{"id":285703,"date":"2026-05-07T04:47:33","date_gmt":"2026-05-07T04:47:33","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=285703"},"modified":"2026-05-07T04:47:33","modified_gmt":"2026-05-07T04:47:33","slug":"abdnin-hurmuz-bogazini-kaybetmesi-kuresel-hegemonyanin-sona-ermesi-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/abdnin-hurmuz-bogazini-kaybetmesi-kuresel-hegemonyanin-sona-ermesi-mi\/","title":{"rendered":"The US Loss of the Strait of Hormuz: The End of Global Hegemony?"},"content":{"rendered":"<p>Son 500 y\u0131l\u0131n tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, b\u00fcy\u00fck imparatorluklar\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc genellikle kritik ticaret yollar\u0131ndaki kay\u0131plarla ili\u015fkilidir. \u00d6rne\u011fin, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Akdeniz\u2019deki denetimini kaybetmesi, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin Orta Asya\u2019daki enerji altyap\u0131s\u0131na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi durumlar, imparatorluklar\u0131n ekonomik ve askeri etkilerini zay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de ABD\u2019nin H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc kaybetmesi, k\u00fcresel hegemonya i\u00e7in ciddi sonu\u00e7lar do\u011furabilir.<\/p>\n<p>H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131, d\u00fcnya petrol ticaretinin yakla\u015f\u0131k %20\u2019sinin ge\u00e7ti\u011fi bir ge\u00e7it olup, k\u00fcresel enerji pazarlar\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Ancak, yaln\u0131zca enerji ile ilgili de\u011fil, b\u00f6lgedeki deniz yollar\u0131 ve stratejik denetimler de, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin hakimiyet m\u00fccadelesinde b\u00fcy\u00fck rol oynar. ABD, bu ge\u00e7idi kontrol ederek hem Orta Do\u011fu\u2019daki askeri etkisini peki\u015ftirmi\u015f hem de d\u00fcnya enerji piyasalar\u0131ndaki denetimini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat bu kontrol\u00fcn kaybedilmesi, k\u00fcresel hegemonyan\u0131n sona ermesi i\u00e7in bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 olabilir.<\/p>\n<p>1956\u2019daki S\u00fcvey\u015f Krizi, bu t\u00fcr bir kayb\u0131n imparatorluklar \u00fczerindeki etkisini g\u00f6steren \u00f6nemli bir \u00f6rnektir. M\u0131s\u0131r Cumhurba\u015fkan\u0131 Cemal Abd\u00fcl Nas\u0131r\u2019\u0131n S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131\u2019n\u0131 millile\u015ftirme karar\u0131, d\u00f6nemin s\u00fcper g\u00fc\u00e7lerinin b\u00fcy\u00fck tepkisini \u00e7ekmi\u015fti. \u0130ngiltere ve Fransa, S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131\u2019na hakimiyetlerini korumak i\u00e7in M\u0131s\u0131r\u2019a askeri m\u00fcdahalede bulundu. Ancak, ABD ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin m\u00fcdahalesi, Bat\u0131\u2019n\u0131n askeri ve diplomatik \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini k\u0131rarak \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n geri \u00e7ekilmesine yol a\u00e7t\u0131. Bu olay, ABD\u2019nin k\u00fcresel hegemonya \u00fczerindeki etkisini peki\u015ftirdi\u011fi ve Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n eski g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>S\u00fcvey\u015f Krizi, asl\u0131nda d\u00fcnya tarihinde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131yd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kriz, b\u00fcy\u00fck devletlerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda b\u00f6lgesel sava\u015flara giri\u015febilece\u011fini ama ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel d\u00fczeydeki jeopolitik g\u00fc\u00e7 dengelerinin de h\u0131zla de\u011fi\u015febilece\u011fini g\u00f6sterdi. ABD ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin bu m\u00fcdahalesi, sava\u015f\u0131n jeopolitik boyutunu bamba\u015fka bir yere ta\u015f\u0131d\u0131 ve Birle\u015fik Krall\u0131k ile Fransa\u2019n\u0131n Orta Do\u011fu\u2019daki etkilerini ciddi \u015fekilde zay\u0131flatt\u0131.<\/p>\n<p>H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 da t\u0131pk\u0131 S\u00fcvey\u015f gibi k\u00fcresel ticaretin belkemi\u011fidir. G\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 17 milyon varil petrol bu bo\u011fazdan ge\u00e7er. ABD, Orta Do\u011fu\u2019daki askeri varl\u0131\u011f\u0131 sayesinde H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flam\u0131\u015f, enerji kaynaklar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini garanti alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer ABD, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 \u00fczerindeki denetimini kaybederse, bu sadece b\u00f6lgesel g\u00fcvenli\u011fi de\u011fil, d\u00fcnya enerji fiyatlar\u0131n\u0131 ve ticaret sistemini de alt \u00fcst edebilir.