T\u00fcrkiye\u2019de siyaset art\u0131k fikir \u00fcretmiyor; refleks \u00fcretiyor. Tart\u0131\u015fma yok, taraf var. Muhakeme yok, aidiyet var. Bir politikan\u0131n do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131 konu\u015fulmuyor; kimin s\u00f6yledi\u011fi konu\u015fuluyor. Bu, bir siyasi tercih de\u011fil, bir zihinsel gerilemedir.<\/p>\n
\u201cSiyaset\u201d bizde iki u\u00e7 aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda: biat ve ihanet. Aras\u0131 yok. Ele\u015ftiren ya \u201cihanet i\u00e7inde\u201d ya da \u201czamanlama yanl\u0131\u015f\u201d. Bu siyasal k\u00fclt\u00fcr, akl\u0131 de\u011fil ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6d\u00fcllendiriyor. Oysa demokrasi sadakat de\u011fil, denetim rejimidir.<\/p>\n
Bir partinin her yanl\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunan ki\u015fiye \u201cdava adam\u0131\u201d denmez. Bu c\u00fcmle hafife al\u0131nacak bir retorik de\u011fil, siyasal ahlak\u0131n turnusol\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc dava, ki\u015fiye de\u011fil ilkeye ba\u011fl\u0131l\u0131kt\u0131r. \u0130lke ile lider yer de\u011fi\u015ftirdi\u011finde siyaset \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ba\u015flar. \u0130lke geri \u00e7ekildi\u011finde, parti kutsalla\u015f\u0131r. Parti kutsalla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ise ele\u015ftiri g\u00fcnah haline gelir.<\/p>\n
Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de \u201cdava\u201d kavram\u0131 tahrif edilmi\u015ftir. Dava, ahlaki bir sorumluluk olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f; \u00f6rg\u00fctsel bir sadakat yemini haline getirilmi\u015ftir. \u0130lkeye sadakat yerine merkeze sadakat ge\u00e7irilmi\u015ftir. B\u00f6ylece siyaset d\u00fc\u015f\u00fcnsel olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, hiyerar\u015fik bir disiplin alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Ger\u00e7ek dava insan\u0131, kendi mahallesine kar\u015f\u0131 da hakikati savunabilendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 konforlu alanlara de\u011fil, zor sorularad\u0131r. \u0130lke sabittir. Lider de\u011fi\u015fir. Parti de\u011fi\u015fir. Ko\u015fullar de\u011fi\u015fir. Ama ilke de\u011fi\u015fmez.
\nPartizan ise liderle birlikte pozisyon de\u011fi\u015ftirir. D\u00fcn \u201chukuksuzluk\u201d dedi\u011fine bug\u00fcn \u201czorunluluk\u201d der. D\u00fcn \u201cotoriterlik\u201d dedi\u011fine bug\u00fcn \u201ckararl\u0131l\u0131k\u201d der. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc de\u011fer de\u011fil merkezdir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de siyasal krizin \u00f6z\u00fc budur: \u0130lkeye sadakat geri \u00e7ekilmi\u015f, kimli\u011fe sadakat y\u00fcceltilmi\u015ftir.
\nVe kimli\u011fe sadakat, akl\u0131 susturur.
\nYanl\u0131\u015f\u0131 savunmak zorunda kalmak, kimlik siyasetinin do\u011fal sonucudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc yanl\u0131\u015f\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu kabul etmek, kar\u015f\u0131 tarafa puan yazmak gibi alg\u0131lan\u0131r. \u0130\u015fte bu, ahlaki muhakemenin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr.
\nBug\u00fcn as\u0131l mesele \u015fudur:
\nDava m\u0131 korunuyor, yoksa parti mi?
\nBu soru cevaplanmadan siyasal ahlak in\u015fa edilemez.<\/p>\n
Dava kavram\u0131n\u0131n i\u00e7inin bo\u015falt\u0131lmas\u0131 bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131. As\u0131l y\u0131k\u0131m, bunun kurumsalla\u015fmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihniyet bozuldu\u011funda kurumlar da bozulur. \u0130lke geri \u00e7ekildi\u011finde, yerini disiplin al\u0131r. Disiplin geri \u00e7ekildi\u011finde ise yerini korku al\u0131r.
