{"id":285813,"date":"2026-05-11T10:05:54","date_gmt":"2026-05-11T10:05:54","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=285813"},"modified":"2026-05-11T11:11:59","modified_gmt":"2026-05-11T11:11:59","slug":"kitalararasi-balistik-fuzeler-ve-ankaranin-yildirimhani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/kitalararasi-balistik-fuzeler-ve-ankaranin-yildirimhani\/","title":{"rendered":"Intercontinental Ballistic Missiles and Ankara's Y\u0131ld\u0131r\u0131mhan"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye, bu y\u0131l d\u00fczenledi\u011fi silah fuar\u0131nda \u2018Y\u0131ld\u0131r\u0131mhan\u2019 isimli 6000 km\u2019den fazla menzile sahip k\u0131talararas\u0131 bir balistik f\u00fczeyi tan\u0131tt\u0131. Dahas\u0131 maketi kamuoyuna sunuldu. B\u00f6ylelikle T\u00fcrkiye\u2019nin uzun menzilli balistik f\u00fcze \u00fcreten \u00fclkeler kategorisine girdi\u011fi ve k\u00fcresel dengeleri belirleyen g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda dahil oldu\u011fu gibi \u00e7ok fazla yorum ve analiz yap\u0131ld\u0131.<br \/>\nSavunma Bakan\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klama dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan her ne kadar Y\u0131ld\u0131r\u0131mhan\u2019 isimli f\u00fczenin \u00f6zellikleri s\u0131ralanm\u0131\u015fsa da dil hem \u00e7ok temkinli hem de ciddi bir kararl\u0131l\u0131kla uzun menzilli balistik f\u00fczenin \u00fcretildi\u011fi iddias\u0131nda bulunulmad\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 olmak bak\u0131m\u0131ndan orta menzilli balistik f\u00fcze \u00fcretildi\u011fine dair bug\u00fcne kadar hi\u00e7 bir a\u00e7\u0131klama gelmemi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bir andan k\u0131talararas\u0131 uzun menzilli balistik f\u00fcze maketinin g\u00f6sterilmi\u015f olmas\u0131 do\u011fal olarak ku\u015fkulara yol a\u00e7t\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fcze \u00fcretimi i\u00e7in y\u00fcksek askeri teknolojinin kullan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131talararas\u0131 bu f\u00fczelerin \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri de n\u00fckleer ba\u015fl\u0131klar\u0131n tak\u0131labilmesidir.<\/p>\n<p><strong>Balistik F\u00fczelerin \u00d6zellikleri <\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyada k\u0131sa, orta ve uzun menzilli balistik f\u00fczelere sahip 31 \u00fclke bulunuyor. Bu \u00fclkelerden orta ve uzun menzilli balistik f\u00fczelere sahip olanlar\u0131n say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. 31 devletten sadece dokuzunun (\u00c7in, Fransa, Hindistan, \u0130srail, Kuzey Kore, Pakistan, Rusya, Birle\u015fik Krall\u0131k ve ABD) n\u00fckleer silahlara sahiptir.<\/p>\n<p>Balistik f\u00fcze savunmas\u0131, n\u00fckleer veya n\u00fckleer olmayan k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fczelere kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in konu\u015fland\u0131r\u0131labilen bir f\u00fczedir. Ancak balistik f\u00fcze sadece savunma de\u011fil ayn\u0131 zamanda sald\u0131r\u0131 f\u00fczesi olarak da s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmaktad\u0131r. K\u0131sa ve Orta menzilli\u011fi balistik f\u00fczelerin Ukrayna-Rusya ve ABD\/\u0130srail-\u0130ran sava\u015f\u0131nda savunma ve sald\u0131r\u0131 silah\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Balistik f\u00fczeler ba\u015flang\u0131\u00e7ta roketlerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, ancak daha sonra hedeflerine do\u011fru motorsuz, serbest d\u00fc\u015f\u00fc\u015f y\u00f6r\u00fcngesini izlerler. F\u00fczeler, gidebilecekleri maksimum mesafeye g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu mesafe, f\u00fczenin motorlar\u0131n\u0131n (roketlerinin) ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funa ve f\u00fczenin y\u00fck\u00fcn\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir f\u00fczenin menziline daha fazla mesafe eklemek i\u00e7in, roketler a\u015famaland\u0131rma olarak adland\u0131r\u0131lan bir konfig\u00fcrasyonda \u00fcst \u00fcste istiflenir. Balistik f\u00fczelerin d\u00f6rt genel s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n<p>\u2022 K\u0131sa menzilli balistik f\u00fczeler\u00a0:1.000 kilometreden daha az yol kat eder.<\/p>\n<p>\u2022 Orta menzilli balistik f\u00fczeler\u00a0: 1.000-3.000 kilometre aras\u0131nda yol kat eder.<\/p>\n<p>\u2022 Ara menzilli balistik f\u00fczeler,\u00a0: 3.000-5.500 kilometre aras\u0131nda yol kat eder.<\/p>\n<p>\u2022 Uzun menzilli balistik f\u00fczeler\u00a0: 5.500 kilometreden fazla yol kat eden k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fczeler (ICBM&#8217;ler).