{"id":281496,"date":"2026-01-15T05:30:49","date_gmt":"2026-01-15T05:30:49","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=281496"},"modified":"2026-01-15T05:32:57","modified_gmt":"2026-01-15T05:32:57","slug":"une-femme-deux-nobels-a-woman-two-nobels","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/une-femme-deux-nobels-a-woman-two-nobels\/","title":{"rendered":"Une femme, deux Nobels (One woman, two Nobels)"},"content":{"rendered":"<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-281498\" src=\"https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/curiebtl.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"900\" srcset=\"https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/curiebtl.jpg 1600w, https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/curiebtl-18x10.jpg 18w, https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/curiebtl-300x169.jpg 300w, https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/curiebtl-696x392.jpg 696w, https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/curiebtl-1068x601.jpg 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/>Marie Curie<\/strong> denince akla iki Nobel gelir. Bu iki \u00f6d\u00fcl elbette b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131d\u0131r. Ama Curie\u2019nin hikayesi \u00f6d\u00fcllerden ibaret de\u011fildir. Hatta Curie\u2019yi sadece \u00f6d\u00fcl say\u0131s\u0131yla anlatmak, ger\u00e7e\u011fi eksiltir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc Curie\u2019nin hikayesinde \u00f6v\u00fclecek \u015fey sonu\u00e7 de\u011fil; o sonuca y\u00fcr\u00fcyen iradedir.<\/p>\n<p>Curie 1867\u2019de Var\u015fova\u2019da do\u011fuyor. Polonya i\u015fgal alt\u0131nda. \u0130mkanlar s\u0131n\u0131rl\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitim yollar\u0131 zaten daralt\u0131lm\u0131\u015f. Yani Curie daha ilk ad\u0131mda eksik ba\u015flayan bir hayat\u0131n i\u00e7ine do\u011fuyor. Ama bu eksikli\u011fi kader diye kabul etmiyor. Paris\u2019e gidiyor. Sorbonne\u2019da okuyor.<\/p>\n<p>Bu karar\u0131n masals\u0131 bir yan\u0131 yok. A\u00e7l\u0131k var, yoksulluk var, yaln\u0131zl\u0131k var, k\u00fc\u00e7\u00fcmsenme var. Bir kad\u0131n\u0131n bilim d\u00fcnyas\u0131nda yer arad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, her \u015fey iki kat zor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sistem erkeklere g\u00f6re kurulmu\u015f. Kap\u0131lar\u0131n anahtar\u0131 onlar\u0131n elinde. Kad\u0131nlara ise \u00e7o\u011fu zaman sadece \u201cizlemek\u201d d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n<p>Ama Curie vazge\u00e7miyor. Her sabah yeniden ba\u015fl\u0131yor. \u015eartlar a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131k\u00e7a geri \u00e7ekilmiyor. Onu farkl\u0131 yapan, \u015fartlar ne olursa olsun vazge\u00e7memesiydi.<\/p>\n<p>Curie\u2019nin hayat\u0131nda \u00f6nemli bir k\u0131r\u0131lma Pierre Curie ile tan\u0131\u015fmas\u0131yla geliyor. Bu tan\u0131\u015fma bir film sahnesi de\u011fil. Bilimin i\u00e7inden gelen bir temas. Marie ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in laboratuvar imkan\u0131 ararken Paris\u2019teki bilim \u00e7evrelerinden bir Polonyal\u0131 fizik\u00e7i arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Pierre Curie\u2019ye y\u00f6nlendiriliyor. Pierre ona \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 bulmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 oluyor. Sonra i\u015f ortakl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131yor, sonra hayat ortakl\u0131\u011f\u0131. 1895\u2019te evleniyorlar. Bu evlilik sadece bir ili\u015fki de\u011fil; \u00fcretken bir bilim ortakl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n<p>1898\u2019de polonyum ve radyumu ke\u015ffediyorlar. 1903\u2019te Nobel Fizik \u00d6d\u00fcl\u00fc geliyor. Curie Nobel alan ilk kad\u0131n oluyor.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130lk kad\u0131n\u201d<\/strong> laf\u0131 bir \u00f6v\u00fcn\u00e7 c\u00fcmlesi gibi durur. Ama ayn\u0131 zamanda bir utan\u00e7 c\u00fcmlesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir kad\u0131n\u0131n \u201cilk\u201d olmas\u0131, o kap\u0131lar\u0131n ne kadar uzun s\u00fcre kad\u0131nlara kapal\u0131 tutuldu\u011funu anlat\u0131r.<\/p>\n<p>1906\u2019da Pierre Curie\u2019yi kaybediyor. Bu kay\u0131p insan\u0131 y\u0131kar. \u00c7o\u011fu insan burada durur. Curie durmuyor. Devam ediyor. Sorbonne\u2019da profes\u00f6r oluyor; bilim d\u00fcnyas\u0131nda bir e\u015fi\u011fi daha a\u015f\u0131yor. 1911\u2019de ikinci Nobel geliyor: Kimya.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu ba\u015far\u0131lar\u0131n ard\u0131nda talih ku\u015fu yok. Tesad\u00fcf yok. Susturulamayan bir \u00e7al\u0131\u015fma ahlak\u0131 var. Her g\u00fcn yeniden ba\u015flayan bir irade var.<\/p>\n<p>Curie\u2019den s\u00f6z edilirken s\u0131k s\u0131k <strong>\u201cMadame Curie\u201d<\/strong> denmesi de bu d\u00f6nemin diliyle ilgili. <strong>\u201cMadame\u201d,<\/strong> Frans\u0131zcada <strong>\u201cBayan\u201d<\/strong> demek. Curie Fransa\u2019da tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu hitap yerle\u015fiyor. Y\u0131llar sonra \u00e7ekilen <strong>\u201cMadame Curie\u201d<\/strong> filmi de bunu d\u00fcnyaya yay\u0131yor.