{"id":284002,"date":"2026-03-21T04:51:46","date_gmt":"2026-03-21T04:51:46","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=284002"},"modified":"2026-03-21T04:51:46","modified_gmt":"2026-03-21T04:51:46","slug":"emperyalist-sistemin-tarihsel-evrimi-birinci-ikinci-ve-ucuncu-paylasim-savaslarinin-yapisal-baglantisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/emperyalist-sistemin-tarihsel-evrimi-birinci-ikinci-ve-ucuncu-paylasim-savaslarinin-yapisal-baglantisi\/","title":{"rendered":"Historical Evolution of the Imperialist System; Structural Connection of the First, Second and Third Wars of Sharing"},"content":{"rendered":"<p>Kapitalist d\u00fcnya sistemi, tarihsel olarak \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131yla \u015fekillenmi\u015ftir. Bu sava\u015flar, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde devletler aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar gibi sunulsada, \u00f6z\u00fcnde sermayenin geni\u015fleme zorunlulu\u011funun askeri bi\u00e7imleridir. Her payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131, kapitalizmin bir \u00f6nceki a\u015famas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, yeni birikim modellerinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131n\u0131n yeniden d\u00fczenlendi\u011fi tarihsel d\u00f6neme\u00e7lerdir. Bu nedenle payla\u015f\u0131m sava\u015flar\u0131n\u0131 birbirinden kopuk olaylar olarak de\u011fil, kapitalizmin evrimsel a\u015famalar\u0131 olarak de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n<h3>Birinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131, Sanayi Kapitalizminin Krizi ve Emperyalizmin Do\u011fu\u015fu<\/h3>\n<p>1914-1918 aras\u0131nda ya\u015fanan Birinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131, sanayi kapitalizminin geni\u015fleme s\u0131n\u0131rlar\u0131na dayanmas\u0131n\u0131n sonucuydu. Avrupa\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7leri, s\u00f6m\u00fcrgeleri payla\u015fmak i\u00e7in birbirleriyle rekabete girmi\u015f, sermaye birikiminin h\u0131zlanmas\u0131, yeni pazarlar ve hammadde kaynaklar\u0131 \u00fczerinde \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale getirmi\u015fti. Bu sava\u015f, kapitalizmin emperyalist a\u015famaya ge\u00e7i\u015finin askeri ifadesiydi. Lenin\u2019in belirtti\u011fi gibi, sermayenin merkezile\u015fmesi ve tekelle\u015fmesi, uluslararas\u0131 rekabeti devletler aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Birinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n sonunda d\u00fcnya haritas\u0131 yeniden \u00e7izilmi\u015f, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu par\u00e7alanm\u0131\u015f, Ortado\u011fu, \u0130ngiliz ve Frans\u0131z mandalar\u0131 alt\u0131nda yeniden d\u00fczenlenmi\u015f, Ulus\u2011Devletler Emperyalist \u00e7\u0131karlar\u0131n do\u011frultusunda kurulmu\u015ftu. Bu d\u00fczenleme, bug\u00fcnk\u00fc Ortado\u011fu krizlerinin tarihsel temelini olu\u015fturur.<\/p>\n<h3>\u0130kinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131, Tekelci Sermayenin K\u00fcresel Hegemonya M\u00fccadelesi<\/h3>\n<p>1939-1945 aras\u0131nda ya\u015fanan \u0130kinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131, kapitalizmin 1929 B\u00fcy\u00fck Buhran\u0131 ile derinle\u015fen krizinin sonucuydu. Tekelci sermaye, d\u00fcnya pazarlar\u0131n\u0131 yeniden payla\u015fmak i\u00e7in harekete ge\u00e7mi\u015f; Almanya, Japonya ve \u0130talya gibi g\u00fc\u00e7ler yeni s\u00f6m\u00fcrge alanlar\u0131 talep etmi\u015fti. Bu sava\u015f, kapitalizmin k\u00fcresel hegemonya m\u00fccadelesinin askeri bi\u00e7imiydi. Sava\u015f\u0131n sonunda ABD hegemonik g\u00fc\u00e7 olarak y\u00fckselmi\u015f, Bretton Woods sistemi kurulmu\u015f, IMF, D\u00fcnya Bankas\u0131 ve NATO gibi kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fcnya ekonomisi yeniden d\u00fczenlenmi\u015fti. Bu d\u00fczenleme, tekelci sermayenin k\u00fcresel egemenli\u011fini peki\u015ftirmi\u015f, uluslararas\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc ABD merkezli bir yap\u0131ya kavu\u015fmu\u015ftu.<\/p>\n<h3>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131, Sovyetler\u2019in \u00c7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc ve Tekelci Sermayenin S\u0131n\u0131r Tan\u0131maz Geni\u015flemesi<\/h3>\n<p>1991\u2019de Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131yd\u0131. Bu sava\u015f, klasik anlamda cephe sava\u015flar\u0131yla de\u011fil, b\u00f6lgesel par\u00e7alanmalar, vekalet sava\u015flar\u0131, enerji hatlar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc, finansal manip\u00fclasyonlar ve ideolojik hegemonya m\u00fccadeleleriyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Bu nedenle \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131, \u201cSessiz Ama S\u00fcrekli\u201d bir sava\u015f bi\u00e7imidir.