\nPartizanl\u0131k demokrasinin do\u011fal unsurudur denir. Do\u011frudur. Fakat partizanl\u0131k fikir savunusundan kimlik savunusuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, siyaset demokratik rekabet olmaktan \u00e7\u0131kar; modern kabilecili\u011fe evrilir.
\nKabile zihniyetinde hakikat yoktur, ba\u011fl\u0131l\u0131k vard\u0131r.
\nMuhakeme yoktur, refleks vard\u0131r.
\nEle\u015ftiri yoktur, safla\u015fma vard\u0131r.
\nT\u00fcrkiye\u2019de partiler uzun s\u00fcredir fikir \u00fcreten organizmalar olmaktan \u00e7ok, lider merkezli sadakat a\u011flar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Parti i\u00e7i tart\u0131\u015fma zay\u0131flad\u0131k\u00e7a, merkez g\u00fc\u00e7leniyor. Merkez g\u00fc\u00e7lendik\u00e7e, farkl\u0131 sesler \u201crisk\u201d olarak kodlan\u0131yor. Ve risk olarak kodlanan her ses, bir s\u00fcre sonra disiplin konusu haline geliyor.
\nSadakat liyakatin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011finde kurumsall\u0131k \u00e7\u00f6ker. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadakat sorgulamaz. Liyakat ise sorgulama gerektirir. \u0130taat y\u00fckseldik\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcnce geriler. Bu nedenle lider merkezli siyaset k\u0131sa vadede d\u00fczenli g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, uzun vadede ise \u00e7orakla\u015f\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de siyasal tart\u0131\u015fmalar\u0131n y\u00fczeyselle\u015fmesinin nedeni budur. \u0130nsanlar politika konu\u015fmuyor; taraf konu\u015fuyor. Bir mesele de\u011ferlendirilmiyor; kamp refleksiyle savunuluyor ya da reddediliyor.
\nEn tehlikelisi ise \u015fu: Yanl\u0131\u015f\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu kabul etmek zay\u0131fl\u0131k gibi alg\u0131lan\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kabul etmek, kar\u015f\u0131 tarafa moral \u00fcst\u00fcnl\u00fck vermek gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu zihniyet, ahlaki muhakemeyi fel\u00e7 ediyor.
\nOysa demokrasi alk\u0131\u015fla de\u011fil, denetimle g\u00fc\u00e7lenir.
\nDenetim i\u00e7eride yoksa, d\u0131\u015far\u0131daki vaatler inand\u0131r\u0131c\u0131 olmaz.
\nModern kabilecili\u011fin en sinsi yan\u0131 \u015fudur: \u0130nsanlar art\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnmek yerine savunmak zorunda hisseder. Savunma refleksi kal\u0131c\u0131 hale geldi\u011finde, siyaset entelekt\u00fcel bir faaliyet olmaktan \u00e7\u0131kar; psikolojik bir savunma mekanizmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.
\nParti i\u00e7i birlik ile tek seslilik aras\u0131ndaki fark ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda, kurumsal \u00e7\u00fcr\u00fcme ba\u015flar. Tek seslilik k\u0131sa vadede g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Fakat tek seslilik, hatay\u0131 b\u00fcy\u00fcten bir yank\u0131 odas\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7eride itiraz yoksa, hata d\u00fczeltilmez; kat\u0131la\u015f\u0131r.
\nT\u00fcrkiye\u2019nin siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fc tam da bu noktada alarm veriyor. Birlik ad\u0131na sessizlik talep ediliyor. Disiplin ad\u0131na ele\u015ftiri bast\u0131r\u0131l\u0131yor. Bu durum yaln\u0131zca bir partiye \u00f6zg\u00fc de\u011fil; siyasal alan\u0131n genel karakterine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda.
