Ulusal yeterlilik \u00e7er\u00e7evesi (UY\u00c7), bir \u00fclkede var olan yeterlilikleri tan\u0131mlamak, belirlenmi\u015f \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rmak ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan, seviyelerden olu\u015fan ilkeler ve kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr<\/p>\n
E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim sisteminin kalitesini art\u0131racak, istihdam ve e\u011fitim aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi g\u00fc\u00e7lendirecek bir ulusal yeterlilik \u00e7er\u00e7evesi olu\u015fturulmas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6ncelikli ihtiya\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bu nedenle, toplumdaki t\u00fcm bireylerin e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim gereksinimlerini hayat boyu \u00f6\u011frenme olanaklar\u0131 ile destekleyecek, i\u015f piyasas\u0131n\u0131n gereksinim duydu\u011fu yeterliliklerin geli\u015ftirilmesini sa\u011flayacak ve Avrupa Yeterlilikler \u00c7er\u00e7evesi ile uyumlu T\u00fcrkiye Yeterlilikler \u00c7er\u00e7evesinin haz\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba sarf edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu anlamda, T\u00fcrkiye Yeterlilikler \u00c7er\u00e7evesi okul, \u00fcniversite, e\u011fitim merkezi, ara\u015ft\u0131rma merkezi, i\u015f yeri gibi e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim al\u0131nan kurum ve kurulu\u015flarda veya serbest \u00f6\u011frenmeler sonucunda kazan\u0131lan t\u00fcm yeterliliklerin bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7erisinde ili\u015fkilendirilmesini sa\u011flayacak ve bireylerin hayat boyu \u00f6\u011frenmeye kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131racakt\u0131r. T\u00fcrkiye Yeterlilikler \u00c7er\u00e7evesi, Meslek\u00ee Yeterlilik Kurumunun koordinasyonunda Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131, Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulu ve Meslek\u00ee Yeterlilik Kurumu temsilcilerinden olu\u015fan Ulusal Yeterlilik \u00c7er\u00e7evesi Haz\u0131rlama Komisyonu ve sosyal taraflar\u0131n da d\u00e2hil oldu\u011fu teknik \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve ilgili t\u00fcm kurum ve kurulu\u015flar\u0131n, yerli ve uluslararas\u0131 konu uzmanlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00f6nerileri al\u0131narak nihai \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
S\u00f6z konusu \u00e7er\u00e7evede anahtar yetkinlikler \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
1. Anadilde ileti\u015fim:<\/strong> Kavram, d\u00fc\u015f\u00fcnce, fikir, duygu ve olgular\u0131 hem s\u00f6zl\u00fc hem de yaz\u0131l\u0131 olarak ifade etme ve yorumlama (dinleme, konu\u015fma, okuma ve yazma) ve e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim, i\u015f yeri, ev ve e\u011flence gibi her t\u00fcrl\u00fc sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flamda uygun ve yarat\u0131c\u0131 bir \u015fekilde dilsel etkile\u015fimde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n 2. Yabanc\u0131 dillerde ileti\u015fim<\/strong>: \u00c7o\u011funlukla ana dilde ileti\u015fimin temel beceri boyutlar\u0131n\u0131 payla\u015fmakta olup duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce, ger\u00e7ek ve fikirleri hem s\u00f6zl\u00fc hem de yaz\u0131l\u0131 olarak ki\u015finin istek ve ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re e\u011fitim, \u00f6\u011fretim, i\u015f yeri, ev ve e\u011flence gibi uygun bir dizi sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flamda anlama, ifade etme ve yorumlama becerisine dayal\u0131d\u0131r. Yabanc\u0131 dillerde ileti\u015fim, arac\u0131l\u0131k etme ve k\u00fclt\u00fcrleraras\u0131 anlay\u0131\u015f becerilerini de gerektirmektedir. Bireyin yeterlilik seviyesi, bireyin sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fi, \u00e7evresi, ihtiya\u00e7lar\u0131 ve ilgilerine ba\u011fl\u0131 olarak dinleme, konu\u015fma, okuma ve yazma boyutlar\u0131 ile farkl\u0131 diller aras\u0131nda de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterecektir.