Siyasetin ya\u015fam\u0131n her noktas\u0131nda var olan sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek i\u00e7in var oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in ve bir Biyokimya Uzman\u0131 olarak bu yaz\u0131mda pek \u00e7ok soruna neden olan ama \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00e7ok ucuz ve kolay olan bir v\u00fccut gereksinmeden, D vitamininden s\u00f6z edece\u011fim.<\/p>\n
Son y\u0131llarda \u00f6zellikle sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na \u00f6nem veren ya\u015f alm\u0131\u015f ki\u015filer aras\u0131nda en s\u0131k duyulan kavramlardan biri D vitamini oldu. Kan tahlillerinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferler, \u201cbende de eksik \u00e7\u0131kt\u0131\u201d c\u00fcmlesi, eczanelerde artan takviye kullan\u0131m\u0131, g\u00fcndemdeki bu maddenin \u00f6nemini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Ger\u00e7ekten, D vitamini bu kadar \u00f6nemli mi? Yoksa \u00e7o\u011fu kez kapitalizmin esiri olan modern t\u0131bb\u0131n abartt\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici bir ba\u015fl\u0131k m\u0131? Bir biyokimya uzman\u0131 olarak yan\u0131t\u0131m net: D vitamini, herkes i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6neme sahip, ancak do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir maddedir.<\/p>\n
D vitamini ad\u0131nda \u201cvitamin\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ge\u00e7se de, klasik vitaminlerden farkl\u0131 bir konumdad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan bedeni bu maddeyi yaln\u0131zca takviye almak zorunda de\u011fildir; g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla temas etti\u011finde kendi kendine \u00fcretebilir. Bu y\u00f6n\u00fcyle D vitamini, insan\u0131n do\u011fayla, \u00f6zellikle g\u00fcne\u015fle kurdu\u011fu ili\u015fkinin biyokimyasal sonucudur. Modern d\u00fcnyada g\u00fcne\u015ften uzakla\u015fan ya\u015fam bi\u00e7imleri ise bu do\u011fal \u00fcretimi giderek azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n
Biyokimyasal olarak D vitamini, v\u00fccutta hormon benzeri davran\u0131\u015flar sergiler. H\u00fccrelerin \u00e7ekirde\u011finde bulunan \u00f6zel al\u0131c\u0131lara ba\u011flanarak bir\u00e7ok genin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 etkiler. Bu nedenle yaln\u0131zca tek bir organa de\u011fil, kemikten kasa, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131ktan sinir sistemine kadar pek \u00e7ok alana etki eder. D vitamininin yaln\u0131zca kemik \u00fczerine etkin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek, bu geni\u015f etki alan\u0131n\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmak olur.<\/p>\n
En bilinen g\u00f6revi, kalsiyum ve fosfor dengesini sa\u011flamakt\u0131r. Ba\u011f\u0131rsaklardan kalsiyum emilimini art\u0131r\u0131r ve kemiklerin sa\u011flam kalmas\u0131na katk\u0131da bulunur. Eksikli\u011fi durumunda kemikler zay\u0131flar; \u00e7ocuklarda ra\u015fitizm, yeti\u015fkinlerde kemik erimesi riski artar. Ancak D vitamininin \u00f6nemi burada bitmez. Kas h\u00fccrelerinde de D vitamini al\u0131c\u0131lar\u0131 bulunur. Bu nedenle kas g\u00fcc\u00fc, denge ve hareket kabiliyeti \u00fczerinde do\u011frudan etkilidir. \u00d6zellikle ileri ya\u015flarda D vitamini eksikli\u011fi, d\u00fc\u015fmelerin ve k\u0131r\u0131klar\u0131n \u00f6nemli nedenlerinden biridir.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan D vitamini, dengeleyici bir rol \u00fcstlenir. V\u00fccudu enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 savunurken, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin a\u015f\u0131r\u0131 tepkiler vermesini de \u00f6nlemeye yard\u0131mc\u0131 olur. S\u0131k enfeksiyon ge\u00e7iren, \u00e7abuk yorulan bireylerde D vitamini eksikli\u011fi daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu durum, \u00f6zellikle k\u0131\u015f aylar\u0131nda daha belirgin hale gelir.<\/p>\n
D vitamini eksikli\u011fi \u00e7o\u011fu zaman sinsi ilerler. Belirtiler \u00f6zg\u00fcl de\u011fildir; halsizlik, kas a\u011fr\u0131lar\u0131, kemiklerde s\u0131zlama, isteksizlik, s\u0131k hastalanma gibi \u015fik\u00e2yetler ba\u015fka nedenlere ba\u011flanabilir. Bu nedenle eksiklik uzun s\u00fcre fark edilmeden devam edebilir. Oysa basit bir kan testiyle bu durum anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n
D vitamini d\u00fczeyini de\u011ferlendirmede kullan\u0131lan temel test, kanda bak\u0131lan 25-hidroksi D vitamini \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Bu test, v\u00fccuttaki D vitamini depolar\u0131 hakk\u0131nda g\u00fcvenilir bilgi verir. Ancak burada \u00f6nemli bir nokta vard\u0131r: Test sonucunu yaln\u0131zca bir say\u0131 olarak de\u011fil, ki\u015finin ya\u015f\u0131, kilosu, ya\u015fam bi\u00e7imi ve e\u015flik eden hastal\u0131klar\u0131yla birlikte de\u011ferlendirmek gerekir. Ayn\u0131 de\u011fer, farkl\u0131 ki\u015filerde farkl\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furabilir.<\/p>\n