<\/p>\n<p>K\u0131sa ve orta menzilli balistik f\u00fczeler, hareket alan\u0131 k\u0131sa balistik f\u00fczeleri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rken, ICBM&#8217;ler veya uzun menzilli balistik f\u00fczeler stratejik balistik f\u00fczeler olarak tan\u0131mlan\u0131r. F\u00fczeler genellikle yak\u0131t t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r: s\u0131v\u0131 veya kat\u0131 iticiler. Kat\u0131 yak\u0131tl\u0131 f\u00fczeler, s\u0131v\u0131 yak\u0131tl\u0131 f\u00fczelere g\u00f6re daha az bak\u0131m ve haz\u0131rl\u0131k s\u00fcresi gerektirir \u00e7\u00fcnk\u00fc kat\u0131 iticilerde yak\u0131t ve oksitleyici bir aradad\u0131r, oysa s\u0131v\u0131 yak\u0131tl\u0131 f\u00fczelerde ikisi konu\u015fland\u0131rmadan hemen \u00f6ncesine kadar ayr\u0131 tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Balistik f\u00fczelerin f\u0131rlat\u0131lmas\u0131nda yak\u0131t son derece \u00f6nemli bir i\u015fleve sahiptir. Bu yak\u0131t\u0131n \u00fcretilmeside y\u00fcksek askeri teknolojiyi getirir. \u0130ran gibi \u00fclkeler balistik f\u00fcze yak\u0131t\u0131n\u0131 Rusya, \u00c7in ve Kuzey Kore\u2019de kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n<p><strong>Orta ve Uzun Menzilli Balistik f\u00fczelerin aktif olan \u00fclkeler<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnya\u2019da orta ve uzun menzilli balistik f\u00fczelere sahip olan \u00fclkeler s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u0130ran, M\u0131s\u0131r, Suudi Arabistan, G\u00fcney Kore gibi \u00fclkeler orta menzilli balistik f\u00fczelere sahiptirler. \u00d6zellikle n\u00fckleer silahlara sahip \u00fclkeler ayn\u0131 zamanda k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fczelere sahip oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Tablo-1\u00a0: Orta ve Uzun Menzilli Balistik F\u00fczelere Sahip \u00dclkeler<\/strong><\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u00dclke<\/td>\n<td>F\u00fcze Tipi<\/td>\n<td>Mevcut Durum<\/td>\n<td>Range<a href=\"https:\/\/www.armscontrol.org\/factsheets\/missiles#2\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><sup>2<\/sup><\/a><\/td>\n<td>Yak\u0131t<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"6\">\u00c7in<\/td>\n<td>DF-26<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>4,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>DF-31(CSS-10 Mod1)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>7,000+ km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>DF-31A(CSS-10 Mod2)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>11,000+ km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>DF-41(CSS-X 20)<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/full\/10.1080\/00963402.2023.2178713\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Akti<\/a>f<\/td>\n<td>12,000-15,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Julang (JL) 2 (CSS\/N\/14) (SLBM)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>7,000+ km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/www.stratcom.mil\/portals\/8\/Documents\/2023%20USSTRATCOM%20Congressional%20Posture%20Statement.pdf?ver=bFFdbYI2D5Tju5nPNsebbw%3D%3D\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Julang <\/a> Julang (JL) 3 (SLBM)<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/www.stratcom.mil\/portals\/8\/Documents\/2023%20USSTRATCOM%20Congressional%20Posture%20Statement.pdf?ver=bFFdbYI2D5Tju5nPNsebbw%3D%3D\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Akti<\/a>f<\/td>\n<td>9,000+ km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"4\">Fransa<\/td>\n<td>M45 (SLBM<\/td>\n<td>Emekli\/Kullan\u0131mdan \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f<\/td>\n<td>4,000-6000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>M51.1 (SLBM)<\/td>\n<td>Emekli\/Kullan\u0131mdan \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131<\/td>\n<td>6,000+ km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>M51.2 (SLBM)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>8,000+ km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>M51.3 (SLBM)<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>9,000+ km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"3\">Hindistan<\/td>\n<td>Agni\/VI<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>8,000-10,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>K-4 (SLBM)<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor\/Test a\u015famas\u0131nda<\/td>\n<td>3,500 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>K-5 (SLBM)<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>5,000+ km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"4\">\u0130ran<\/td>\n<td>Ghadr 1\/Modified-Shahab 3<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>2,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sejjil-2<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>1,500-2,500 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Khoramshahr<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>2,000 km<\/td>\n<td>S\u0131va<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Emad-1<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>2,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"2\">\u0130srail<\/td>\n<td>Jericho-2<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>1,500-3,500 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Jericho-3<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>4,800-6,500 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"6\">Kuzey Kore<\/td>\n<td>Taepo Dong-2(2-stage)<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor-Test Edildi<\/td>\n<td>4,000-10,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Taepo Dong-2(3-stage) Unha-2 SLV<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor\/Test Edildi<\/td>\n<td>10,000-15,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>KN\/08\/Hwasong-13<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriyor<\/td>\n<td>5,500-11,500 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>KN\/14\/Hwasong-13KN\/08 Mod 2<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>8,000-10,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>KN\/20\/Hwasong-14<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor\/Test Edildi<\/td>\n<td>10,000+ km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>KN\/22\/Hwasong-15<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor\/Test Edildi<\/td>\n<td>13,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"3\">Pakistan<\/td>\n<td>Shaheen-2( Haft6)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>1,500-2,500 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ghauri-3<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>3,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ababeel<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>2,200 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"11\">Rusya<\/td>\n<td>RS-20V(SS\/18 Satan)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>10,200-16,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>RS-18V(SS\/19 Stiletto)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>10,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>RS-28V Sarmat (SS-X\u00a0-30 Satan II)<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/rs-28-sarmat\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Test<\/a> edildi\/Geli\u015ftiriliyor<\/td>\n<td>10,000-18,000 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>SS-24<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>10,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>RS-12M Topol(SS-25 Sickle)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>10,500-11,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>RS-12M1 Topol M(SS-27)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>11,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>RS-12M2 Topol M(SS-27 Mod-X-2) (silo)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>11,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>RS-24 Yars(Mobil and silo versions)(SS-27 Mod 2)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>10,500 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>RS-26 Rubetzh Yars M (SS-27)<\/td>\n<td>Test Edildi<\/td>\n<td>5,800 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>RSM-54 Sineva M SS-N-23 or R-29RM) (SLBM<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>8,300 km<\/td>\n<td>S\u0131v\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>RSM-56 Bulava (SS-N-32) (SLBM<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>8,300 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"2\">Suudi Arabistan<\/td>\n<td>DF-3 (CSS-2)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>2,600 km<\/td>\n<td>S\u0131va<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>DF-21 East Wind (CSS-5)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>2,100+ km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130ngiltere<\/td>\n<td>D-5 Trident II (SLBM)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>7,400-12,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"2\">ABD<\/td>\n<td>Minuteman III (LGM\/30G)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>9,650-13,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>D-5 Trident II (SLBM)<\/td>\n<td>Aktif<\/td>\n<td>7,400-12,000 km<\/td>\n<td>Kat\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"5\">Kaynak\u00a0: <a href=\"https:\/\/www.armscontrol.org\/factsheets\/worldwide-ballistic-missile-inventorie\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.armscontrol.org\/factsheets\/worldwide-ballistic-missile-inventorie<\/a>, https:\/\/www.armscontrol.org\/factsheets\/worldwide-ballistic-missile-inventorie<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Balistik f\u00fczeler genelden karadan karaya f\u0131rlat\u0131l\u0131r. SLBM, denizalt\u0131dan f\u0131rlat\u0131lan balistik f\u00fczenin ve ASBM ise gemisavar balistik f\u00fczenin k\u0131saltmas\u0131d\u0131r. D\u00fcnyadaki 31 \u00fclkenin ordular\u0131nda k\u0131sa menzilli f\u00fcze var. Orta menzilli f\u00fczeler de nispeten daha az \u00fclkede bulunur. Uzun menzilli f\u00fczelere ise \u00e7ok az say\u0131daki \u00fclke sahiptir. Belirtildi\u011fi \u00fczere n\u00fckleer ba\u015fl\u0131kl\u0131 balistik f\u00fczeler ise n\u00fckleer silahlara sahip 9 \u00fclkede bulunuyor.<\/p>\n<p>Rus Stratejik F\u00fcze Kuvvetleri, 958 n\u00fckleer sava\u015f ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yabilen 286 k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fczeye sahiptir. Rusya\u2019n\u0131n aktif olan uzun menzilli F\u00fczeler\u00a0: <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/ss-18\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RS-20V (SS-18 Satan)<\/a> 10,200-16,000 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/ss-19\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RS-18 (SS-19 Stiletto)<\/a>, 10,000 km, SS-24 10,000 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/ss-25\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RS-12M Topol (SS-25 Sickle)<\/a> 10,500-11,000 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/ss-27\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RS-12M1 Topol-M (SS-27)<\/a>, 11,000 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/ss-27\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RS-12M2 Topol-M (SS-27 Mod-X-2) (silo)<\/a>, 11,000 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/ss-29\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RS-24 Yars (mobile and silo versions) (SS-27 Mod 2)<\/a> 10,500 km, <a href=\"https:\/\/fas.org\/nuke\/guide\/russia\/slbm\/r29rm.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RSM-54 Sineva (SS-N-23 or R-29RM) (SLBM)<\/a> 8,300 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/ss-n-32-bulava\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RSM-56 Bulava (SS-N-32) (SLBM)<\/a>, 8,300 km. Halen <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/rs-28-sarmat\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Test ve geli\u015fme<\/a> a\u015famas\u0131nda olan iki f\u00fcze\u00a0; <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/rs-28-sarmat\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RS-28 Sarmat (SS-X-30 Satan II)<\/a> 10,000-18,000 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/ss-x-31-rs-26-rubezh\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RS-26 Rubezh\/Yars M (SS-27<\/a>) 5,800 km\u2019dir. Tarihin en b\u00fcy\u00fck k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fczesi olan Sovyet R-36M (SS-18 \u015eeytan), 8.800 kg f\u0131rlatma a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>\u00c7in, 300&#8217;den fazla f\u00fczeyle d\u00fcnyan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fcze cephaneli\u011fine sahip olup, bir\u00e7ok uzun menzilli k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fcze geli\u015ftirmi\u015ftir. Dong Feng 31 (di\u011fer ad\u0131yla CSS-10), orta menzilli, \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131, kat\u0131 yak\u0131tl\u0131 bir k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fczedir ve denizalt\u0131dan f\u0131rlat\u0131lan JL-2&#8217;nin karada konu\u015fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir varyant\u0131d\u0131r. DF-41 veya CSS-X-10, 10 adede kadar MIRV ta\u015f\u0131yabilir ve yakla\u015f\u0131k 12.000\u201314.000 km menzile sahiptir. DF-41&#8217;in Sincan, Qinghai, Gansu ve \u0130\u00e7 Mo\u011folistan&#8217;da yer alt\u0131nda konu\u015fland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddia edilmektedir. Gizemli yer alt\u0131 metro k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fcze ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemlerine &#8220;Yer Alt\u0131 B\u00fcy\u00fck