2024 Aral\u0131k ay\u0131nda Be\u015far Esad rejiminin fiilen \u00e7\u00f6kmesiyle birlikte Suriye, klasik anlamda bir \u201cge\u00e7i\u015f s\u00fcreci\u201dne de\u011fil, kal\u0131c\u0131 devletsizle\u015fme ve par\u00e7al\u0131 egemenlik durumuna girmi\u015ftir. \u015eam\u2019da \u015eam Kurtulu\u015f Heyeti\/HT\u015e, kuzey ve kuzeydo\u011fuda Suriye Demokratik G\u00fc\u00e7leri\/SDG\/PYD, k\u0131y\u0131 hatt\u0131nda ise belirgin bir otorite bo\u015flu\u011fu bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca; rejimin \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc ortamda, \u0130srail\u2019in \u00f6n\u00fcndeki engel ortadan kalkm\u0131\u015f ve Suriye, ayn\u0131 zamanda \u0130srail ile T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir co\u011frafya haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130srail ile ABD\u2019nin stratejik m\u00fcttefik olmalar\u0131, b\u00f6lgesel dengenin \u0130srail lehine olu\u015fmas\u0131na sebebiyet vermektedir.<\/p>\n
T\u00fcm bu hususlar, Suriye\u2019yi yaln\u0131zca bir i\u00e7 kriz alan\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kararak T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011frudan g\u00fcvenlik ve d\u0131\u015f politika meselesi h\u00e2line getirmi\u015ftir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye politikas\u0131n\u0131, yaln\u0131zca ter\u00f6rle m\u00fccadele ve s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi ekseninde de\u011fil; Aleviler, T\u00fcrkmenler, K\u00fcrtler, Araplar ve di\u011fer etnik\/dinsel gruplar i\u00e7in g\u00fcvenlik sa\u011flay\u0131c\u0131, kapsay\u0131c\u0131 ve normatif bir s\u00f6ylem \u00fczerinden yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve b\u00f6lgesel ba\u011flamda yakla\u015fmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Suriye, tarihsel olarak mezhepsel ve etnik \u00e7o\u011fullu\u011fun g\u00fc\u00e7l\u00fc bir merkez\u00ee devlet ayg\u0131t\u0131 taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclke olmu\u015ftur. Baas rejimi, bu \u00e7o\u011fullu\u011fu siyasal temsille de\u011fil, g\u00fcvenlik ayg\u0131t\u0131 ve zor yoluyla y\u00f6netmi\u015ftir. Rejimin \u00e7\u00f6kmesiyle birlikte bu yap\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f; mezhep ve etnisite siyasal aidiyetin temel belirleyeni h\u00e2line gelmi\u015ftir.
\nTam say\u0131lar bilinmemekle birlikte, Suriye\u2019de yakla\u015f\u0131k 800 bin\u20131 milyon K\u00fcrt, 800 bin\u20131,5 milyon T\u00fcrkmen ya\u015famakta; bu gruplar n\u00fcfus i\u00e7indeki a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131na ra\u011fmen tarihsel olarak, rejim i\u00e7erisinde s\u0131n\u0131rl\u0131 siyasal temsil elde edebilmi\u015flerdir.
\nDevletin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle birlikte bu gruplar art\u0131k yaln\u0131zca temsil de\u011fil, fiziksel g\u00fcvenlik sorunu ile de kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131rlar.<\/p>\n
Aleviler, Esad rejimiyle kurulan tarihsel ba\u011f nedeniyle bug\u00fcn kolektif su\u00e7lama ve hedef h\u00e2line gelme riski alt\u0131ndad\u0131r. Bu durum, Alevilerin tamam\u0131n\u0131n rejimin siyasal faili oldu\u011fu anlam\u0131na gelmemekle birlikte, siyasal alg\u0131, fiil\u00ee g\u00fcvenlik tehdidi \u00fcretmektedir.
