Suriye’de Be\u015far Esad y\u00f6netiminin devrilmesi neredeyse 1 y\u0131l oluyor. Esad’\u0131n \u00fclkeyi terk etti\u011fi 8 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc Suriye’de HT\u015e iktidar\u0131nca b\u00fcy\u00fck kutlamalar d\u00fczenlemeye haz\u0131rlan\u0131yor.
\nPeki aradan ge\u00e7en bir y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan Suriye’de genel durum ne?<\/p>\n
Bu soruyu Suriye’de ya\u015fayan farkl\u0131 dostlara sordum. Ancak g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle isimlerini yazm\u0131yorum.<\/p>\n
\u00d6ncelikle ekonomik durumdan k\u0131saca bahsetmek gerekiyor.<\/p>\n
Esad’\u0131n devrilmesinde birinci etken \u00f6zellikle ABD’nin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlar sonucu i\u00e7ine girilen ekonomik krizdi. 2020’de Sezar yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n da devreye girmesiyle ekonomik ya\u015fam\u0131n durma noktas\u0131na gelmesi 2011’den beri sava\u015fan Suriye Ordusu’nun haftalar i\u00e7inde sava\u015fmadan da\u011f\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n
Esad’\u0131n devrilmesinin ard\u0131ndan Suudi Arabistan, Birle\u015fik Arap Emirlikleri ve Katar’dan gelen paralar sayesinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n maa\u015f\u0131na zam yap\u0131ld\u0131. Ancak bu durumun ne kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir oldu\u011fu me\u00e7hul. Ne demi\u015fler “Ta\u015f\u0131ma suyla de\u011firmen d\u00f6nmez.” Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde sosyal medyaya d\u00fc\u015fen bir haberde yeni kurulan ordu mensuplar\u0131n\u0131n maa\u015flar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe gidildi\u011fi haberi de bunun en b\u00fcy\u00fck g\u00f6stergesi. Maa\u015flar\u0131n \u00f6denmesi i\u00e7in bile d\u0131\u015f yard\u0131ma ihtiya\u00e7 hissedilmesi ekonomiyi daha fazla d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirmi\u015f durumda.<\/p>\n
Yine s\u0131n\u0131rlar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ile Esad d\u00f6neminde ambargolar nedeniyle ya\u015fanan mal ve \u00fcr\u00fcn s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 k\u0131smen a\u015f\u0131lm\u0131\u015f durumda. Ancak bu beraberinde ba\u015fka bir sorunu yaratt\u0131 \u00dclkenin zaten zay\u0131f olan sanayisi ve imalat sekt\u00f6r\u00fc iyice bitme noktas\u0131na geldi. \u0130zlenen d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131m ve serbest piyasa ekonomisi nedeniyle daha ucuza ithal mallar gelince bir\u00e7ok ki\u015fi imalat\u0131 ve \u00fcretimi b\u0131rakt\u0131. Konu\u015ftu\u011fum isimlerden birinin aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Suriye piyasas\u0131 T\u00fcrkiye’de \u00fcretilen merdiven alt\u0131 \u00fcr\u00fcnlerle i\u015fgal edilmi\u015f vaziyette. Bu mallar\u0131 T\u00fcrkiye’de \u00fcretenlerin \u00e7o\u011funun da sava\u015f g\u00fcnlerinde m\u00fclteci olarak T\u00fcrkiye’ye gelip burada yerle\u015fen Suriyeliler oldu\u011funu da eklediler.<\/p>\n
Suriye’de 2011’den beri s\u00fcren i\u00e7 sava\u015f ve devam\u0131nda ya\u015fanan iktidar de\u011fi\u015fiminin en b\u00fcy\u00fck ma\u011fduru ise n\u00fcfusun y\u00fczde 15’ine yak\u0131n\u0131n\u0131 olu\u015fturan Aleviler oldu. Daha \u00e7ok \u00fclkenin bat\u0131s\u0131ndaki Lazkiye ve Tartus vilayetlerinde ya\u015fayan daha az miktarlarda da Humus, Hama ve \u015eam’da bulunan Alevilere y\u00f6nelik ge\u00e7en Mart ba\u015f\u0131nda baz\u0131 olaylar bahane edilerek kapsaml\u0131 bir katliam d\u00fczenlendi. Halen Alevileri hedef alan cinayet ve ka\u00e7\u0131rma olaylar\u0131 s\u00fcr\u00fcyor. Bu vakalar\u0131n \u00e7o\u011funun failinin yakalanamamas\u0131 da sald\u0131r\u0131lar\u0131n arkas\u0131nda \u015eara y\u00f6netimi oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki iddialar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc kalmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
Ancak g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm isimlerden baz\u0131lar\u0131 son s\u00fcre\u00e7lerde g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u0131smi d\u00fczelme oldu\u011fu da iddia edilmekte. Bunda bat\u0131 \u00fclkeleri ve Suudi Arabistan, Birle\u015fik Arap Emirlikleri’nden gelen bask\u0131lar\u0131n da etkili oldu\u011fu belirtiliyor. \u0130\u015fin ilginci konu\u015ftu\u011fum isimlerden birinin iddias\u0131na g\u00f6re Alevilerin korunmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki telkinlerin Ahmet el \u015eara \u00fczerinde etkisi olan T\u00fcrkiye’den ziyade Suudi Arabistan ve Birle\u015fik Arap Emirlikleri’nden geliyor.<\/p>\n
Bunun da etkisiyle HT\u015e y\u00f6netimi belli noktalarda Alevilere y\u00f6nelik de yumu\u015famaya gitmi\u015f durumda. \u0130\u015finden \u00e7\u0131kar\u0131lan kimi Alevi memurlar i\u015fe al\u0131n\u0131rken, radar sistemleri kimi \u00f6zel bilgi gerektiren alanlarda g\u00f6rev yapan Alevi k\u00f6kenlik eski subaylar\u0131n tekrar orduya davet edilebilece\u011fi iddia ediliyor.<\/p>\n