Duvar Projesi&#8221; ad\u0131 verilmektedir. Ayr\u0131ca \u00c7in\u2019in di\u011fer aktif olan uzun menzilli balistik f\u00fczeleri\u00a0: <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/df-5-ab\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">DF-5 (CSS-4, Mod 1)<\/a>, 12,000 km, <a href=\"http:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/pdf\/10.1080\/00963402.2016.1194054\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">DF-5A (CSS-4, Mod 2)<\/a>, 13,000km, <a href=\"http:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/pdf\/10.1080\/00963402.2016.1194054\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">DF-5B (CSS-4 Mod 3)<\/a> 12,000 km, <a href=\"https:\/\/www.defense.gov\/Portals\/1\/Documents\/pubs\/2017_China_Military_Power_Report.PDF?ver=2017-06-06-141328-770%20\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">DF-26<\/a> 4,000 km, <a href=\"http:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/pdf\/10.1080\/00963402.2016.1194054\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">DF-31 (CSS-10 Mod 1)<\/a> 7,000+ km, <a href=\"http:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/pdf\/10.1080\/00963402.2016.1194054\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">DF-31A (CSS-10 Mod 2)<\/a> 11,000+ km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/df-41\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">DF-41 (CSS-X-20)<\/a> 12,000-15,000 km, <a href=\"http:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/pdf\/10.1080\/00963402.2016.1194054\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Julang (JL) 2 (CSS-N-14) (SLBM)<\/a> 7,000+ km, Halen <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/rs-28-sarmat\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Test ve geli\u015fme<\/a> a\u015famas\u0131nda olan iki f\u00fcze\u00a0; <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/df-5-ab\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">DF-5C<\/a> 13,000 km <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/df-15-css-6\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">DF-15C (CSS-6)<\/a> menzil mesafisi bilinmiyor.<\/p>\n<p>Amerika Birle\u015fik Devletleri \u015fu anda \u00fc\u00e7 ABD Hava Kuvvetleri \u00fcss\u00fcnde 405 k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fcze bulunuyor. \u00d6nceki t\u00fcm ABD Hava Kuvvetleri Minuteman II f\u00fczeleri START II uyar\u0131nca imha edilmi\u015f ve f\u0131rlatma silolar\u0131 m\u00fch\u00fcrlenmi\u015f veya sat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc MIRV \u00f6zellikli Peacekeeper f\u00fczeleri 2005 y\u0131l\u0131nda a\u015famal\u0131 olarak hizmet d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. ABD\u2019nin aktif olan uzun menzilli F\u00fczeler\u00a0: <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/minuteman-iii\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Minuteman III (LGM-30G)<\/a> 9,650-13,000 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/trident\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">D-5 Trident II (SLBM)<\/a> 7,400-12,000 km.<\/p>\n<p>Pakistan aktif olan en etkili orta \u00f6l\u00e7ekli balistik f\u00fczeleri <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/hatf-5\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ghauri-1 (Hatf-5)<\/a> 1,250-1,500 km ve <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/hatf-6\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Shaheen-2 (Hatf-6)<\/a> 1,500-2,500 km. Pakistan, en \u00e7ok balistik f\u00fcze geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan \u00fclkelerden biridir. Son y\u0131llarda <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/hatf-5\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ghauri-2 (Hatf-5a)<\/a> 1,800 km, <a href=\"https:\/\/fas.org\/nuke\/guide\/pakistan\/missile\/hatf-5.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ghauri-3\u00a0<\/a>3,000 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/ababeel\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ababeel<\/a> 2,200 km menzilli f\u00fczelerin denemelerini yapmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>\u0130ngiltere\u2019nin aktif olan stratejik balistik f\u00fczesi\u00a0: <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/trident\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">D-5 Trident II (SLBM)<\/a>\u2019nin menzili 7,400-12,000 km\u2019dir<\/p>\n<p>\u0130srail&#8217;in 2008 y\u0131l\u0131nda hizmete giren Jericho III adl\u0131 karayoluyla ta\u015f\u0131nabilir n\u00fckleer k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fczesini