{"id":282681,"date":"2026-02-14T05:28:27","date_gmt":"2026-02-14T05:28:27","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=282681"},"modified":"2026-02-14T05:28:27","modified_gmt":"2026-02-14T05:28:27","slug":"kutup-yildizi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/kutup-yildizi\/","title":{"rendered":"Polar Star"},"content":{"rendered":"<p><em>\u201cOrta Asya\u2019dan Avrupa\u2019ya bir k\u0131srak ba\u015f\u0131 gibi uzanan bu memleket bizim\u2026\u201d<\/em><\/p>\n<p>Naz\u0131m Hikmet\u2019in bu dizeleri, vatan sevgisinin yaln\u0131zca bir toprak par\u00e7as\u0131na de\u011fil, tarihe, haf\u0131zaya ve gelece\u011fe duyulan tutkulu ba\u011fl\u0131l\u0131k oldu\u011funu anlat\u0131r. Hi\u00e7 kimse memleketine i\u00e7ten gelen sevgisini bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yal\u0131n ifade edemez. Naz\u0131m\u2019\u0131n \u201ck\u0131srak ba\u015f\u0131\u201dna benzetti\u011fi bu memleketi ben de bir gemiye benzetmek istiyorum.<\/p>\n<p>Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce bu gemi, rotas\u0131n\u0131 \u00fclkeyi \u201cmuas\u0131r medeniyetler seviyesinin \u00fcst\u00fcne\u201d \u00e7\u0131karmaya \u00e7evirmi\u015f; pusulas\u0131n\u0131 akl\u0131n, bilimin ve \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n kutup y\u0131ld\u0131z\u0131na sabitlemi\u015fti. O geminin m\u00fcrettebat\u0131 s\u0131radan insanlar de\u011fildi. Y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, tarih sahnesinden silinmek istenen bir imparatorlu\u011fun k\u00fcllerinden yeni ve egemen bir devlet kurmak \u00fczere yola \u00e7\u0131kan liyakatli kadrolar ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n d\u00e2hi kaptan\u0131 Mustafa Kemal Atat\u00fcrk vard\u0131.<\/p>\n<p>Alt\u0131 as\u0131rl\u0131k Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun t\u00fckenmi\u015f enkaz\u0131ndan, bilimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda gen\u00e7 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir T\u00fcrkiye Cumhuriyeti do\u011fdu. Emperyalist payla\u015f\u0131m planlar\u0131na kar\u015f\u0131 Anadolu\u2019da \u00f6r\u00fclen direni\u015f duvar\u0131, kurucu iradenin kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00fckseldi. O irade, par\u00e7alanmak istenen Osmanl\u0131 gemisini adeta bir Nuh\u2019un Gemisi\u2019ne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc; 1920\u2019de<strong> \u201ctam yol ileri\u201d<\/strong> komutuyla uygarl\u0131k yolculu\u011fu ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Ancak 1938\u2019de kaptan\u0131n\u0131 kaybeden bu gemi, sonraki y\u0131llarda ayn\u0131 istikamette ilerleyemedi. 1946\u2019dan itibaren \u00e7ok partili hayata ge\u00e7i\u015fle birlikte kaptan k\u00f6\u015fk\u00fcne oturanlar, \u00e7o\u011fu zaman rotay\u0131 kendi siyasal ve s\u0131n\u0131fsal limanlar\u0131na \u00e7evirdi. Kimi bat\u0131ya d\u00fcmen k\u0131rd\u0131, kimi do\u011fuya; geminin \u00f6n\u00fcnde ve arkas\u0131nda farkl\u0131 y\u00f6nlere \u00e7eken kaptanlar oldu. Sonu\u00e7ta pusulas\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steren bu gemi, yakla\u015f\u0131k seksen y\u0131ld\u0131r bir fasit daire i\u00e7inde d\u00f6n\u00fcp durmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu savrulman\u0131n temel nedeni, kaptanlar\u0131n ger\u00e7ek anlamda halk iradesiyle belirlenmemesi, siyasal tercihlerin \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6r\u00fcnmeyen g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda \u015fekillenmesidir. 1950\u2019lerden itibaren \u00fclke, \u00fcretimden ve kamucu kalk\u0131nma modelinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131larak ithalata dayal\u0131 bir t\u00fcketim ekonomisine y\u00f6neltildi. Tar\u0131mda makinele\u015fme ad\u0131 alt\u0131nda k\u00f6yl\u00fc topra\u011f\u0131ndan kopar\u0131ld\u0131; sanayile\u015fme stratejisi yerine d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme modeli benimsendi.<\/p>\n<p>Marshall Plan\u0131 ve devam\u0131ndaki ekonomik y\u00f6nelimler, ba\u015flang\u0131\u00e7ta kalk\u0131nma umudu olarak sunulsa da uzun vadede \u00fclkeyi d\u0131\u015f finans \u00e7evrelerine ba\u011f\u0131ml\u0131 h\u00e2le getirdi. IMF ve World Bank ile kurulan ili\u015fkiler, ekonomik egemenli\u011fin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde uluslararas\u0131 sermaye hareketlerine ba\u011flanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. G\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle girilen NATO \u00fcyeli\u011fi ise d\u0131\u015f politikada yeni bir eksen olu\u015fturdu.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler, yaln\u0131zca sanayi \u00fcretimi \u00fczerinden de\u011fil; bili\u015fim teknolojileri, veri ekonomisi ve yapay zek\u00e2 alanlar\u0131nda kurduklar\u0131 h\u00e2kimiyetle yeni bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k d\u00f6nemi yaratmaktad\u0131r. Sanayi devrimini \u0131skalayan imparatorluklar\u0131n tarih sahnesinden \u00e7ekildi\u011fini biliyoruz. Ayn\u0131 \u015fekilde, dijital ve yapay zek\u00e2 devrimini \u0131skalayan toplumlar da ya marjinalle\u015fecek ya da yeni s\u00f6m\u00fcrge d\u00fczeninin edilgen akt\u00f6rleri h\u00e2line gelecektir.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla mesele yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fe dair bir muhasebe de\u011fil, gelece\u011fe dair bir y\u00f6n tayinidir. Cumhuriyet\u2019in ikinci y\u00fczy\u0131l\u0131nda ihtiya\u00e7 duyulan \u015fey; bilimi, hukuku, adaleti ve ahl\u00e2k\u0131 yeniden pusula h\u00e2line getiren bir toplumsal s\u00f6zle\u015fmedir. \u00dcretimi \u00f6nceleyen, e\u011fitimi kamusal bir hak olarak g\u00fc\u00e7lendiren, savunma ve teknolojide ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hedefleyen bir kalk\u0131nma anlay\u0131\u015f\u0131 olmadan bu gemi hedefine ula\u015famaz.<\/p>\n<p>Me\u015fruiyetini ger\u00e7ekten milletten almayan, halk\u0131n iradesini yaln\u0131zca sand\u0131kla s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6ren hi\u00e7bir kaptan bu gemiyi \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k liman\u0131na ta\u015f\u0131yamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir geminin rotas\u0131n\u0131 belirleyen yaln\u0131zca kaptan\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bilin\u00e7li ve kararl\u0131 m\u00fcrettebat\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>The pole star is still there. The important thing is to fix the compass there again.<\/p>\n<p><strong>Konuk Yazar: \u015eahin Metin<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>The pole star is still there. The important thing is to fix the compass there again.<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":282682,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-282681","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gundem"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282681","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=282681"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282681\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":282683,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282681\/revisions\/282683"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/282682"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282681"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=282681"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=282681"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}