{"id":285492,"date":"2026-04-29T05:15:58","date_gmt":"2026-04-29T05:15:58","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=285492"},"modified":"2026-04-29T05:15:58","modified_gmt":"2026-04-29T05:15:58","slug":"kelimeler-masum-degildir-turkiyenin-irkci-kodlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/kelimeler-masum-degildir-turkiyenin-irkci-kodlari\/","title":{"rendered":"Kelimeler Masum De\u011fildir: T\u00fcrkiye\u2019nin Irk\u00e7\u0131 Kodlar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye\u2019de kelimeler hi\u00e7bir zaman sadece kelime olmad\u0131. Her biri, tarihsel bir tortunun, bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir haf\u0131zan\u0131n ve \u00e7o\u011fu zaman y\u00fczle\u015filmemi\u015f bir ge\u00e7mi\u015fin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden, Mine K\u0131r\u0131kkanat\u2019\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 ifadeler yaln\u0131zca bir \u201cdil s\u00fcr\u00e7mesi\u201d ya da \u201ck\u00f6t\u00fc se\u00e7ilmi\u015f kelimeler\u201d olarak ge\u00e7i\u015ftirilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu topraklarda \u201ck\u0131l\u0131\u00e7 art\u0131\u011f\u0131\u201d, \u201ckripto\u201d gibi kavramlar, do\u011frudan do\u011fruya bir zihniyetin, bir d\u0131\u015flama gelene\u011finin ve ink\u00e2r siyasetinin kodlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Rober Kopta\u015f\u2019\u0131n i\u015faret etti\u011fi gibi, mesele yaln\u0131zca bir \u00f6zr\u00fcn samimiyeti de\u011fil; \u00f6zr\u00fcn dahi ayn\u0131 zihinsel kodlarla kurulmas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6z\u00fcrler \u00e7o\u011fu zaman bir y\u00fczle\u015fme de\u011fil, hasar kontrol\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc sorun dilde de\u011fil, o dili \u00fcreten d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemindedir.<\/p>\n<p>Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6neminden Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015funa, oradan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzanan bir s\u00fcreklilik ta\u015f\u0131r. \u201cK\u0131l\u0131\u00e7 art\u0131\u011f\u0131\u201d ifadesi, do\u011frudan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na referans verir. Hayatta kalanlar\u0131n torunlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lamak i\u00e7in kullan\u0131lan bu ifade, yaln\u0131zca bir hakaret de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir \u201cke\u015fke hi\u00e7 kalmasayd\u0131n\u0131z\u201d imas\u0131d\u0131r. Bu, bir toplumsal bilin\u00e7alt\u0131d\u0131r; bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ama asla yok olmam\u0131\u015f bir nefret bi\u00e7imi.<\/p>\n<p>Benzer \u015fekilde \u201ckripto\u201d kelimesi, T\u00fcrkiye\u2019de uzun y\u0131llard\u0131r bir paranoya dilinin par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u201cKripto Ermeni\u201d, \u201ckripto Yahudi\u201d, \u201ckripto Rum\u201d\u2026 Bu ifadeler y\u0131llard\u0131r siyasette, medyada ve sosyal medyada defalarca dola\u015f\u0131ma sokuldu. Kimli\u011fin gizlenmesi \u00fczerinden kurulan bu su\u00e7lama bi\u00e7imi, asl\u0131nda ba\u015fka bir \u015feyi a\u00e7\u0131\u011fa vurur: Bu kimliklerin h\u00e2l\u00e2 bir \u201csu\u00e7\u201d, bir \u201cay\u0131p\u201d ya da bir \u201ctehdit\u201d olarak kodland\u0131\u011f\u0131n\u0131. Bu dil, yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131 e\u015fitlik temelinden kopar\u0131p, k\u00f6ken \u00fczerinden bir hiyerar\u015fi kurar.<\/p>\n<p>Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun Alevi kimli\u011fi \u00fczerinden y\u0131llarca maruz kald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemler de bu \u00e7er\u00e7evenin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Alevilik T\u00fcrkiye\u2019de hi\u00e7bir zaman sadece bir inan\u00e7 meselesi olarak g\u00f6r\u00fclmemi\u015f; \u00e7o\u011fu zaman \u201c\u00f6teki\u201dnin kodlar\u0131ndan biri olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna bir de \u201cgizli Ermeni\u201d imalar\u0131 eklendi\u011finde, ortaya \u00e7ok katmanl\u0131 bir d\u0131\u015flama dili \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Daha da \u00e7arp\u0131c\u0131 olan, bu dilin yaln\u0131zca marjinal \u00e7evrelerde de\u011fil, kendisini \u201csek\u00fcler\u201d, \u201cmodern\u201d ya da \u201cilerici\u201d olarak tan\u0131mlayan kesimlerde de rahatl\u0131kla \u00fcretilebilmesidir. Bu durum, T\u00fcrkiye\u2019de \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n sadece ideolojik bir pozisyon de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcrel bir refleks oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131ndan biri, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca Bat\u0131\u2019daki \u00f6rnekler \u00fczerinden tan\u0131mlay\u0131p kendi i\u00e7indeki tezah\u00fcrlerini ink\u00e2r etmesidir. Oysa bu \u00fclkede insanlar h\u00e2l\u00e2 soylar\u0131na, inan\u00e7lar\u0131na, etnik k\u00f6kenlerine g\u00f6re kategorize ediliyor. \u201cKimden?\u201d sorusu, \u201ckim?\u201d sorusunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7iyor.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden mesele bir tweet de\u011fildir. Mesele, bir zihniyetin ne kadar kolay ve ne kadar rahat bir \u015fekilde yeniden \u00fcretilebildi\u011fidir. Ve daha \u00f6nemlisi, bu \u00fcretimin \u00e7o\u011fu zaman fark edilmeden, hatta savunularak yap\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>E\u011fer ger\u00e7ekten \u201cbizim g\u00fcndemimiz ayr\u0131mc\u0131l\u0131k olamaz\u201d deniyorsa, o zaman bu c\u00fcmle bir temenniden \u00f6teye ge\u00e7melidir. Bunun yolu da unutmak de\u011fil, hat\u0131rlamak ve y\u00fczle\u015fmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00fclke, unutmay\u0131 se\u00e7tik\u00e7e ayn\u0131 hatalar\u0131 tekrar etmeye mahk\u00fbm oluyor.<\/p>\n<p>Bu \u00fclkede sorun haf\u0131za kayb\u0131 de\u011fil; se\u00e7ilmi\u015f unutkanl\u0131kt\u0131r.<br \/>\nUnutmuyoruz. Sadece i\u015fimize gelmedi\u011finde hat\u0131rlam\u0131yoruz.<\/p>\n<p>Ve bu dil de\u011fi\u015fmedik\u00e7e, bu \u00fclkenin hik\u00e2yesi de de\u011fi\u015fmeyecek.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu \u00fclkede sorun haf\u0131za kayb\u0131 de\u011fil; se\u00e7ilmi\u015f unutkanl\u0131kt\u0131r.<\/p>","protected":false},"author":51,"featured_media":285493,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-285492","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285492"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285494,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285492\/revisions\/285494"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/285493"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}