Kapitalizm art\u0131k yaln\u0131zca bir ekonomik sistem de\u011fildir; o, insan\u0131n i\u00e7 mimarisine s\u0131zm\u0131\u015f bir ontolojiye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bug\u00fcn neredeyse her evde ya\u015fayan \u015fey bir aile de\u011fil, mikro \u00f6l\u00e7ekte \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f bir \u201ct\u00fcketim h\u00fccresi\u201ddir. Bu h\u00fccrede bireyler yaln\u0131zca metalar\u0131 t\u00fcketmez; anlam\u0131, zaman\u0131, ili\u015fkileri ve hatta birbirlerini t\u00fcketir. Ebeveyn \u00e7ocu\u011fun zaman\u0131n\u0131, \u00e7ocuk ebeveynin dikkatini emer; herkes herkesin duygusal enerjisini fark\u0131nda olmadan pazara sunar. Bu, klasik s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imlerinden farkl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u0131\u015fsal bir zorlamadan \u00e7ok, i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f bir ya\u015fam tarz\u0131d\u0131r. Kapitalizm emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc de\u011fil, do\u011frudan varolu\u015fun kendisini kolonize eder.<\/p>\n
Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn en \u00e7arp\u0131c\u0131 sonucu, yeni bir insan tipinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Bu insan ihtiya\u00e7lar\u0131yla de\u011fil, s\u00fcrekli k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan arzular\u0131yla hareket eder. Arzular\u0131n\u0131n kendine ait oldu\u011funu san\u0131r ama onlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde algoritmalar, reklamlar ve k\u00fclt\u00fcrel kodlar taraf\u0131ndan \u015fekillendirilir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7im yapabilmekle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r; oysa \u00f6n\u00fcne konulan se\u00e7enekler aras\u0131nda dola\u015fmaktan ibaret bir hareket alan\u0131na sahiptir. Klasik yabanc\u0131la\u015fma kavram\u0131 burada yetersiz kal\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn\u00fcn insan\u0131 yaln\u0131zca \u00fcretti\u011fi \u015feye de\u011fil, kendi arzusuna da yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Daha da sars\u0131c\u0131 olan\u0131, bu yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 bir deneyim olarak sat\u0131n alabilmesidir. Yorgunluk bile bir pazara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; dinlenmek i\u00e7in paketlenmi\u015f \u00e7\u00f6z\u00fcmler, huzur i\u00e7in uygulamalar, ka\u00e7\u0131\u015f i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f tatiller sat\u0131n al\u0131n\u0131r. Kapitalizm art\u0131k ihtiya\u00e7 \u00fcretmez; eksiklik \u00fcretir ve insan\u0131 bu eksikli\u011fin kal\u0131c\u0131 ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7 aileyi de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Bir zamanlar dayan\u0131\u015fman\u0131n ve payla\u015f\u0131m\u0131n temel mek\u00e2n\u0131 olan aile, giderek kapitalist sistemin en g\u00f6r\u00fcnmez yeniden \u00fcretim alan\u0131na evrilir. \u00c7ocuk bir gelecek projesine, ebeveyn ise bu projeye yat\u0131r\u0131m yapan bir y\u00f6neticiye benzemeye ba\u015flar. Sevgi bile performansa ba\u011flan\u0131r; daha iyi imk\u00e2nlar sunmak, daha \u00e7ok f\u0131rsat yaratmak, daha rekabet\u00e7i bir birey yeti\u015ftirmek\u2026 Bu g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte masum \u00e7aba, asl\u0131nda piyasan\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu insan tipinin ev i\u00e7inde \u00fcretilmesidir. \u00c7ocuk daha erken ya\u015fta bir t\u00fcketici olarak kodlan\u0131r, ekranlarla b\u00fcy\u00fcr, imgelerle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve arzular\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan ithal eder. B\u00f6ylece aile, fark\u0131nda olmadan, sisteme uyumlu bireylerin \u00fcretildi\u011fi bir at\u00f6lyeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr ve sanat bu tablonun d\u0131\u015f\u0131nda kalmaz. Tarih boyunca kimi zaman iktidar\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131, kimi zaman ona kar\u015f\u0131 bir \u00e7atlak olan sanat, bug\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde metala\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. M\u00fcze