<\/p>\n<p>Curie\u2019yi \u00f6zel yapan bir ba\u015fka \u015fey var: Bilimi laboratuvarda b\u0131rakm\u0131yor. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda mobil r\u00f6ntgen \u00fcniteleriyle sahada yaral\u0131lar\u0131n de\u011ferlendirilmesine katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Yani bilim, Curie\u2019nin elinde bir g\u00f6steri\u015f i\u015fi de\u011fil; insan hayat\u0131na dokunan bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n<p>Ve sonra bedel\u2026<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-281497\" src=\"https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kdn.jpg\" alt=\"\" width=\"682\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kdn.jpg 682w, https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kdn-8x12.jpg 8w, https:\/\/halkweb.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/kdn-300x450.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 682px) 100vw, 682px\" \/><\/p>\n<p>Curie\u2019nin d\u00f6neminde radyasyonun zararlar\u0131 bug\u00fcnk\u00fc gibi bilinmiyor. Y\u0131llarca maruz kal\u0131yor. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bozuluyor. 1934\u2019te aplastik anemi nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. Bu, kemik ili\u011finin kan h\u00fccresi \u00fcretememesi demek. Ve bug\u00fcn art\u0131k biliyoruz ki Curie\u2019nin \u00f6mr\u00fcn\u00fc k\u0131saltan \u015fey de, y\u0131llarca fark\u0131nda olmadan temas etti\u011fi radyasyon.<\/p>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcm genelde <strong>\u201ctrajedi\u201d<\/strong> diye anlat\u0131l\u0131r. Ama burada daha do\u011fru kelime bedeldir.<\/p>\n<p>Curie\u2019nin \u00f6\u011fretisi \u015fu: B\u00fcy\u00fck ke\u015fiflerin arkas\u0131nda b\u00fcy\u00fck emek vard\u0131r, b\u00fcy\u00fck sebat vard\u0131r; bazen de a\u011f\u0131r bedeller vard\u0131r.<\/p>\n<p>Marie Curie\u2019ye hayran olmak kolay.<\/p>\n<p>As\u0131l mesele \u015fu: Bug\u00fcn\u00fcn Curie\u2019lerine ne yap\u0131l\u0131yor?<\/p>\n<p>Sistem kad\u0131nlara ger\u00e7ekten f\u0131rsat veriyor mu?<br \/>\nYoksa hala kad\u0131nlardan<strong> \u201cilk\u201d, \u201ctek\u201d, \u201cistisna\u201d<\/strong> olmalar\u0131n\u0131 m\u0131 bekliyoruz?<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc bir toplumun adaleti, parlat\u0131lm\u0131\u015f birka\u00e7 ba\u015far\u0131 hikayesiyle de\u011fil; s\u0131radan bir kad\u0131na sundu\u011fu imkanla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Curie\u2019nin hikayesi sadece Curie\u2019ye ait de\u011fil. Bilimde, akademide, sahada; kap\u0131lar\u0131n kapal\u0131 tutuldu\u011fu, imkan\u0131n daralt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her yerde bu hikayenin devam\u0131 var.<strong> \u201cOlmaz\u201d<\/strong> denilen yerde \u0131srar eden, daha zor ko\u015fullarda ya\u015fay\u0131p yine de direnen kad\u0131nlar\u0131n ortak bir \u00e7izgisi var: pes etmemek. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilimin en sert taraf\u0131 bazen teori de\u011fil; o teoriyi \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ederken insan\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kan g\u00f6r\u00fcnmez duvarlard\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada Marie Curie\u2019den Ada Lovelace\u2019a, Rosalind Franklin\u2019den Emmy Noether\u2019e, Katalin Kariko\u2019ya uzanan \u00e7izgi; bilginin \u00f6n\u00fcne konan engelleri a\u015fan kad\u0131nlar\u0131n \u00e7izgisidir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ise Safiye Ali\u2019den Remziye Hisar\u2019a, Dilhan Eryurt\u2019tan T\u00fcrkan Saylan\u2019a; \u00d6zlem T\u00fcreci\u2019den Canan Da\u011fdeviren\u2019e, Feryal \u00d6zel\u2019e uzanan bir birikim var.<\/p>\n<p>Bilim tarihine ad\u0131n\u0131 yazd\u0131ran bu kad\u0131nlar, sadece kendi alanlar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fctmediler; ayn\u0131 zamanda arkalar\u0131ndan gelecek olanlara \u201cm\u00fcmk\u00fcn\u201d duygusunu b\u0131rakt\u0131lar.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00fcy\u00fck ke\u015fiflerin arkas\u0131nda b\u00fcy\u00fck emek vard\u0131r, b\u00fcy\u00fck sebat vard\u0131r; bazen de a\u011f\u0131r bedeller vard\u0131r.<\/p>","protected":false},"author":23,"featured_media":281498,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[],"class_list":{"0":"post-281496","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/281496","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=281496"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/281496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":281499,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/281496\/revisions\/281499"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/281498"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=281496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=281496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=281496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}