Eksikli\u011fi uzun s\u00fcre devam eden D vitamini, zamanla ciddi bedeller \u00f6detir. Kemik k\u0131r\u0131klar\u0131, kas zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u015fmeler, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sorunlar\u0131 ve ya\u015fam kalitesinde belirgin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir. Bu bedeller, \u00e7o\u011fu zaman ya\u015flanman\u0131n do\u011fal sonucu gibi alg\u0131lan\u0131r; oysa \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 \u00f6nlenebilir niteliktedir.<\/p>\n
D vitamininin sa\u011flanmas\u0131nda en temel kaynak g\u00fcne\u015ftir. G\u00fcne\u015ften gelen ultraviyole B \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, ciltte D vitamini sentezini ba\u015flat\u0131r. Ancak burada \u00f6nemli bir yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lma vard\u0131r. Her g\u00fcne\u015fli an D vitamini \u00fcretmez. G\u00fcn\u00fcn belirli saatlerinde, g\u00fcne\u015fin g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde daha dik oldu\u011fu zamanlarda, saat 11.30 -14.00 aras\u0131nda, bu etki daha belirgindir. Cam arkas\u0131ndan gelen g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ise bu s\u00fcreci ba\u015flatmaz. Bu nedenle a\u00e7\u0131k havada, do\u011frudan g\u00fcne\u015fle temas gerekir.<\/p>\n
G\u00fcne\u015fin yarar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck esast\u0131r. Ne tamamen ka\u00e7\u0131nmak ne de kontrols\u00fczce maruz kalmak do\u011frudur. K\u0131sa s\u00fcreli, 15-20 dakikal\u0131k, d\u00fczenli ve bilin\u00e7li g\u00fcne\u015f temas\u0131, D vitamini \u00fcretimi i\u00e7in yeterlidir. G\u00fcne\u015fi t\u00fcm\u00fcyle zararl\u0131 ilan etmek, bedeni bu do\u011fal kaynaktan mahrum b\u0131rak\u0131r. \u00d6te yandan uzun s\u00fcreli ve korunmas\u0131z maruziyetin cilt a\u00e7\u0131s\u0131ndan riskler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 da unutulmamal\u0131d\u0131r. Burada do\u011fru yakla\u015f\u0131m, dengeyi g\u00f6zetmektir.<\/p>\n
Beslenme, D vitamini konusunda destekleyici bir rol oynar; ancak tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Ya\u011fl\u0131 deniz bal\u0131klar\u0131, bal\u0131k ya\u011f\u0131, yumurta sar\u0131s\u0131 ve karaci\u011fer D vitamini i\u00e7eren besinler aras\u0131ndad\u0131r. Ancak bu besinlerle g\u00fcnl\u00fck ihtiyac\u0131n tamam\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00e7o\u011fu zaman m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Bitkisel besinlerde etkin D vitamini bulunmaz. Bu durum, \u00f6zellikle vejetaryen ve vegan bireyler i\u00e7in dikkat edilmesi gereken bir noktad\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcne\u015f ve beslenmenin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumlarda ila\u00e7lar, yani D vitamini takviyeleri devreye girer. Ancak burada en s\u0131k yap\u0131lan hata, kontrols\u00fcz ve y\u00fcksek doz kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelmektir. D vitamini ya\u011fda \u00e7\u00f6z\u00fcnen bir maddedir ve v\u00fccutta birikebilir. Gere\u011finden fazla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6brek ta\u015f\u0131, damar sertli\u011fi ve kalp ritim sorunlar\u0131 gibi ciddi sonu\u00e7lar do\u011furabilir. Bu nedenle D vitamini, \u201cne kadar \u00e7ok o kadar iyi\u201d anlay\u0131\u015f\u0131yla kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Takviye kullan\u0131m\u0131nda dikkat edilmesi gereken bir di\u011fer nokta da D vitamininin tek ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. Magnezyum, D vitamininin aktifle\u015fmesi i\u00e7in gereklidir. Kalsiyumun do\u011fru yere y\u00f6nlendirilmesinde ise K2 vitamini rol oynar. Yani D vitamini, bir metabolik denge i\u00e7inde anlam kazan\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak D vitamini, modern ya\u015fam\u0131n bize unutturdu\u011fu basit bir ger\u00e7e\u011fi hat\u0131rlat\u0131r: Sa\u011fl\u0131k, do\u011fayla kurulan ili\u015fkiyle ba\u015flar. G\u00fcne\u015ften kopuk, kapal\u0131 ve hareketsiz bir ya\u015fam, bedelde kendini eksikliklerle g\u00f6sterir. D vitamini bu eksikliklerin en sessiz ama en yayg\u0131n olanlar\u0131ndan biridir. Onu do\u011fru anlamak, do\u011fru kullanmak ve abartmadan ciddiye almak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam\u0131n \u00f6nemli ad\u0131mlar\u0131ndan biridir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Although vitamin D has the word \u201cvitamin\u201d in its name, it is different from conventional vitamins.<\/p>","protected":false},"author":48,"featured_media":282537,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[],"class_list":{"0":"post-282536","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/48"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=282536"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282536\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":282538,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282536\/revisions\/282538"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/282537"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=282536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=282536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}