<\/p>\n<p>Bu sava\u015f\u0131n merkezinde Ortado\u011fu vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc,<\/p>\n<p>Enerji kaynaklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc burada yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nK\u00fcresel ticaret yollar\u0131 bu co\u011frafyadan ge\u00e7mektedir.<br \/>\nABD, AB, Rusya ve \u00c7in eksenleri burada kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmektedir.<br \/>\nYerel i\u015fbirlik\u00e7i s\u0131n\u0131flar, k\u00fcresel sermayenin ta\u015feronlu\u011funu \u00fcstlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu nedenle Ortado\u011fu\u2019daki \u00e7at\u0131\u015fmalar, halklar\u0131n de\u011fil, tekelci sermaye bloklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Irak\u2019\u0131n i\u015fgali, Suriye\u2019nin par\u00e7alanmas\u0131, Yemen\u2019in y\u0131k\u0131m\u0131, Filistin\u2019in ku\u015fat\u0131lmas\u0131 bunlar\u0131n tamam\u0131 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n cepheleridir.<\/p>\n<h3>Payla\u015f\u0131m Sava\u015flar\u0131n\u0131n Ortak \u00d6zelli\u011fi, Sermayenin Geni\u015fleme Zorunlulu\u011fu<\/h3>\n<p>\u00dc\u00e7 payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131n\u0131n ortak noktas\u0131, kapitalizmin geni\u015fleme zorunlulu\u011funun askeri bi\u00e7imleridir. Sermaye birikimi h\u0131zland\u0131k\u00e7a,<\/p>\n<p>Pazarlar daral\u0131r,<br \/>\nRekabet sertle\u015fir,<br \/>\nTekeller aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma derinle\u015fir,<br \/>\nDevletler askeri ara\u00e7lara ba\u015fvurur.<\/p>\n<p>Bu durumda payla\u015f\u0131m sava\u015flar\u0131, kapitalizmin \u201cistisnai\u201d d\u00f6nemleri de\u011fil, onun tarihsel yasalar\u0131n\u0131n zorunlu \u00fcr\u00fcnleridir.<\/p>\n<h3>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n Tarihsel Zeminleri, Afrika\u2019n\u0131n Y\u00fckselen Stratejik \u00d6nemi<\/h3>\n<p>Ortado\u011fu\u2019nun yeniden d\u00fczenlenmesi, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131d\u0131r. Afrika k\u0131tas\u0131, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck maden rezervlerine, en gen\u00e7 n\u00fcfusuna ve en geni\u015f s\u00f6m\u00fcr\u00fc alanlar\u0131na sahiptir. \u00c7in\u2019in Ku\u015fak\u2011Yol ( Asya&#8217;dan Avrupa&#8217;ya uzanan kara ve demiryolu ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 kapsar; Orta Koridor gibi T\u00fcrkiye&#8217;nin de dahil oldu\u011fu g\u00fczergahlar i\u00e7erir.) yat\u0131r\u0131mlar\u0131, ABD\u2019nin askeri \u00fcsleri, AB\u2019nin Neo\u2011Kolonyal ticaret anla\u015fmalar\u0131, Rusya\u2019n\u0131n g\u00fcvenlik \u015firketleri ve K\u00f6rfez sermayesinin Tar\u0131m-Toprak yat\u0131r\u0131mlar\u0131, k\u0131tan\u0131n gelece\u011fin payla\u015f\u0131m alan\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. Bu olgular\u0131n tamam\u0131, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131, k\u0131sa s\u00fcreli bir \u00e7at\u0131\u015fma de\u011fil, iki y\u00fcz y\u0131l s\u00fcrecek uzun bir hegemonya m\u00fccadelesi olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Emek\u00e7i Halklar\u0131n Tarihsel G\u00f6revi: M\u00fccadeleyi K\u00fcreselle\u015ftirmek<\/p>\n<p>Sermaye k\u00fcreselle\u015fmi\u015fse, emek de k\u00fcreselle\u015fmek zorundad\u0131r. Tekelci sermayenin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir devrimci hat \u00f6rmek zorunludur. Bu nedenle,<\/p>\n<p>Marksist\u2011Leninist teorinin yeniden irdelenmesi,<br \/>\nUluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n yeniden kurulmas\u0131,<br \/>\nDijital s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmalar\u0131n\u0131n te\u015fhiri,<br \/>\nYeni proleterle\u015fme bi\u00e7imlerinin analizi,<br \/>\nK\u00fcresel devrimci stratejinin olu\u015fturulmas\u0131 tarihsel bir zorunluluktur.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sermaye k\u00fcreselle\u015fmi\u015fse, emek de k\u00fcreselle\u015fmek zorundad\u0131r. Tekelci sermayenin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir devrimci hat \u00f6rmek zorunludur.<\/p>","protected":false},"author":33,"featured_media":284003,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-284002","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/33"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=284002"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":284004,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284002\/revisions\/284004"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/284003"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=284002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=284002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=284002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}