\nVe \u015funu a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemek gerekir:
\nEle\u015ftiriden korkan yap\u0131, hakikatten de korkar.
\nBu korku yerle\u015fti\u011finde siyaset, ilke m\u00fccadelesi olmaktan \u00e7\u0131kar; konum koruma m\u00fccadelesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
Teori konforludur. Somut \u00f6rnek rahats\u0131z eder. Bu y\u00fczden meseleye do\u011frudan girelim.
\nBug\u00fcn ya\u015fanan tart\u0131\u015fmalar, Cumhuriyet Halk Partisi i\u00e7indeki ihra\u00e7 s\u00fcre\u00e7leri etraf\u0131nda d\u00fc\u011f\u00fcmleniyor. Kimileri bunu \u201c\u00f6rg\u00fct disiplininin gere\u011fi\u201d olarak savunuyor. Kimileri ise \u201cfikir tasfiyesi\u201d olarak g\u00f6r\u00fcyor. As\u0131l soru ise daha derin:
\nEle\u015ftirilen \u015fey ger\u00e7ekten disiplin mi, yoksa g\u00fc\u00e7 konforu mu?
\nHer partide disiplin mekanizmas\u0131 vard\u0131r. \u0130hra\u00e7 da bunun par\u00e7as\u0131d\u0131r. Sorun ihra\u00e7 karar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil; hangi zihniyetle i\u015fletildi\u011fidir. E\u011fer parti i\u00e7i ele\u015ftiri do\u011frudan disiplin dosyas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorsa, burada ilke ile parti yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f demektir.
\nCHP s\u0131radan bir parti de\u011fildir. Kendini cumhuriyetin kurucu de\u011ferleriyle \u00f6zde\u015fle\u015ftiren bir partidir. Bu iddia a\u011f\u0131rd\u0131r. Bu iddia, demokratik hassasiyet \u00e7\u0131tas\u0131n\u0131 y\u00fckseltir. \u00c7\u00fcnk\u00fc demokrasi iddias\u0131 \u00f6nce i\u00e7eride s\u0131nan\u0131r.<\/p>\n
Tam da burada Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 hat\u0131rlamak gerekir:
\n\u201cPartide hata g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde ele\u015ftirin.\u201d<\/p>\n
Bu c\u00fcmle bir l\u00fctuf de\u011fil, bir zihniyet manifestosudur. Parti ama\u00e7 de\u011fildir; ara\u00e7t\u0131r. Ama\u00e7 ilkedir. \u0130lke zarar g\u00f6r\u00fcyorsa, parti ele\u015ftirilmelidir. Ele\u015ftirilemeyen parti, ara\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar; kutsala d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
Ve kutsalla\u015fan yap\u0131 denetlenemez.<\/p>\n
Bug\u00fcn as\u0131l tehlike burada ba\u015fl\u0131yor. E\u011fer ele\u015ftiri, parti b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne zarar verme olarak etiketlenirse; parti ile dava \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmi\u015f demektir. Bu \u00f6zde\u015fle\u015fme, uzun vadede d\u00fc\u015f\u00fcnsel donma \u00fcretir.<\/p>\n
\u0130hra\u00e7 mekanizmas\u0131 fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, \u00f6rg\u00fctsel sabotaj i\u00e7in vard\u0131r. E\u011fer fikir beyan\u0131 sabotajla e\u015fitlenirse, o parti kendi i\u00e7indeki entelekt\u00fcel enerjiyi tasfiye eder.