<\/p>\n 3. Matematiksel yetkinlik ve bilim\/teknolojide temel yetkinlikler<\/strong>: Matematiksel yetkinlik, g\u00fcnl\u00fck hayatta kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir dizi problemi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in matematiksel d\u00fc\u015f\u00fcnme tarz\u0131n\u0131 geli\u015ftirme ve uygulamad\u0131r. Sa\u011flam bir aritmetik becerisinin \u00fczerine in\u015fa edilen s\u00fcre\u00e7, faaliyet ve bilgiye vurgu yap\u0131lmaktad\u0131r. Matematiksel yetkinlik, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve sunman\u0131n matematiksel modlar\u0131n\u0131 farkl\u0131 derecelerde kullanma beceri ve iste\u011fini i\u00e7ermektedir. Bilimde yetkinlik, sorular\u0131 tan\u0131mlamak ve kan\u0131ta dayal\u0131 sonu\u00e7lar \u00fcretmek amac\u0131yla do\u011fal d\u00fcnyan\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131na y\u00f6nelik bilgi varl\u0131\u011f\u0131 ve metodolojiden yararlanma beceri ve arzusuna at\u0131fta bulunmaktad\u0131r. Teknolojide yetkinlik, alg\u0131lanan insan istek ve gereksinimlerine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak bilgi ve metodolojinin uygulanmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Bilim ve teknolojide yetkinlik, insan etkinliklerinden kaynaklanan de\u011fi\u015fimleri ve her bireyin vatanda\u015f olarak sorumluluklar\u0131n\u0131 kavrama g\u00fcc\u00fcn\u00fc kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n 4. Dijital yetkinlik<\/strong>: \u0130\u015f, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam ve ileti\u015fim i\u00e7in bilgi toplumu teknolojilerinin g\u00fcvenli ve ele\u015ftirel \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. S\u00f6z konusu yetkinlik, bilgi ileti\u015fim teknolojisi i\u00e7inde bilgiye eri\u015fim ve bilginin de\u011ferlendirilmesi, saklanmas\u0131, \u00fcretimi, sunulmas\u0131 ve al\u0131\u015fveri\u015fi i\u00e7in bilgisayarlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ayr\u0131ca internet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ortak a\u011flara kat\u0131l\u0131m sa\u011flanmas\u0131 ve ileti\u015fim kurulmas\u0131 gibi temel beceriler yoluyla desteklenmektedir.<\/p>\n 5. \u00d6\u011frenmeyi \u00f6\u011frenme<\/strong>: Bireyin kendi \u00f6\u011frenme eylemini etkili zaman ve bilgi y\u00f6netimini de kapsayacak \u015fekilde bireysel olarak veya grup halinde d\u00fczenleyebilmesi i\u00e7in \u00f6\u011frenmenin pe\u015fine d\u00fc\u015fme ve bu konuda \u0131srarc\u0131 olma yetene\u011fidir. Bu yetkinlik, bireyin var olan olanaklar\u0131 tan\u0131yarak \u00f6\u011frenme gereksinim ve s\u00fcre\u00e7lerinin fark\u0131nda olmas\u0131n\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6\u011frenme eylemi i\u00e7in zorluklarla ba\u015fa \u00e7\u0131kma yetene\u011fini kapsamaktad\u0131r. Bu yetkinlik, yeni bilgi ve beceriler kazanmak, i\u015flemek ve kendine uyarlamak kadar rehberlik deste\u011fi aramak ve bundan yararlanmak anlam\u0131na da gelmektedir. \u00d6\u011frenmeyi \u00f6\u011frenme, \u00f6\u011frenenleri bilgi ve becerilerin ev, i\u015f yeri, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim ortam\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli ba\u011flamlarda kullan\u0131lmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nceki \u00f6\u011frenme ve ya\u015fam deneyimlerine dayan\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde harekete ge\u00e7irmektedir. Motivasyon ve g\u00fcven bireyin yetkinli\u011fi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n 6. Sosyal ve vatanda\u015fl\u0131kla ilgili yetkinlikler:<\/strong> Bu