\n\u00d6zellikle Lazkiye\u2013Tartus hatt\u0131nda:
\nOtorite bo\u015flu\u011fu,
\nMezhepsel r\u00f6van\u015fist s\u00f6ylemler,
\nSosyal medyada dola\u015fan katliam ve zorla yerinden etme iddialar\u0131
\nare available.<\/p>\n
Alevilerin Irak\u2019ta 2003 sonras\u0131 ya\u015fanan mezhepsel tasfiye s\u00fcrecine benzer bir kaderle kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fine i\u015faret edilmektedir. Bu durum T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan iki do\u011frudan risk do\u011furmaktad\u0131r:<\/p>\n
1. Yeni ve kontrols\u00fcz g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131,
\n2. Mezhepsel \u015fiddetin b\u00f6lgesel istikrars\u0131zl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin bu s\u00fcre\u00e7te Aleviler konusunda sessiz veya tarafs\u0131z bir pozisyon almas\u0131, hem insani hem de stratejik a\u00e7\u0131dan maliyetlidir.<\/p>\n
T\u00fcrkmenler, Suriye\u2019de n\u00fcfus olarak az\u0131msanmayacak bir topluluk olmalar\u0131na ra\u011fmen, devletin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle birlikte siyasal ve asker\u00ee olarak en savunmas\u0131z gruplardan biri h\u00e2line gelmi\u015ftir. T\u00fcrkmenler ne SDG\/PYD gibi kurumsal bir yap\u0131ya ne de \u015eam merkezli g\u00fc\u00e7l\u00fc bir koruyucu akt\u00f6re sahiptir.<\/p>\n
This situation:
\nYerel silahl\u0131 gruplar kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u0131r\u0131lganl\u0131k,
\nZorunlu g\u00f6\u00e7 ve asimilasyon riski,
\nT\u00fcrkiye ile etnik ba\u011flar nedeniyle Ankara\u2019ya y\u00f6nelen beklentiler
\n\u00fcretmektedir.
\nT\u00fcrkmenlerin g\u00fcvenli\u011fi meselesi, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaln\u0131zca \u201cakraba topluluk\u201d s\u00f6ylemiyle de\u011fil, b\u00f6lgesel istikrar ve me\u015fruiyet ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kuzey ve kuzeydo\u011fu Suriye\u2019de SDG\/PYD denetiminde olu\u015fan yap\u0131, fiil\u00ee anlamda bir yar\u0131-devlet niteli\u011fi kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yap\u0131:
\nG\u00fcvenlik,
\nYerel y\u00f6netim,
\nE\u011fitim ve adalet benzeri i\u015flevler yerine getirmektedir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu durum a\u00e7\u0131k bir g\u00fcvenlik kayg\u0131s\u0131 \u00fcretmektedir. Ancak; mevcut tablo, SDG\/PYD\u2019nin k\u0131sa vadede ortadan kalkmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu nedenle T\u00fcrkiye i\u00e7in temel soru \u015fudur:<\/p>\n
Suriye K\u00fcrtleri yaln\u0131zca tehdit olarak m\u0131 g\u00f6r\u00fclecek, yoksa y\u00f6netilmesi gereken kal\u0131c\u0131 bir ger\u00e7eklik olarak m\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r?
\nT\u00fcrkiye\u2019nin K\u00fcrt meselesini yaln\u0131zca asker\u00ee ara\u00e7larla ele almas\u0131, Suriye\u2019nin devletsizle\u015fti\u011fi bir ortamda uzun vadeli \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmemektedir.<\/p>\n
HT\u015e\u2019nin \u015eam\u2019daki h\u00e2kimiyeti, klasik anlamda bir devletle\u015fme s\u00fcreci \u00fcretmemektedir. \u0130deolojik olarak d\u0131\u015flay\u0131c\u0131, kurumsal devlet gelene\u011finden yoksun ve az\u0131nl\u0131klar a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcven vermeyen bu yap\u0131, Suriye\u2019yi birle\u015ftiren de\u011fil par\u00e7alanmay\u0131 derinle\u015ftiren bir akt\u00f6r konumundad\u0131r.
\nBu ba\u011flamda \u015eam\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan yap\u0131, merkez\u00ee ama me\u015fru olmayan bir iktidar alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130srail\u2019in Golan hatt\u0131ndaki fiil\u00ee ilerlemesi, Suriye\u2019deki devletsizli\u011fin b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan nas\u0131l f\u0131rsata \u00e7evrildi\u011fini a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6stermektedir. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir Suriye devleti olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece:
\nToprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylemi anlam\u0131n\u0131 yitirmekte,
\nGolan meselesi fiilen kapanmakta,
\nB\u00f6lgesel denge kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde \u0130srail lehine bozulmaktad\u0131r.
\nBu durum, Suriye\u2019nin yaln\u0131zca i\u00e7 de\u011fil, b\u00f6lgesel bir istikrars\u0131zl\u0131k kayna\u011f\u0131 h\u00e2line geldi\u011finin g\u00f6stergesidir. Bu ba\u011flamda, Suriye\u2019de rejimin \u00e7\u00f6kmesi ve yerine bir devlet in\u015fas\u0131n\u0131n olamamas\u0131, \u0130srail ile T\u00fcrkiye\u2019yi Suriye \u00fczerinden \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00e7at\u0131\u015fan iki akt\u00f6r haline getirmi\u015ftir.