\nBir partinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ka\u00e7 ki\u015fiyi susturdu\u011fuyla de\u011fil, ka\u00e7 farkl\u0131 sesi ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda tutabildi\u011fiyle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
CHP a\u00e7\u0131s\u0131ndan mesele birka\u00e7 isim de\u011fil; kurumsal refleks meselesidir. Ele\u015ftiriye verilen tepki, partinin gelece\u011fini belirler. E\u011fer refleks \u201ctasfiye\u201d ise, parti ele\u015ftirdi\u011fi siyasal k\u00fclt\u00fcre benzemeye ba\u015flar. Bu benze\u015fme bir gecede olmaz. K\u00fc\u00e7\u00fck kararlarla, k\u00fc\u00e7\u00fck sessizliklerle olur.<\/p>\n
The most dangerous thing is this:
\n\u201c\u015eimdi zaman\u0131 de\u011fil\u201d c\u00fcmlesi.<\/p>\n
Zaman\u0131 gelmeyen ele\u015ftiri, bir s\u00fcre sonra tamamen kaybolur. Ve kaybolan ele\u015ftiriyle birlikte parti i\u00e7i muhasebe de kaybolur.<\/p>\n
E\u011fer demokrasi yaln\u0131zca se\u00e7im g\u00fcn\u00fcne indirgenirse, parti i\u00e7i demokrasi gereksiz g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flan\u0131r. Oysa demokrasi sand\u0131ktan \u00f6nce ba\u015flar. Tart\u0131\u015fmayla ba\u015flar. \u0130tirazla ba\u015flar.
\nE\u011fer CHP kendi i\u00e7inde ele\u015ftiriye alan a\u00e7amazsa, \u00fclke i\u00e7in vaat etti\u011fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck s\u00f6ylemi zay\u0131flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyasal g\u00fcvenilirlik i\u00e7eride in\u015fa edilir.<\/p>\n
Ve \u015funu a\u00e7\u0131k s\u00f6ylemek gerekir:
\nEle\u015ftiriden korkan yap\u0131, g\u00fcc\u00fc ilkenin \u00f6n\u00fcne koymu\u015ftur.
\nBu ise bir zihniyet kaymas\u0131d\u0131r.
\nSiyasal \u00d6zne mi, Taraftar m\u0131? Demokrasi \u0130\u00e7eriden Ba\u015flamazsa Ba\u015flamaz
\n\u015eimdi daha rahats\u0131z edici bir soruya gelelim:
\nBiz siyasal \u00f6zne miyiz, yoksa taraftar m\u0131?
\nTaraftar d\u00fc\u015f\u00fcnmez, savunur.
\n\u00d6zne ise savunmadan \u00f6nce tartar.
\nTaraftar i\u00e7in parti kimliktir. Kimlik tehdit alt\u0131ndaysa refleks devreye girer. Ele\u015ftiri, d\u00fc\u015fmana malzeme vermek say\u0131l\u0131r. Yanl\u0131\u015f kabul edilmez; gerek\u00e7elendirilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kimlik k\u0131r\u0131l\u0131rsa aidiyet sars\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Siyasal \u00f6zne i\u00e7in ise parti ara\u00e7t\u0131r. \u0130lke \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. E\u011fer ara\u00e7 ilkeye zarar veriyorsa, ara\u00e7 ele\u015ftirilir. Bu, ihanet de\u011fil sorumluluktur.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de uzun s\u00fcredir siyasal \u00f6zne de\u011fil, siyasal taraftar yeti\u015fiyor. Bunun nedeni yaln\u0131zca partiler de\u011fil; siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn kendisi. Lider merkezli yap\u0131, ele\u015ftiriyi ki\u015fiselle\u015ftiriyor. Parti ele\u015ftirildi\u011finde lider ele\u015ftirilmi\u015f say\u0131l\u0131yor. Lider ele\u015ftirildi\u011finde \u201chain\u201d etiketi haz\u0131r bekliyor.
\nBu iklimde siyaset entelekt\u00fcel faaliyet olmaktan \u00e7\u0131kar; psikolojik savunma alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
En tehlikeli e\u015fik \u015fudur:
\n\u0130nsanlar art\u0131k yanl\u0131\u015f\u0131 savunmak zorunda hissediyor.
\nBu zorunluluk, siyasal \u00e7\u00fcr\u00fcmenin en ileri a\u015famas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o noktada art\u0131k hakikat de\u011fil, sadakat belirleyici olur. Sadakat artt\u0131k\u00e7a muhakeme azal\u0131r.
