Bir insan elini kaybetti\u011finde yaln\u0131zca bir uzvunu kaybetmez. \u00c7ay barda\u011f\u0131n\u0131 tutarken yapt\u0131\u011f\u0131 o ince kuvvet ayar\u0131n\u0131, g\u00f6mle\u011finin d\u00fc\u011fmesini iliklerkenki sabr\u0131, bir \u00e7ocu\u011fun ba\u015f\u0131n\u0131 ok\u015farken hissetti\u011fi temas\u0131 kaybeder. Bu kay\u0131p hem fiziksel hem de psikolojik bir bo\u015fluk yarat\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn t\u0131p, bu bo\u015flu\u011fu geli\u015fmi\u015f biyonik protezler ve el-kol nakilleriyle doldurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
G\u00fcncel \u00fcst ekstremite protezlerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc miyoelektrik sistemle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Amputasyon sonras\u0131 kalan kaslar d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli elektrik sinyalleri \u00fcretmeye devam eder. Cilt \u00fczerine yerle\u015ftirilen elektrotlar bu sinyalleri alg\u0131lar; mikroi\u015flemci gelen veriyi analiz eder; motorlar aktive olur ve parmaklar hareket eder. \u00c7ok eklemli protezlerde her parmak ayr\u0131 ayr\u0131 hareket edebilir. Bu sayede el, farkl\u0131 nesneleri tutabilmek i\u00e7in farkl\u0131 kavrama bi\u00e7imleri olu\u015fturur.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin bir barda\u011f\u0131 kavrarken parmaklar yuvarlak bir nesneyi saracak \u015fekilde kapan\u0131r (silindirik tutu\u015f). Anahtar \u00e7evirirken ba\u015fparmak ile i\u015faret parma\u011f\u0131 daha kontroll\u00fc ve yan kavrama pozisyonu al\u0131r (anahtar kavrama). K\u00fc\u00e7\u00fck bir d\u00fc\u011fmeyi ya da bozuk paray\u0131 tutarken ise ba\u015fparmak ile i\u015faret parma\u011f\u0131 u\u00e7 uca gelir (ince pin\u00e7). Kullan\u0131c\u0131, ihtiyac\u0131na g\u00f6re bu kavrama modlar\u0131ndan birini se\u00e7erek daha i\u015flevsel ve amaca uygun bir tutu\u015f elde edebilir.<\/p>\n
Son y\u0131llarda kontrol sistemlerinde \u00f6nemli ilerlemeler sa\u011fland\u0131. Daha fazla kas sinyali toplayan ve \u00f6r\u00fcnt\u00fc tan\u0131ma algoritmalar\u0131 kullanan sistemler, kullan\u0131c\u0131n\u0131n niyet etti\u011fi hareketi daha do\u011fru tahmin edebiliyor. Hedefli kas reinnervasyonu gibi cerrahi teknikler daha ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir kas sinyalleri elde edilmesine yard\u0131mc\u0131 oluyor ve kontrol\u00fc daha sezgisel hale getiriyor.<\/p>\n
Ancak ger\u00e7ek\u00e7i olmak gerekir. G\u00fcnl\u00fck kullan\u0131mda yayg\u0131n olan sistemler hala d\u0131\u015ftan tak\u0131l\u0131p \u00e7\u0131kar\u0131labilen, motorlu ve batarya ba\u011f\u0131ml\u0131 cihazlard\u0131r. \u0130nce dokunsal geri bildirim s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Sinir i\u00e7ine yerle\u015ftirilen ve ger\u00e7ek dokunma hissi sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan implant sistemleri ara\u015ft\u0131rma ve s\u0131n\u0131rl\u0131 klinik uygulama a\u015famas\u0131ndad\u0131r; hen\u00fcz standart bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. Ayr\u0131ca a\u011f\u0131rl\u0131k, batarya s\u00fcresi, mekanik ar\u0131za riski ve d\u00fczenli bak\u0131m gereksinimi pratik k\u0131s\u0131tlamalar aras\u0131ndad\u0131r. Yani teknoloji geli\u015fmektedir; ancak kusursuz de\u011fildir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de miyoelektrik \u00fcst ekstremite protezleri uygulanmaktad\u0131r. Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu\u2019nun Sa\u011fl\u0131k Uygulama Tebli\u011fi kapsam\u0131nda tan\u0131ml\u0131d\u0131r. Bununla birlikte geri \u00f6deme limitleri ile cihazlar\u0131n piyasa bedeli aras\u0131nda fark olu\u015fabilmekte ve ek \u00f6deme gerekebilmektedir. Teknoloji mevcuttur; fakat herkes i\u00e7in e\u015fit ve sorunsuz eri\u015filebilir oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
