{"id":284876,"date":"2026-04-09T06:58:33","date_gmt":"2026-04-09T06:58:33","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=284876"},"modified":"2026-04-09T06:58:33","modified_gmt":"2026-04-09T06:58:33","slug":"sykes-picottan-kiros-silindirine-tarih-geri-donuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/sykes-picottan-kiros-silindirine-tarih-geri-donuyor\/","title":{"rendered":"Sykes-Picot\u2019tan Kiros Silindiri\u2019ne: Tarih Geri D\u00f6n\u00fcyor"},"content":{"rendered":"<p>Bug\u00fcn Orta Do\u011fu\u2019da ya\u015fananlar, bir liderin politik tercihleriyle a\u00e7\u0131klanamayacak kadar derindir. Donald Trump bir sonu\u00e7tur; as\u0131l belirleyici olan tarihin kendisidir.<br \/>\nK\u00fcresel siyasetin y\u00fczeyinde tart\u0131\u015f\u0131lan krizler, ger\u00e7ekte derin bir tarihsel k\u0131r\u0131lman\u0131n y\u00fczeye vurmas\u0131ndan ibarettir.<\/p>\n<p>1916\u2019da cetvelle \u00e7izilen Sykes-Picot Agreement (<em>k\u00fcresel b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm antla\u015fmas\u0131<\/em>) s\u0131n\u0131rlar\u0131, bug\u00fcn 2026\u2019n\u0131n sosyolojik ve jeopolitik ger\u00e7ekli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fclmektedir.<br \/>\nBu s\u0131n\u0131rlar, halklar\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fil; emperyal \u00e7\u0131karlar\u0131n geometrisini yans\u0131t\u0131yordu.<br \/>\nBug\u00fcn ya\u015fanan ise bu yapay d\u00fczenin tarih taraf\u0131ndan geri \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Modern Ku\u015fatma: G\u00fc\u00e7 ve Haf\u0131za Aras\u0131nda<\/strong><\/p>\n<p>Orta Do\u011fu bug\u00fcn yaln\u0131zca askeri de\u011fil; ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ve zihinsel bir ku\u015fatma alt\u0131ndad\u0131r.<br \/>\nBu ku\u015fatma, klasik sava\u015flar\u0131n \u00f6tesinde; ekonomik bask\u0131 mekanizmalar\u0131, finansal izolasyon ve kolektif haf\u0131zay\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131rma stratejileriyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Ancak g\u00f6zden ka\u00e7an kritik bir ger\u00e7ek var:<br \/>\nBu co\u011frafya yaln\u0131zca kriz \u00fcretmez, ayn\u0131 zamanda haf\u0131za \u00fcretir.<\/p>\n<p><strong>Haf\u0131za Toplumu ve Vatan Refleksi<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ran \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, Bat\u0131\u2019n\u0131n bekledi\u011fi \u201ci\u00e7 \u00e7\u00f6z\u00fclme\u201d senaryosu ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir.<br \/>\nAksine, kriz anlar\u0131nda toplumun da\u011f\u0131lmas\u0131 de\u011fil, yo\u011funla\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<p>Bu durum, modern siyaset teorisinin a\u00e7\u0131klamakta zorland\u0131\u011f\u0131 bir olguyu i\u015faret eder:<br \/>\n<strong>Haf\u0131za Toplumu.<\/strong><\/p>\n<p>Haf\u0131za toplumu, zor zamanlarda da\u011f\u0131lmayan; tersine, ge\u00e7mi\u015f deneyimlerden beslenerek kolektif bir diren\u00e7 \u00fcreten toplumsal formdur.<br \/>\nBu refleks, yaln\u0131zca bir g\u00fcvenlik tepkisi de\u011fil; ontolojik bir varolu\u015f savunusudur.<\/p>\n<p><strong>Tarihin Aynas\u0131: Kiros ve Unutulan Hakikat<\/strong><\/p>\n<p>Binlerce y\u0131l \u00f6ncesinden bug\u00fcne ula\u015fan Cyrus Cylinder (<em>Kiros Silindiri<\/em>), bu co\u011frafyan\u0131n yaln\u0131zca g\u00fc\u00e7 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda adalet \u00fcreten bir siyasal akla sahip oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>M\u00d6 539\u2019da Babil\u2019i fetheden B\u00fcy\u00fck Kiros (<em>Pers Kral\u0131 II. Kiros<\/em>), s\u00fcrg\u00fcndeki Yahudilere \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tan\u0131m\u0131\u015f, onlar\u0131n Kud\u00fcs\u2019e d\u00f6nmelerine izin vermi\u015f ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131 yeniden in\u015fa etmelerine imk\u00e2n sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nBu yaln\u0131zca bir ho\u015fg\u00f6r\u00fc \u00f6rne\u011fi de\u011fil; devlet akl\u0131n\u0131n etikle bulu\u015ftu\u011fu erken bir siyasal modeldir.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn ise ayn\u0131 co\u011frafyada, tarihsel s\u00fcreklilikten kopmu\u015f bir jeopolitik haf\u0131zas\u0131zl\u0131k dikkat \u00e7ekmektedir.