Riskli bir gebe vakasında mesele tartışma değil, zaman kaybıdır. Şiddetli preeklampsi beklemez. Bu tabloda dakikalar önemlidir ve gecikme, anne ve bebek için doğrudan risk demektir.
Bu işin standardı bellidir. Hasta hızla değerlendirilir, gerekli konsültasyonlar yapılır, karar geciktirilmez ve gerekiyorsa hasta stabilize edilerek üst merkeze sevk edilir. Sağlık Bakanlığı Acil Obstetrik Bakım Yönetim Rehberi de bunu söyler. Her hastanede perinatoloji uzmanı bulunmasını zorunlu tutmaz, ancak doğru yönetimi ve zamanında sevki zorunlu kılar. Bu nedenle mesele, perinatolog var mı sorusu değil; sürecin doğru ve zamanında yönetilip yönetilmediğidir.
Açık konuşmak gerekir. Eğer gerçekten zamanında müdahale edilmediyse bu kabul edilemez. Ama aynı netlikte şunu da söylemek gerekir ki, bu durumun sosyal medyada anlatılması da doğru değildir.
Tıpta bir sınır vardır. Hasta mahremiyeti korunur, meslektaş kamuya açık şekilde itham edilmez ve süreç önce kurum içinde değerlendirilir. Bu bir tercih değil, mesleğin temelidir. Doğruluğu henüz ortaya konmamış bir sürecin kamuya açık şekilde anlatılması, hasta açısından mahremiyet riski doğurur, meslektaş açısından geri dönüşü olmayan itibar kaybına yol açar ve kurum açısından güveni zedeler. En önemlisi, tıbbi bir meseleyi veri zemininden alıp algı zeminine taşır.
Bununla birlikte şunu da görmezden gelemem. Bir hekim bunu söyleme ihtiyacı duyuyorsa, o sistemde bir sorun vardır.
Sahadaki gerçekler ortadadır. Türkiye’de birçok merkez, özellikle taşrada, sınırlı kadroyla çalışıyor ve bazen tek uzman hekimle hizmet veriliyor. Oysa Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin 42/A maddesi icap nöbetini birden fazla uzman bulunan yerler için tanımlar. Danıştay 12. Dairesi de tek uzman hekimin bulunduğu birimde icap nöbeti uygulanamayacağını açıkça belirtmiştir (2020/5242 E., 2021/3790 K.). Yani tek hekimli bir sistem zaten sınırda çalışan bir sistemdir. Buna mevzuata aykırı yük bindirildiğinde sorun kaçınılmaz hale gelir.
Ancak bu durum, gecikmeyi haklı çıkarmaz. Zor şartlar gecikmenin gerekçesi olamaz. Bu meslek “yarın bakarım” cümlesini kaldırmaz.
Bu nedenle doğru sorulara dönmek gerekir. O hasta ne yaşadı, kim ne zaman çağrıldı, kim ne zaman müdahale etti ve sevk gerekiyorsa gecikti mi? Bunlar netleşmeden yapılan hiçbir tartışma sağlıklı değildir.
Sonuç olarak şunu net ifade ediyorum. Süreçte gecikme varsa bu yanlıştır. Bu sürecin sosyal medyada anlatılması da yanlıştır. Doğru olan, sürecin kayıtlar üzerinden incelenmesi, sorumluluğun netleştirilmesi ve sistemin düzeltilmesidir.
Benim durduğum yer açık. Hasta güvenliği her şeyin önündedir. Ancak tıp, sosyal medyada değil, kayıt ve sorumluluk üzerinden yürür. Bu iki ilke birlikte korunmadıkça ne sistem düzelir ne de güven yeniden kurulur.