bir deneyim alan\u0131na, konser bir etkinli\u011fe, edebiyat ise h\u0131zl\u0131 t\u00fcketilen bir i\u00e7eri\u011fe indirgenir. \u0130tiraz\u0131n kendisi bile estetikle\u015ftirilir ve pazarlanabilir hale getirilir. Bir zamanlar isyan\u0131n simgesi olan fig\u00fcrlerin bug\u00fcn birer marka olarak dola\u015f\u0131ma girmesi tesad\u00fcf de\u011fildir. Sistem, kendisine y\u00f6nelen ele\u015ftiriyi bile emerek yeniden \u00fcretir. Ancak bu, sanat\u0131n tamamen etkisizle\u015fti\u011fi anlam\u0131na gelmez. Tam tersine, ger\u00e7ek sanat h\u00e2l\u00e2 sistemin tam olarak so\u011furamad\u0131\u011f\u0131 bir fazlal\u0131k ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakiki sanat t\u00fcketilemeyen bir anlam \u00fcretir; insan\u0131 rahats\u0131z eden, sarsan ve onu kendi varolu\u015fuyla y\u00fczle\u015ftiren bir fazlal\u0131k\u2026<\/p>\n
Bu ko\u015fullar alt\u0131nda payla\u015f\u0131m, dayan\u0131\u015fma ve kom\u00fcn fikri kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kmaz. Kapitalizm yaln\u0131zca ekonomik ili\u015fkileri de\u011fil, birlikte ya\u015fama kapasitesini de a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131r. G\u00fcvenin yerini rekabet, kolektivitenin yerini yaln\u0131zl\u0131k al\u0131r. \u0130nsanlar giderek birbirine de\u011fil, sistemin sundu\u011fu temsillere ba\u011flan\u0131r. Bu y\u00fczden kom\u00fcn bir sonu\u00e7 de\u011fil, bilin\u00e7li bir kopu\u015f gerektirir. T\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan, zaman\u0131n metala\u015fmas\u0131ndan ve ili\u015fkilerin ara\u00e7salla\u015fmas\u0131ndan kopmadan ger\u00e7ek bir ortak ya\u015fam kurulamaz. Kom\u00fcn, yaln\u0131zca fiziksel bir birliktelik de\u011fil; birlikte anlam \u00fcretme cesaretidir.<\/p>\n
Burada \u00e7\u00f6z\u00fcm meselesi teknik ya da y\u00fczeysel de\u011fildir. Sorun yaln\u0131zca sistemde de\u011fil, sistemin \u015fekillendirdi\u011fi insandad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcm de yeni bir insan anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 gerektirir. Bu insan kendini t\u00fcketim \u00fczerinden de\u011fil, \u00fcretim ve anlam yarat\u0131m\u0131 \u00fczerinden tan\u0131mlar. Rekabet yerine ortakla\u015fmay\u0131, h\u0131z yerine derinli\u011fi, sahip olmak yerine deneyimlemeyi ve payla\u015fmay\u0131 esas al\u0131r. Zaman\u0131 harcanacak bir kaynak de\u011fil, ya\u015fanacak bir imk\u00e2n olarak g\u00f6r\u00fcr. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn en kritik alanlar\u0131ndan biri yine k\u00fclt\u00fcr ve sanatt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni bir d\u00fcnya \u00f6nce hayal edilir. Hayal g\u00fcc\u00fc kolonize edilmi\u015f bir toplum, \u00f6zg\u00fcr bir gelecek kuramaz.<\/p>\n
Son kertede mesele ekonomik bir krizden \u00e7ok daha derindir. Bug\u00fcn ya\u015fanan \u015fey, insan\u0131n kendi \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015fmas\u0131d\u0131r. Kapitalizm insan\u0131 m\u00fc\u015fteriye indirgerken, direni\u015f onu yeniden insan yapma \u00e7abas\u0131d\u0131r. Ve belki de \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en sars\u0131c\u0131 sorusu \u015fudur: Biz ger\u00e7ekten ya\u015f\u0131yor muyuz, yoksa yaln\u0131zca t\u00fcketerek var oldu\u011fumuzu mu san\u0131yoruz? E\u011fer cevap ikincisiyse, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz \u015fey yaln\u0131zca bir sistem sorunu de\u011fil, do\u011frudan insan\u0131n kendisine dair bir krizdir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
And perhaps the most shocking question of our time is this: Are we really living, or do we think we exist only by consuming?<\/p>","protected":false},"author":35,"featured_media":285563,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-285562","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285562","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/35"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285562"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285564,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285562\/revisions\/285564"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/285563"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}