<br \/>\nKendisine hayat alan\u0131 a\u00e7an tarihsel zemine kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen politik refleksler, sadece stratejik de\u011fil; ayn\u0131 zamanda etik bir k\u0131r\u0131lmay\u0131 da yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Neo-Solidarist Uyan\u0131\u015f: Yeni Bir Jeopolitik Dil<\/strong><\/p>\n<p>Ortaya \u00e7\u0131kan tablo, klasik ittifak sistemleriyle a\u00e7\u0131klanamaz.<br \/>\nYeni bir kavrama ihtiya\u00e7 vard\u0131r: <strong>Neo-Solidarizm.<\/strong><\/p>\n<p>Neo-solidarizm; ortak tarih, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven ve kriz anlar\u0131nda refleksif dayan\u0131\u015fma \u00fcretme kapasitesine dayanan yeni bir jeopolitik formdur.<br \/>\nBu modelde ili\u015fkiler \u00e7\u0131kar temelli de\u011fil, varolu\u015f temellidir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, Azerbaycan, \u0130ran ve Pakistan hatt\u0131nda \u015fekillenen yeni yak\u0131nla\u015fma, bu \u00e7er\u00e7evenin somutla\u015fm\u0131\u015f halidir.<br \/>\nBu yaln\u0131zca bir i\u015f birli\u011fi de\u011fil; potansiyel bir <strong>Pan-Avrasya Neo-Solidarist Eksen<\/strong>Dir.<\/p>\n<p><strong>Stratejik \u015eahdamar: Lojistik ve G\u00fc\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>Bu eksenin en kritik boyutu, askeri de\u011fil; lojistik ve ekonomik derinli\u011fidir.<\/p>\n<p>\u0130slamabad\u2013Tahran\u2013Ankara hatt\u0131 (ITI), kara lojistik omurgas\u0131n\u0131 olu\u015ftururken; \u00c7in-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC), bu yap\u0131ya deniz eri\u015fimi ve enerji g\u00fcvenli\u011fi kazand\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu iki hat birle\u015fti\u011finde ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey \u015fudur:<br \/>\nHint Okyanusu\u2019ndan Anadolu\u2019ya uzanan kesintisiz bir stratejik ku\u015fak.<\/p>\n<p>Bu ku\u015fak, yaln\u0131zca ticaret de\u011fil; ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u00fcretir.<\/p>\n<p><strong>E\u015fik An\u0131: Direncin Jeopoliti\u011fi<\/strong><\/p>\n<p>ABD ile \u0130ran aras\u0131nda sa\u011flanan ge\u00e7ici ate\u015fkes, bir uzla\u015fmadan ziyade bir denge i\u015faretidir.<br \/>\nBu denge, askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fckten de\u011fil; co\u011frafyan\u0131n diren\u00e7 kapasitesinden do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bu durum, b\u00f6lgenin kendi sorunlar\u0131n\u0131 d\u0131\u015f m\u00fcdahaleler olmadan \u00e7\u00f6zme iradesinin g\u00fc\u00e7lendi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p><strong>Sonu\u00e7: Tarih Yeniden Yazm\u0131yor, Geri D\u00f6n\u00fcyor<\/strong><\/p>\n<p>1916\u2019n\u0131n cetvelle \u00e7izilen s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan 2026\u2019n\u0131n \u00e7ok katmanl\u0131 ger\u00e7ekli\u011fine uzanan bu s\u00fcre\u00e7te, art\u0131k belirleyici olan d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler de\u011fil; b\u00f6lgenin kendi tarihsel haf\u0131zas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ankara ve Bak\u00fc\u2019n\u00fcn \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde \u015fekillenen yeni dayan\u0131\u015fma modeli, yaln\u0131zca bir jeopolitik alternatif de\u011fil; ayn\u0131 zamanda tarihsel bir d\u00fczeltmedir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc bu co\u011frafyada art\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u0131 haritalar de\u011fil, haf\u0131zas\u0131 olan milletler belirleyecektir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00f6lgesel Hakikat ve Neo-Solidarist Eksen<\/p>","protected":false},"author":17,"featured_media":284877,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-284876","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=284876"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284876\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":284878,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284876\/revisions\/284878"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/284877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=284876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=284876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=284876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}