\nDemokrasi sand\u0131kla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Demokrasi bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ilk s\u0131nav\u0131 parti i\u00e7idir. E\u011fer parti i\u00e7inde \u00e7o\u011fulculuk yoksa, \u00fclke i\u00e7in \u00e7o\u011fulculuk vaadi retoriktir.
\nE\u011fer parti i\u00e7inde lider ele\u015ftirilemiyorsa, \u00fclke i\u00e7in ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc savunusu eksiktir.
\nE\u011fer parti i\u00e7inde disiplin mekanizmas\u0131 fikir bast\u0131rma arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorsa, o parti otoriterli\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede ahlaki \u00fcst\u00fcnl\u00fck kuramaz.
\nDemokrasi \u00f6nce i\u00e7eride ba\u015flar. \u0130\u00e7eride ba\u015flam\u0131yorsa, hi\u00e7bir yerde ba\u015flamaz.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin siyasal krizinin \u00f6zeti budur:
\nTaraf olmak, hakl\u0131 olmakla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.
\nOysa hakl\u0131l\u0131k ilkeye sadakatle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130lkeye sadakat ise zor zamanlarda test edilir. G\u00fcc\u00fcn yan\u0131nda durmak kolayd\u0131r. G\u00fcce ra\u011fmen konu\u015fmak zordur.
\nBug\u00fcn as\u0131l mesele parti i\u00e7i disiplin de\u011fil; siyasal karakterdir.
\nSiyasal karakter, g\u00fcc\u00fc ele\u015ftirebilme cesaretidir.
\nE\u011fer bu cesaret yoksa, dava s\u00f6ylemi yaln\u0131zca retoriktir.
\n\u0130lke \u00c7\u00f6kerse Parti Kal\u0131r, Ama Dava \u00d6l\u00fcr
\nYaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri ayn\u0131 sorunun etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyoruz:
\nDava m\u0131, parti mi? \u0130lke mi, sadakat mi?
\nArt\u0131k bunu daha a\u00e7\u0131k s\u00f6ylemenin zaman\u0131 geldi.<\/p>\n
E\u011fer bir siyasi yap\u0131 ele\u015ftiriyi tehdit olarak g\u00f6r\u00fcyorsa, o yap\u0131 g\u00fc\u00e7le aras\u0131na mesafe koyamam\u0131\u015f demektir. G\u00fc\u00e7le mesafe koyamayan ise ilkeye sad\u0131k kalamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7 her zaman konfor \u00fcretir; ilke ise \u00e7o\u011fu zaman bedel gerektirir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de uzun s\u00fcredir siyaset bir ilke m\u00fccadelesi olmaktan \u00e7ok, bir mevzi koruma m\u00fccadelesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Herkes kendi alan\u0131n\u0131 savunuyor. Herkes kendi kamp\u0131n\u0131 tahkim ediyor. Bu tahkimat\u0131n bedeli ise d\u00fc\u015f\u00fcnsel fakirle\u015fme.<\/p>\n
CHP \u00f6rne\u011fi bu a\u00e7\u0131dan kritik bir e\u015fiktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendisini tarihsel bir iddian\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olarak konumland\u0131ran bir partinin, parti i\u00e7i ele\u015ftiri konusunda s\u0131radan bir refleks g\u00f6stermesi l\u00fcks de\u011fildir. E\u011fer ele\u015ftiriye verilen ilk tepki savunma ve tasfiye ise, burada ilke geri \u00e7ekilmi\u015f demektir.<\/p>\n
\u0130lke geri \u00e7ekildi\u011finde parti kal\u0131r.
\nParti kald\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131 ayakta g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.