Kadavradan el veya kol nakli, t\u0131pta vask\u00fclarize kompozit doku allotransplantasyonu olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Kemik, damar, sinir, kas, tendon ve deri tek seansta mikrocerrahi ile birle\u015ftirilir. Teknik olarak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve T\u00fcrkiye\u2019de de uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak ameliyat yaln\u0131zca ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r.<\/p>\n
Nakil sonras\u0131 hasta \u00f6m\u00fcr boyu ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k bask\u0131lay\u0131c\u0131 tedavi kullanmak zorundad\u0131r. Akut ve kronik rejeksiyon riski vard\u0131r. Enfeksiyon, metabolik etkiler ve uzun d\u00f6nem ila\u00e7 yan etkileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca yo\u011fun ve uzun s\u00fcreli rehabilitasyon gerekir; sinir rejenerasyonu zaman al\u0131r ve fonksiyonel geri kazan\u0131m her hastada ayn\u0131 d\u00fczeyde ger\u00e7ekle\u015fmez. Bu alandaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc imm\u00fcns\u00fcpresyon gereksinimini azaltmaya ya da toksisiteyi ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6neliktir. Ancak insan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle uygulama hala se\u00e7ilmi\u015f merkezlerle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
El-kol nakli hayat kurtar\u0131c\u0131 bir giri\u015fim de\u011fildir; ya\u015fam kalitesini art\u0131rmaya y\u00f6nelik bir prosed\u00fcrd\u00fcr. Bu nedenle hasta se\u00e7imi son derece kritiktir.<\/p>\n
Travma veya t\u00fcm\u00f6r nedeniyle uzuv kayb\u0131 ya\u015fayan bireylerde hem protez hem de se\u00e7ilmi\u015f vakalarda nakil daha ger\u00e7ek\u00e7i se\u00e7enekler olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut kas ve sinir altyap\u0131s\u0131 korunmu\u015ftur ve beyin o uzvu daha \u00f6nce kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fu\u015ftan uzuv eksikli\u011finde ise tablo farkl\u0131d\u0131r. Kas ve sinir altyap\u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 olabilir; nakil genellikle tercih edilmez. Protez uygulamalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ancak teknik yakla\u015f\u0131m ve rehabilitasyon stratejisi de\u011fi\u015fir.<\/p>\n
Bug\u00fcn tablo nettir. Biyonik protezler her y\u0131l daha fonksiyonel ve daha hassas hale gelmektedir. El-kol nakli teknik olarak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; ancak \u00f6m\u00fcr boyu imm\u00fcns\u00fcpresyon gerektirir ve bunun beraberinde getirdi\u011fi biyolojik riskler nedeniyle yayg\u0131n bir uygulama de\u011fildir.<\/p>\n
Karar yaln\u0131zca teknoloji ile biyoloji aras\u0131nda de\u011fildir. Risk-fayda dengesi, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, eri\u015filebilirlik, hastan\u0131n ya\u015f\u0131, mesle\u011fi, psikososyal durumu ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
El-kol nakli m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Biyonik protezler geli\u015fmektedir. Ancak her m\u00fcmk\u00fcn olan do\u011fru de\u011fildir. T\u0131pta as\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fct, teknik ba\u015far\u0131 de\u011fil; hastan\u0131n \u00f6m\u00fcr boyu ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 y\u00fck\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bug\u00fcn t\u0131p, bu bo\u015flu\u011fu geli\u015fmi\u015f biyonik protezler ve el-kol nakilleriyle doldurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>","protected":false},"author":23,"featured_media":282775,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-282774","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282774","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=282774"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282774\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":282776,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282774\/revisions\/282776"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/282775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=282774"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=282774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}