\nBu durum, T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye politikas\u0131n\u0131 yaln\u0131zca ter\u00f6rle m\u00fccadele perspektifinden de\u011fil, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 dengesi ve jeopolitik rekabet ba\u011flam\u0131nda yeniden tan\u0131mlamas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye politikas\u0131nda \u00fc\u00e7l\u00fc bir g\u00fcvenlik s\u00f6ylemi geli\u015ftirmesi, merkezi devletin olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, ayn\u0131 zamanda \u0130srail\u2019in etkisinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir.<\/p>\n
1. Aleviler i\u00e7in
\nKolektif cezaland\u0131rmaya kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k tutum al\u0131nmas\u0131,
\nUluslararas\u0131 platformlarda sivil koruma vurgusu,
\nYeni g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyici diplomatik giri\u015fimlerde bulunulmas\u0131
\n\u00f6nemlidir.<\/p>\n
2. T\u00fcrkmenler i\u00e7in
\nFiziksel g\u00fcvenlik ve yerinde kalma stratejisi,
\nYerel temsil ve korunmaya y\u00f6nelik diplomatik destek,
\nSorunun yaln\u0131zca \u201cetnik ba\u011f\u201d de\u011fil, b\u00f6lgesel istikrar meselesi olarak ele al\u0131nmas\u0131
\ngerekmektedir.<\/p>\n
3. K\u00fcrtler i\u00e7in
\nTopluluk\u2013\u00f6rg\u00fct ayr\u0131m\u0131n\u0131 netle\u015ftiren s\u00f6ylem,
\nSuriye K\u00fcrtlerini toptan d\u0131\u015flamayan ama g\u00fcvenlik kayg\u0131lar\u0131n\u0131 koruyan dengeci yakla\u015f\u0131m,
\nUzun vadede Suriye\u2019nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6zeten \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131
\nT\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7\u0131kar\u0131nad\u0131r.
\nK\u00fcrt akt\u00f6rler, tarihsel olarak b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 dengeleri i\u00e7inde kazanan\u0131n yan\u0131nda yer alma ve konjonkt\u00fcre g\u00f6re pozisyon alma e\u011filimindedirler.
\nSDG\/PYD\u2019nin d\u0131\u015f desteklere dayal\u0131 mevcut alan h\u00e2kimiyetinin uzun vadede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131, b\u00f6lgesel akt\u00f6rlerce a\u00e7\u0131k ve \u00f6rt\u00fck bi\u00e7imde g\u00f6sterilmelidir.
\nBu ba\u011flamda, T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak yer ald\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlerin etki edebilme kapasitelerinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 hale getirilebilecektir.<\/p>\n
Suriye\u2019deki mevcut tablo, T\u00fcrkiye\u2019ye daralt\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil geni\u015fletilmi\u015f bir d\u0131\u015f politika vizyonu dayatmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye, yaln\u0131zca s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi ve asker\u00ee tehdit alg\u0131s\u0131na dayal\u0131 bir politika izlerse:
\nG\u00f6\u00e7 bask\u0131s\u0131 artacak,
\nMezhepsel ve etnik \u00e7at\u0131\u015fmalar derinle\u015fecek,
\nDevletsiz kom\u015fu riski kal\u0131c\u0131la\u015facakt\u0131r.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k T\u00fcrkiye, Aleviler, T\u00fcrkmenler, K\u00fcrtler, Araplar ve di\u011fer etnik\/dinsel gruplar i\u00e7in g\u00fcvenlik sa\u011flay\u0131c\u0131, kapsay\u0131c\u0131 ve normatif (sivil koruma, yerinde kalma ve topluluk temelli g\u00fcvenlik ilkelerine dayal\u0131) bir d\u0131\u015f politika s\u00f6ylemi geli\u015ftirirse, hem b\u00f6lgesel me\u015fruiyetini g\u00fc\u00e7lendirecek ve \u0130srail\u2019in Suriye\u2019deki etkisini s\u0131n\u0131rland\u0131rabilecek hem de devlet otoritesinin kurumsal anlamda olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, Suriye kaynakl\u0131 riskleri y\u00f6netilebilir h\u00e2le getirebilecektir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Suriye\u2019deki mevcut tablo, T\u00fcrkiye\u2019ye daralt\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil geni\u015fletilmi\u015f bir d\u0131\u015f politika vizyonu dayatmaktad\u0131r.<\/p>","protected":false},"author":21,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[],"class_list":{"0":"post-280943","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-yazarlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/280943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=280943"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/280943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":280945,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/280943\/revisions\/280945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=280943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=280943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=280943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}