg\u0131n bir \u015fekilde kabul g\u00f6rmektedir. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan itibaren kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck gayret sarf edildi\u011fi ve insana yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m\u0131n en verimli ve en hayati yat\u0131r\u0131m oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Kitab\u0131n de\u011feri ancak bilgiye gereksinim duyan ve ondan yararlananlar taraf\u0131ndan bilinmektedir. Bu ba\u011flamda okumayan, kitapla beslenmeyen toplumlar\u0131n gelece\u011fi sorunlu olacakt\u0131r.[1]<\/a><\/sup><\/p>\n UNESCO taraf\u0131ndan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, T\u00fcrkiye’de okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yok denecek kadar az oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bir Japon y\u0131lda ortalama 25, bir \u0130svi\u00e7reli y\u0131lda ortalama 10, bir Frans\u0131z y\u0131lda ortalama 7, bir T\u00fcrk ise 10 y\u0131lda ancak 1 kitap okumaktad\u0131r. Avrupa’da y\u00fczde 21 olan kitap okuma oran\u0131, T\u00fcrkiye’de sadece on binde bir olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n Okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc, bireylerin okuma eylemi ile ilgili olarak edindikleri becerilerin toplumda bir ya\u015fam bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. Bir ba\u015fka tan\u0131mla okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u201cYaz\u0131l\u0131 k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnlerinin d\u00fcnyas\u0131yla tan\u0131\u015fm\u0131\u015f; tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu d\u00fcnyan\u0131n kendine sundu\u011fu iletileri payla\u015fma, s\u0131nama, sorgulama yeterli\u011fine ula\u015fm\u0131\u015f; bunlar\u0131n sundu\u011fu olanaklarla ya\u015famay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmi\u015f bireylerin edinmi\u015f oldu\u011fu\u201d davran\u0131\u015flar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Benzer \u015fekilde, okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u201cBir bireyin, bir toplumsal grubun ya da bir toplumun okuma eylemi ile ili\u015fkilerinin d\u00fczeyi ve niteli\u011fi anlam\u0131na gelir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc, s\u00f6z\u00fc edilen birey, grup ya da topluma ait ya\u015fam bi\u00e7iminin \u2018okuma\u2019 alan\u0131na yans\u0131yan b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. K\u0131saca, okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc, okuma eylemine ili\u015fkin bireysel ve toplumsal ya\u015fama bi\u00e7imidir\u201d. En \u00f6zl\u00fc belirlemeyle okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc bireysel ve toplumsal d\u00fczlemde anlam \u00e7er\u00e7evesinin olu\u015fturulmas\u0131 gereken bir kavram; okuman\u0131n ele\u015ftirel paydada yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bu eylemin bireysel olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p toplumsal d\u00fczlemde sistemli bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi s\u00fcrecidir.[2]<\/a><\/sup><\/p>\n Okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturan beceriler, birbiri ile ili\u015fki i\u00e7indedir. Ayn\u0131 zamanda okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc belli basamaklar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131yla kazan\u0131l\u0131r. Yani okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u201cg\u00f6rsel okuryazarl\u0131k, okuma yazma becerisi edinme ve okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 becerisi kazanma\u201d basamaklar\u0131n\u0131 i\u00e7erir.<\/p>\n G\u00f6rsel okuryazarl\u0131k;<\/p>\n -G\u00f6rseli anlama,<\/p>\n -G\u00f6rseli yorumlama,<\/p>\n -G\u00f6rsel ileti\u015fim uygulamalar\u0131 olu\u015fturma,<\/p>\n -G\u00f6rsel hakk\u0131nda ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme,<\/p>\n -G\u00f6rsel ileti\u015fim uygulamalar\u0131 olu\u015fturma a\u015famalar\u0131n\u0131 i\u00e7erir.