\nAma dava yava\u015f yava\u015f \u00f6l\u00fcr.<\/p>\n
Bu \u00f6l\u00fcm bir anda olmaz. K\u00fc\u00e7\u00fck sessizliklerle olur. K\u00fc\u00e7\u00fck gerek\u00e7elerle olur. \u201c\u015eimdi zaman\u0131 de\u011fil\u201d c\u00fcmlesiyle olur. \u201cBirlik zarar g\u00f6rmesin\u201d hassasiyetiyle olur. Ve bir g\u00fcn d\u00f6n\u00fcp bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, savunulan \u015feyin art\u0131k ilkeler de\u011fil, yaln\u0131zca pozisyonlar oldu\u011fu fark edilir.<\/p>\n
Demokrasi d\u0131\u015far\u0131dan ithal edilmez. Demokrasi i\u00e7eride \u00fcretilir. Parti i\u00e7inde \u00fcretilir. Ele\u015ftiri k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle \u00fcretilir. E\u011fer parti i\u00e7i \u00e7o\u011fulculuk zay\u0131fsa, \u00fclke i\u00e7in \u00e7o\u011fulculuk iddias\u0131 retorik kal\u0131r.
\nBug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de as\u0131l mesele se\u00e7im kazanmak de\u011fil; siyasal ahlak\u0131 yeniden in\u015fa etmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyasal ahlak \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde, hangi parti kazan\u0131rsa kazans\u0131n sorun devam eder.
\nTaraf olmak kolayd\u0131r. \u0130lkeye sad\u0131k kalmak zordur.<\/p>\n
Sadakat konforludur. \u0130lke risklidir.
\nVe ger\u00e7ek dava, risk almadan savunulamaz.
\n\u015eimdi tekrar en ba\u015ftaki soruya d\u00f6nelim:
\nBir partiyi mi koruyoruz, yoksa bir de\u011feri mi?
\nE\u011fer de\u011fer korunmuyorsa, ortada dava yoktur.
\nSadece taraf vard\u0131r.
\nVe taraf olmak, hakl\u0131 olmak anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n
\u00c7\u00d6Z\u00dcM \u0130\u00c7\u0130N ZORUNLU ADIMLAR<\/strong><\/p>\n 1. Parti programlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde ba\u011flay\u0131c\u0131 \u201cilke \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201d maddesi olu\u015fturulmal\u0131; lider dahil herkes bu metne tabi olmal\u0131. \u201cSiyaset\u201d bizde iki u\u00e7 aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda: biat ve ihanet. Aras\u0131 yok.<\/p>","protected":false},"author":14,"featured_media":282974,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-282973","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=282973"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":282975,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282973\/revisions\/282975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/282974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=282973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=282973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n2. Parti i\u00e7i ele\u015ftiri a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde disiplin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; fikir beyan\u0131 ihra\u00e7 gerek\u00e7esi olamamal\u0131.
\n3. Disiplin kurullar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve kararlar \u015feffaf bi\u00e7imde kamuoyuna a\u00e7\u0131klanmal\u0131.
\n4. Parti i\u00e7i \u00e7o\u011fulculuk anayasal norm gibi korunmal\u0131; farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin temsiline yap\u0131sal g\u00fcvence getirilmeli.
\n5. Liderlik yetkileri s\u00fcre ve kapsam bak\u0131m\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmal\u0131.
\n6. Parti \u00fcyeleri i\u00e7in zorunlu siyasal etik ve anayasal sadakat e\u011fitimi getirilmeli.
\n7. B\u00fcy\u00fck disiplin kararlar\u0131 i\u00e7in \u00fcyelerin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan referandum mekanizmalar\u0131 olu\u015fturulmal\u0131.
\n8. Parti i\u00e7i ombudsman sistemi kurulmal\u0131; \u00fcyeler do\u011frudan ba\u015fvuru yapabilmeli.
\n9. Parti i\u00e7i demokrasi performans\u0131 y\u0131ll\u0131k raporla kamuoyuna a\u00e7\u0131klanmal\u0131.
\n10. Ele\u015ftiri k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc te\u015fvik eden a\u00e7\u0131k forum ve tart\u0131\u015fma mekanizmalar\u0131 d\u00fczenli hale getirilmeli.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"