yetkinlikler, ki\u015fisel, ki\u015fileraras\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrleraras\u0131 yetkinlikleri i\u00e7ermekte; bireylerin, \u00f6zellikle giderek farkl\u0131la\u015fan toplumlarda sosyal ve \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131na etkili ve yap\u0131c\u0131 bi\u00e7imde kat\u0131lmalar\u0131na imk\u00e2n tan\u0131yacak; gerekti\u011finde \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7\u00f6zecek \u00f6zelliklerle donat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan t\u00fcm davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerini kapsamaktad\u0131r. Vatanda\u015fl\u0131kla ilgili yetkinlik ise, bireyleri, toplumsal ve siyasal kavram ve yap\u0131lara ili\u015fkin bilgiye ve demokratik ve aktif kat\u0131l\u0131m kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131na dayal\u0131 olarak medeni ya\u015fama tam olarak kat\u0131lmalar\u0131 i\u00e7in donatmaktad\u0131r.<\/p>\n 7. \u0130nisiyatif alma ve giri\u015fimcilik<\/strong>: Bireyin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme becerisini ifade etmektedir. Yarat\u0131c\u0131l\u0131k, yenilik ve risk alman\u0131n yan\u0131nda hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in planlama yapma ve proje y\u00f6netme yetene\u011fini de i\u00e7ermektedir. Bu yetkinlik, herkesi sadece evde ve toplumda de\u011fil i\u015flerine ait ba\u011flam ve \u015fartlar\u0131n fark\u0131nda olabilmeleri ve i\u015f f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 yakalayabilmeleri i\u00e7in ayn\u0131 zamanda i\u015f yerinde desteklemekte; toplumsal ya da ticari etkinliklere giri\u015fen veya katk\u0131da bulunan ki\u015filerin ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 daha \u00f6zg\u00fcn bilgi ve beceri i\u00e7in de bir temel te\u015fkil etmektedir. Etik de\u011ferlerin fark\u0131nda olma ve iyi y\u00f6neti\u015fimi desteklemeyi kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n 8. K\u00fclt\u00fcrel fark\u0131ndal\u0131k ve ifade<\/strong>: M\u00fczik, sahne sanatlar\u0131, edebiyat ve g\u00f6rsel sanatlar da d\u00e2hil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131larak g\u00f6r\u00fc\u015f, deneyim ve duygular\u0131n yarat\u0131c\u0131 bir \u015fekilde ifade edilmesinin \u00f6neminin takdir edilmesidir.<\/p>\n Anahtar yetkinliklerin hepsi birbiriyle ili\u015fkilidir ve her birinde ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme, yarat\u0131c\u0131l\u0131k, inisiyatif alma, problem \u00e7\u00f6zme, risk de\u011ferlendirmesi yapma, karar alma ve duygular\u0131n yap\u0131c\u0131 bir \u015fekilde y\u00f6netilmesine odaklan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Sources:<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye Yeterlilikler \u00c7er\u00e7evesi. Mesleki Yeterlilik Kurumu<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ulusal yeterlilik \u00e7er\u00e7evesi (UY\u00c7), bir \u00fclkede var olan yeterlilikleri tan\u0131mlamak, belirlenmi\u015f \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rmak ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan, seviyelerden olu\u015fan ilkeler ve kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr<\/p>","protected":false},"author":18,"featured_media":284852,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[],"class_list":{"0":"post-284850","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284850","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=284850"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284850\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":284853,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284850\/revisions\/284853"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/284852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=284850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=284850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=284850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}