<\/p>\n<p>Ancak, ABD\u2019nin Orta Do\u011fu\u2019daki etkisi her ge\u00e7en y\u0131l zay\u0131fl\u0131yor. \u00c7in\u2019in y\u00fckselen etkisi, Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki artan askeri ve siyasi g\u00fcc\u00fc, ve Orta Do\u011fu\u2019da yeni g\u00fc\u00e7 dengelerinin kurulmas\u0131, ABD\u2019nin stratejik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehdit ediyor. H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131 kaybetmek, ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki askeri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zay\u0131flat\u0131rken, \u00c7in ve Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki n\u00fcfuzunu art\u0131rabilir.<\/p>\n<p>Tarihsel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ticaret yollar\u0131ndaki kay\u0131plar, imparatorluklar\u0131n ekonomik ve askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc zay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r. 1956\u2019daki S\u00fcvey\u015f Krizi \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahaleleri, b\u00f6lgesel denetimlerin \u00f6tesinde, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki hegemonya dengelerini etkileyebilir. S\u00fcvey\u015f Krizi, bir yandan Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n eski g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmesine neden olmu\u015f, di\u011fer yandan ABD\u2019nin k\u00fcresel hegemonya yolundaki ad\u0131mlar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n kayb\u0131, ABD\u2019nin k\u00fcresel liderli\u011fini tehdit eden bir geli\u015fme olabilir.<\/p>\n<p>H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n kayb\u0131, d\u00fcnya ticaretinde ciddi bir de\u011fi\u015fime yol a\u00e7abilir. E\u011fer bu su yolu, ABD\u2019nin etkisinden \u00e7\u0131karsa, ba\u015fta \u00c7in ve Rusya olmak \u00fczere, enerji tedarikindeki yeni yollar, g\u00fc\u00e7ler dengesini de\u011fi\u015ftirebilir. Bu durum, k\u00fcresel enerji piyasalar\u0131n\u0131 derinden etkileyebilir ve \u00fclkeler aras\u0131ndaki ekonomik ili\u015fkileri yeniden \u015fekillendirebilir.<\/p>\n<p>ABD\u2019nin hegemonyas\u0131, sadece askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fckle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda finansal g\u00fcc\u00fcyle de \u015fekillenir. Dolar\u0131n k\u00fcresel ticaretin temel para birimi olarak kullan\u0131lmaya devam etmesi, ABD\u2019nin ekonomik g\u00fcc\u00fcn\u00fc peki\u015ftiren bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Ancak, enerji piyasalar\u0131ndaki bu t\u00fcr kay\u0131plar, dolara olan g\u00fcveni zay\u0131flatabilir ve alternatif enerji yollar\u0131 ile birlikte yeni k\u00fcresel ekonomik g\u00fc\u00e7 merkezlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n kayb\u0131, sadece Orta Do\u011fu\u2019yu de\u011fil, d\u00fcnya genelinde ekonomik, askeri ve diplomatik denetimi tehdit edebilir. S\u00fcvey\u015f Krizi, b\u00f6lgesel bir kayb\u0131n, k\u00fcresel hegemonya \u00fczerindeki etkilerini g\u00f6steren bir \u00f6rnek te\u015fkil etmektedir. ABD\u2019nin H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc kaybetmesi, Orta Do\u011fu\u2019daki etkisini zay\u0131flat\u0131rken, ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel hegemonyas\u0131n\u0131n da ciddi bir \u015fekilde sars\u0131lmas\u0131na neden olabilir. Bug\u00fcn, bu kay\u0131p, sadece bir b\u00f6lgesel \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc de\u011fil, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin yeniden \u015fekillenece\u011fi b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecini i\u015faret edebilir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1956\u2019daki S\u00fcvey\u015f Krizi, bu t\u00fcr bir kayb\u0131n imparatorluklar \u00fczerindeki etkisini g\u00f6steren \u00f6nemli bir \u00f6rnek<\/p>","protected":false},"author":35,"featured_media":285704,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-285703","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/35"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285703"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285705,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285703\/revisions\/285705"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/285704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}