[3]<\/a><\/sup><\/p>\n Okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve k\u00fct\u00fcphane kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 konusunda tarihimize bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n hi\u00e7bir d\u00f6nemde toplum temelinde bir zemininin olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. D\u00fcnyan\u0131n kitap okuma oranlar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de kitap ve gazete okuma oran\u0131 geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan bir\u00e7ok \u00fclkeye g\u00f6re olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n Okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc konusunda K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fct\u00fcphaneler ve Yay\u0131mlar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan ve sonu\u00e7lar\u0131 2011 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan T\u00fcrkiye Okuma K\u00fclt\u00fcr\u00fc Haritas\u0131 adl\u0131 rapor \u00e7ok \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 vermi\u015ftir.<\/p>\n Okuma K\u00fclt\u00fcr\u00fc Haritas\u0131 ile ilgili ara\u015ft\u0131rmadan \u015fu temel sonu\u00e7lar elde edilmi\u015ftir:<\/p>\n -Kad\u0131n-erkek okuma oranlar\u0131 e\u015fittir.<\/p>\n -\u00dclkemizde y\u0131lda ortalama 7.2 kitap okunmaktad\u0131r.<\/p>\n -T\u00fcrkiye n\u00fcfusunun % 31\u2019i hi\u00e7 kitap okumamaktad\u0131r.<\/p>\n -Bo\u015f zamanlarda en \u00e7ok TV izlenmektedir (% 23.7).<\/p>\n -Kitap hala en \u00e7ok okunan bas\u0131l\u0131 materyal t\u00fcr\u00fcd\u00fcr (% 54).<\/p>\n -Kitaplar rastgele se\u00e7ilip, d\u00fczensiz okunmaktad\u0131r (% 45.3).<\/p>\n -Genellikle tavsiye edilen kitaplar okunmaktad\u0131r (% 61.5).<\/p>\n -Bir okuyucu bir seferde aral\u0131ks\u0131z olarak en fazla 30 dakika okumaktad\u0131r.<\/p>\n -T\u00fcrkiye\u2019de kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birey kendi kendine \u00f6\u011frenmektedir ( %75).<\/p>\n -Herhangi bir yazar d\u00fczenli olarak izlenmemekte (% 84.2), kitap se\u00e7iminde yay\u0131nevi tercihi yap\u0131lmamaktad\u0131r (% 90.16).<\/p>\n -Halk k\u00fct\u00fcphanelerinin varl\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bilinmektedir (% 77); ancak yararlanma oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n -Kitaplar en \u00e7ok sat\u0131n alma \u015feklinde sa\u011flanmakta (% 82.9) ancak kitap fiyatlar\u0131 k\u0131smen pahal\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n -Ders kitab\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kitap sat\u0131n alma oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n -En fazla edebiyat okunmaktad\u0131r (% 20), onu dinsel kitaplar (% 18.5); e\u011fitime ili\u015fkin kitaplar (% 16) ve tarih (% 14) izlemektedir.<\/p>\n -En fazla okunan yaz\u0131nsal t\u00fcr, romand\u0131r (% 34), onu \u00f6yk\u00fc izlemektedir (% 27).<\/p>\n -En \u00e7ok macera temal\u0131 kitaplar okunmaktad\u0131r (% 22).<\/p>\n -\u00c7o\u011funlukla T\u00fcrk\u00e7e kitaplar okunmaktad\u0131r (% 85).<\/p>\n -Trakya, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak tarihsel kitaplar; \u0130\u00e7 Anadolu ve G\u00fcney Do\u011fu Anadolu, dinsel kitaplar; Karadeniz, Ege ve Do\u011fu Anadolu edebiyat okumaktad\u0131r.<\/p>\n -\u00c7eviri kitap da okudu\u011funu s\u00f6yleyenlerin oran\u0131 % 34\u2019t\u00fcr.<\/p>\n -En \u00e7ok tavsiyelere g\u00f6re kitap se\u00e7imi yap\u0131lmaktad\u0131r (% 61.5).<\/p>\n -Evlerde genellikle 25\u2019ten az kitap bulunmaktad\u0131r (% 44).<\/p>\n Okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn temel dinamiklerinden olan akademisyenlerin okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da \u00e7ok iyi bir yerde oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyemeyiz.<\/p>\n 2006 Y\u0131l\u0131nda Gazi \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. \u00c7a\u011fatay \u00d6zdemir\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rma verilerine g\u00f6re (1915 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r) \u00fcniversitelerde g\u00f6rev yapan akademisyenlerin %16’s\u0131 hi\u00e7 kitap okumuyor, %72\u2019si 1-2 kitap okuyor, %11\u2019 3-5 kitap, % 1.4\u2019de be\u015f kitaptan fazla okumaktad\u0131r. \u0130yi kitap okuru say\u0131lmak i\u00e7in y\u0131lda minimum 10-24 aras\u0131nda kitap okumak gerekiyor.<\/p>\n Benzer durum, \u00f6\u011fretmenlerimiz i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Hacettepe \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7.Dr.B\u00fclent Y\u0131lmaz\u2019\u0131n ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, \u00f6\u011fretmenlerin \u00e7o\u011funlu\u011funu (%37,8) hi\u00e7 okumayanlar olu\u015fturmakta, bunu s\u0131ras\u0131yla az okuyanlar (%30,7), orta s\u0131kl\u0131kta okuyanlar (%22,8) ve s\u0131k okuyanlar (%8,7) izlemektedir. %40’a yakla\u015fan “hi\u00e7 okumama” oran\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir meslek grubu i\u00e7in olduk\u00e7a y\u00fcksek oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n Ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rmada \u00f6\u011fretmenlerin halk k\u00fct\u00fcphanesi kullan\u0131m\u0131 konusunda, \u00f6\u011fretmenlerin yaln\u0131zca %4,7’si halk k\u00fct\u00fcphanesi kullanmaktad\u0131r. K\u0131saca, \u00f6\u011fretmenlerin \u00e7ok ciddi bir k\u00fct\u00fcphane kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sorunu oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sorunun ciddiyeti, ku\u015fkusuz, bu meslek grubunun \u00f6\u011frencilerine bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fc ve bu konuda \u00f6zellikle T\u00fcrk toplum yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde en b\u00fcy\u00fck sorumluluk sahibi grup olmalar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Kendisi al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa sahip olmayan bir \u00f6\u011fretmenin \u00f6\u011frencilerine bu konuda yararl\u0131 olabilece\u011fi ve sorumlulu\u011funu yerine getirebilece\u011fi ku\u015fkulu g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n Okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan durumumuz olduk\u00e7a vahimdir!<\/p>\n Ancak umutsuzlu\u011fa kap\u0131lmak do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n Okuma ve k\u00fct\u00fcphane kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklara ve gen\u00e7lere kazand\u0131r\u0131lmas\u0131nda en b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev, \u00f6zellikle aile ilgisinin yetersiz oldu\u011fu toplumlarda, \u00f6\u011fretmenlere d\u00fc\u015fmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bilgi edinme ve edindirme s\u00fcrecinin merkezinde bulunmaktad\u0131rlar. Ancak bunun ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in de \u00f6ncelikle \u00f6\u011fretmenlerin okuma ve k\u00fct\u00fcphane kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Son y\u0131llarda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, e\u011fitim fak\u00fcltesi \u00f6\u011frencilerinin okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazanma noktas\u0131nda olumlu bir geli\u015fme i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131, sistemde yer alan \u00f6\u011fretmenlerin de okuma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n geli\u015fti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan durumumuz olduk\u00e7a vahimdir!<\/p>\n Ancak umutsuzlu\u011fa kap\u0131lmak do\u011fru de\u011fildir.<\/p>","protected":false},"author":18,"featured_media":285822,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[],"class_list":{"0":"post-285821","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285821"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285823,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285821\/revisions\/285823"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/285822"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n