konu\u015fland\u0131rd\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131yor. F\u00fczenin tek bir 750 kg (1.650 lb) n\u00fckleer sava\u015f ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 veya \u00fc\u00e7 adede kadar MIRV sava\u015f ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile donat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Shavit uzay f\u0131rlatma arac\u0131na dayal\u0131 oldu\u011funa inan\u0131l\u0131yor ve 4.800 ila 11.500 km menzile sahip oldu\u011fu tahmin ediliyor. Kas\u0131m 2011&#8217;de \u0130srail, Jericho III&#8217;\u00fcn geli\u015ftirilmi\u015f bir versiyonu oldu\u011funa inan\u0131lan bir k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fczeyi test etti. \u0130srail\u2019in aktif olan balistik f\u00fczesi <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/jericho-3\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Jericho-3<\/a> 4,800-6,500 km, <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/jericho-2\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Jericho-2<\/a> 1,500-3,500 km\u2019dir. Ancak \u0130srail\u2019in Birle\u015fmi\u015f Milletler dahi olmak \u00fczere uluslararas\u0131 kurumlara do\u011frudan bilgi vermedi\u011fi i\u00e7in geli\u015ftirilmekte olan f\u00fczeleri hakk\u0131nda somut bir de\u011ferlendirmek yapmak pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n<p>\u0130ran\u2019\u0131n aktif olan balistik f\u00fczesi <a href=\"https:\/\/www.nti.org\/media\/pdfs\/design_characteristics_iran_missiles_3.pdf?_=1360355163\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Shahab-3 (Zelzal-3)<\/a> 800-1,200 km geli\u015ftirme a\u015famas\u0131nda olan <a href=\"https:\/\/missilethreat.csis.org\/missile\/emad\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ghadr 1\/Modified Shahab-3<\/a> f\u00fczesi 2,000 km menzile sohbet olacak. \u0130ran, ABD\/\u0130srail\u2019in sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 bu balistik f\u00fczelerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kulland\u0131. Bu sava\u015fta g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere daha geli\u015fmi\u015f hava ve deniz sistemlerine sahip olunmadan uzun ve orta menzilli balistik f\u00fczelerin tek ba\u015f\u0131na belirleyici askeri sonu\u00e7lar elde edilemez.<\/p>\n<p>Hindistan&#8217;\u0131n Agni ad\u0131 verilen bir dizi balistik f\u00fczesi var. 19 Nisan 2012&#8217;de Hindistan, 7.500 km\u2019den fazla menzile sahip \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 kat\u0131 yak\u0131tl\u0131 f\u00fczesi Agni-V&#8217;nin ilkini ba\u015far\u0131yla test etti. F\u00fcze, 15 Eyl\u00fcl 2013&#8217;te ikinci kez test edildi. 31 Ocak 2015&#8217;te Hindistan, Abdul Kalam Adas\u0131 tesisinden Agni-V&#8217;nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131 test u\u00e7u\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftirdi.15 Aral\u0131k 2022&#8217;de, Agni-V&#8217;nin ilk gece denemesi, Hindistan Stratejik Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan Odisha&#8217;dan ba\u015far\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Hindistan\u2019in aktif f\u00fczeleri\u00a0: (ICBM) olan Agni-V bulunmaktad\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 5.000-8.000 km menzile sahip olan Agni-V, Geli\u015ftirme A\u015famas\u0131nda ise Surya f\u00fczesi 12.000\u201316.000 km (tahmini)[2], Agni-VI: Karayolu ve demiryolu mobil ICBM, silo tabanl\u0131, 8.000\u201312.000 km.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin elinde bulunan balistik f\u00fczelerin n\u00fckleer ba\u015fl\u0131klar ta\u015f\u0131masada d\u00fcnyay\u0131 yok etme kapasitesine sahip olduklar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir balistik f\u00fcze 500 kilodan 9000 bin kiloya kadar patlay\u0131c\u0131lar ta\u015f\u0131yabiliyor. Ayr\u0131ca k\u0131sa menzilli balistik f\u00fczeler i\u00e7in kimyasal sava\u015f ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi nispeten kolay oldu\u011fu kabul ediliyor. Biyolojik sava\u015f ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, f\u00fcze u\u00e7u\u015fu s\u0131ras\u0131nda ve da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7evresel ko\u015fullar\u0131 i\u00e7in bir felaket yarataca\u011f\u0131 da vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>F\u00fczeler ve f\u00fcze \u00fcretim teknolojisi yayg\u0131nla\u015ft\u0131k\u00e7a, daha uzun menzilli f\u00fczelere biyolojik ve kimyasal sava\u015f ba\u015fl\u0131klar\u0131na olan talebin artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. N\u00fckleer silahlara g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle \u00fcretilebilme olanaklar\u0131na sahip olan biyolojik silahlar\u0131n \u00fcretilmesi \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n<p>Bir k\u0131s\u0131m devletlerin ve ve devlet d\u0131\u015f\u0131 gruplar\u0131n k\u0131sa menzil f\u00fczeleri elde etmeleri ve bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131klar\u0131na kimyasal ve biyolojik silahlar takarak kullanma risklerinin \u00e7ok daha fazla artt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenibilir. 