{"id":285450,"date":"2026-04-28T04:54:00","date_gmt":"2026-04-28T04:54:00","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=285450"},"modified":"2026-04-28T04:54:42","modified_gmt":"2026-04-28T04:54:42","slug":"para-kaybolmadi-yon-degistirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/para-kaybolmadi-yon-degistirdi\/","title":{"rendered":"Para Kaybolmad\u0131, Y\u00f6n De\u011fi\u015ftirdi"},"content":{"rendered":"<p>Bir s\u00fcredir ayn\u0131 c\u00fcmleyi farkl\u0131 \u015fekillerde duyuyoruz: \u201cPiyasada para yok.\u201d<br \/>\nGer\u00e7ekten \u00f6yle mi?<\/p>\n<p>Hay\u0131r. Para kaybolmad\u0131. Para yer de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n<p>Eskiden daha geni\u015f bir kesimin elinde dola\u015fan para, bug\u00fcn daha dar bir grubun kontrol\u00fcnde. Bu y\u00fczden sokakta, \u00e7ar\u015f\u0131da, k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf\u0131n kasas\u0131nda hissedilen \u015fey yokluk. Oysa sistemin i\u00e7inde para h\u00e2l\u00e2 var\u2014sadece y\u00f6n\u00fc de\u011fi\u015fti, adresi de\u011fi\u015fti.<\/p>\n<p>Ama meseleyi sadece \u201ckim kazand\u0131, kim kaybetti\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131na indirgemek de yetmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc as\u0131l k\u0131r\u0131lma ba\u015fka bir yerde: \u00fcretimde.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye uzun s\u00fcredir d\u00fc\u015f\u00fck katma de\u011ferli \u00fcretime s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda. Kilogram ba\u015f\u0131na ihracat de\u011feri h\u00e2l\u00e2 birka\u00e7 dolar seviyesinde. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k geli\u015fmi\u015f ekonomiler ayn\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kta \u00fcr\u00fcnden onlarca, hatta y\u00fczlerce dolar kazanabiliyor. Aradaki fark sadece teknoloji de\u011fil; ayn\u0131 zamanda ak\u0131l, planlama ve vizyon fark\u0131.<\/p>\n<p>Biz ise daha kolay olan\u0131 se\u00e7tik: ithalat.<\/p>\n<p>\u0130thalat, k\u0131sa vadede cazip bir modeldir. Kap\u0131da vergi al\u0131rs\u0131n\u0131z, b\u00fct\u00e7eye h\u0131zl\u0131 gelir yazars\u0131n\u0131z, raflar dolu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ama bu modelin g\u00f6r\u00fcnmeyen bir bedeli vard\u0131r: \u00fcretim refleksinin zay\u0131flamas\u0131. \u00dcretmeyen ekonomi zamanla d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelir. D\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 ekonomi ise k\u0131r\u0131lgan olur.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z tam olarak bu k\u0131r\u0131lganl\u0131k.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka ba\u015fl\u0131k da \u201csat\u0131\u015flar.\u201d<\/p>\n<p>Son 20\u201325 y\u0131lda devletin elindeki bir\u00e7ok varl\u0131k el de\u011fi\u015ftirdi. \u00d6zelle\u015ftirmeler, kamu arazileri, \u00e7e\u015fitli gelir kaynaklar\u0131\u2026 Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ekonomik rasyonelle a\u00e7\u0131klanabilir. Ama \u015fu soru h\u00e2l\u00e2 ortada duruyor: Sat\u0131lan\u0131n yerine ne kondu?<\/p>\n<p>E\u011fer satt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir de\u011ferin yerine daha y\u00fcksek katma de\u011fer \u00fcreten bir yap\u0131 kurmuyorsan\u0131z, bu bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de\u011fil; sadece el de\u011fi\u015ftirmedir. T\u0131pk\u0131 paran\u0131n el de\u011fi\u015ftirmesi gibi.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn geldi\u011fimiz noktada sorun ne sadece para, ne sadece \u00fcretim, ne de sadece y\u00f6netim tercihleridir. Sorun, bunlar\u0131n hepsinin ayn\u0131 anda zay\u0131flamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Para el de\u011fi\u015ftirdi.<br \/>\n\u00dcretim zay\u0131flad\u0131.<br \/>\nEkonomi k\u0131sa vadeye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ve en \u00f6nemlisi, toplumun geni\u015f kesimi bu de\u011fi\u015fimin d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131.<\/p>\n<p>\u015eimdi as\u0131l soru \u015fu:<br \/>\nBu tabloyu tersine \u00e7evirmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n<p>Elbette m\u00fcmk\u00fcn. Ama bunun yolu ithalatla g\u00fcn\u00fc kurtarmaktan de\u011fil, \u00fcretimle gelece\u011fi kurmaktan ge\u00e7er. Katma de\u011feri art\u0131rmadan, hukuki g\u00fcveni sa\u011flamadan, e\u011fitimi g\u00fc\u00e7lendirmeden ve uzun vadeli bir ekonomi akl\u0131 olu\u015fturmadan bu d\u00f6ng\u00fc k\u0131r\u0131lmaz.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc para ger\u00e7ekten kaybolmaz.<br \/>\nAma yanl\u0131\u015f yerde birikirse, toplum i\u00e7in yok h\u00fckm\u00fcne ge\u00e7er.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eskiden daha geni\u015f bir kesimin elinde dola\u015fan para, bug\u00fcn daha dar bir grubun kontrol\u00fcnde. Bu y\u00fczden sokakta, \u00e7ar\u015f\u0131da, k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf\u0131n kasas\u0131nda hissedilen \u015fey yokluk. Oysa sistemin i\u00e7inde para h\u00e2l\u00e2 var\u2014sadece y\u00f6n\u00fc de\u011fi\u015fti, adresi de\u011fi\u015fti.<\/p>","protected":false},"author":44,"featured_media":285451,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-285450","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/44"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285450"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285452,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285450\/revisions\/285452"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/285451"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}