Esad’\u0131n gitmesinin ard\u0131ndan Alevilerde yayg\u0131n olan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kendi b\u00f6lgelerini de kapsayan bir federal yap\u0131n\u0131n kurulabilece\u011fi veya bir uluslararas\u0131 koruma sa\u011flanabilece\u011fiydi. Ancak bu umutlar\u0131 gittik\u00e7e azalm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n
Colani lakapl\u0131 Ahmet el \u015eara’n\u0131n ABD ve Avrupa nezdinde kabul g\u00f6rmesi daha d\u00fcne kadar Esad’\u0131n en b\u00fcy\u00fck m\u00fcttefiki olan Rusya’dan yine HT\u015e y\u00f6netimine gelen s\u0131cak mesajlar Alevilerin-Suriye’de \u015eara y\u00f6netiminin beklenenden uzun s\u00fcrebilece\u011fi konusunda kanaatte g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flam\u0131\u015f. Ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7te kimi Aleviler, \u015eara y\u00f6netiminin bat\u0131 ile yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da olumlu olabilece\u011fi ve onu radikal \u00e7izgiden uzakla\u015ft\u0131rabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Belki de bu ellerindeki tek se\u00e7enekte \u015fu an i\u00e7in bu ihtimal.<\/p>\n
Alevi yo\u011funluklu b\u00f6lgelerde ge\u00e7en Mart ba\u015f\u0131nda Sahil Kalkan\u0131 adl\u0131 bir grubun kalk\u0131\u015fmas\u0131 olmu\u015ftu. Benzeri bir hareket yine beklenmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Esad’\u0131n devrilmesinin ard\u0131ndan Rusya’ya ka\u00e7an Alevi k\u00f6kenli subaylar Rusya taraf\u0131ndan Suriye’de herhangi bir ayaklanmaya giri\u015fmemeleri veya desteklememeleri i\u00e7in uyar\u0131lm\u0131\u015f. K\u0131saca Alevilerin en az\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr vaziyette bir silahl\u0131 direni\u015f ba\u015flatma \u015fans\u0131 da yok.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131n kendi b\u00f6lgelerini olu\u015fturan ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fcklerini sa\u011flayan K\u00fcrtler ve D\u00fcrziler i\u00e7in durum farkl\u0131. HT\u015e, bu kesimlerin alanlar\u0131na giremedi. G\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm isimlerden biri \u015eam y\u00f6netiminin ambargosu nedeniyle D\u00fcrzilerin yurdu S\u00fcveyda’daki ekonomik ko\u015fullar\u0131n \u00fclke genelinden de k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Ancak bu durum bile D\u00fcrzilerin ve K\u00fcrtlerin \u00f6zerk bir y\u00f6netim sahibi olma ihtimalinin daha y\u00fcksek oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmiyor. \u0130srail deste\u011fi s\u00fcrd\u00fck\u00e7e D\u00fcrzilerin S\u00fcveyda da kontrol\u00fc s\u00fcrecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yine SGD’de halen kendi b\u00f6lgelerindeki hakimiyetini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
\u015eu an i\u00e7in en belirsiz durum ise I\u015e\u0130D’in konumu. Kimi iddialara g\u00f6re Esad d\u00f6neminde \u00e7\u00f6le \u00e7ekilen \u00f6rg\u00fct yeniden \u015fehirlerde \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flad\u0131. Bir di\u011fer ihtimal ise \u015eara y\u00f6netiminin bat\u0131ya yak\u0131nla\u015ft\u0131k\u00e7a durumdan ho\u015fnutsuz radikallerin I\u015e\u0130D \u00e7evresinde toparlanma ihtimali.<\/p>\n
Bu gruplar\u0131n da Suriye’deki istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in ba\u015fta Aleviler olmak \u00fczere az\u0131nl\u0131klara y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131 t\u0131rmand\u0131rma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131. I\u015e\u0130D, \u015eara y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir risk oldu\u011fu kadar bir taraftan da m\u00fccadele vaadiyle bulunmas\u0131 halinde bat\u0131dan destek sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in bir koz olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Suriye’ye dair durumlar bu \u015fekilde. Bu tablodan iyiye mi yoksa daha k\u00f6t\u00fcye do\u011fru mu bir s\u00fcre\u00e7 geli\u015fecek onu g\u00f6rmek i\u00e7in zaman gerekecek.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Esad’\u0131n devrilmesinin ard\u0131ndan Suudi Arabistan, Birle\u015fik Arap Emirlikleri ve Katar’dan gelen paralar sayesinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n maa\u015f\u0131na zam yap\u0131ld\u0131. Ancak bu durumun ne kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir oldu\u011fu me\u00e7hul.<\/p>","protected":false},"author":6,"featured_media":280001,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[15,78,288],"class_list":{"0":"post-279995","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-chp","9":"tag-kemal-kilicdaroglu","10":"tag-ozgur-ozel"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279995","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=279995"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":280000,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279995\/revisions\/280000"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/280001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=279995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=279995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=279995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}