2000 y\u0131l\u0131ndan bu yana balistik f\u00fczeye sahip olan \u00fclkelerin oran\u0131 tam iki kat artmas\u0131 \u00f6zellikle k\u0131sa ve orta menzil i\u00e7eren f\u00fczelerin yay\u0131lma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131yor. B\u00fct\u00fcn bu risklerin birinci derecede sorumlular\u0131, n\u00fckleer silahlar\u0131n ve balistik f\u00fczelerin geli\u015ftirme teknolojisine sahip olan devletlerdir. Binlerce n\u00fckleer, kimyasal ve biyolojik silahlar\u0131 elinde bulunduranlar, d\u00fcnyay\u0131 istedikleri \u015fekilde yok etme potansiyellerine sahiptirler.<\/p>\n<p><strong>Ankara\u2019n\u0131n askeri teknolojiyi geli\u015ftirme program\u0131 var ama hen\u00fcz somutla\u015fm\u0131\u015f de\u011fil<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin balistik f\u00fcze \u00fcreteye y\u00f6nelik askeri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve bunun i\u00e7in ciddi bir \u00e7aba i\u00e7erisinde oldu\u011fu bilinmektedir. B\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri bak\u0131m\u0131ndan dahi bunun son derece \u00f6nemli oldu\u011fu bilinen bir durum. B\u00f6lgede Pakistan ve \u0130srail b\u00f6lgede n\u00fckleer silahlara sahip iki \u00fclkedir. \u0130ran, M\u0131s\u0131r ve Suud Arabistan, \u00f6zellikle orta menzilli balistik f\u00fczelere sahip olup b\u00f6lgesel rekabette bir avanaj sa\u011flamak istedikleri a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ankara\u2019n\u0131n b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinde orta menzilli balistik f\u00fczelere sahip olmak istedi\u011fi ve bu y\u00f6nl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir.<\/p>\n<p>Fuarda sergilenen \u2018Y\u0131ld\u0131r\u0131mhan\u2019 gibi k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fcze \u00fcretme arzusu olabilir ama Ankara\u2019n\u0131n askeri teknolojisinin bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda ve a\u015famada k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fcze \u00fcretme potansiyeline sahip oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Propaganda ama\u00e7l\u0131 bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin yay\u0131nlamak ile ger\u00e7ek durum aras\u0131ndaki fark\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Bu durum t\u0131pk\u0131 Alt\u0131nc\u0131 nesil olarak pazarlanan \u2018Kaan Sava\u015f\u2019 u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131n \u00fcretimine benziyor. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hakan Fidan\u2019\u0131n Kaan U\u00e7a\u011f\u0131n\u0131n \u00fcretimi i\u00e7in ABD, u\u00e7ak motorunu vermedi\u011fi i\u00e7in seri \u00fcretime ge\u00e7emiyoruz\u2019 dedikten sonra \u2018d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131\u2019 olarak propaganda edilen \u2018Kaan\u2019 bir anda unutuldu. Ayr\u0131ca hi\u00e7 bir devlet, geli\u015ftirdi\u011fi sava\u015f teknolojisini rastgele ne konu\u015fur ne de basit bir \u015fekilde reklam eder. B\u00f6yle bir durum sadece T\u00fcrkiye\u2019de var. \u00c7\u00fcnk\u00fc elde hen\u00fcz \u00f6yle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir teknoloji yok. Olmayan teknolojinin konu\u015fulmas\u0131 ve propagandaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinin sak\u0131ncas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Dr. Mustafa Pek\u00f6z<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ankara has a program to develop military technology, but it is not yet concrete<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":285816,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-285813","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gundem","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285813","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285813"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285813\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285818,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285813\/revisions\/285818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/285816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}