Toplumda jinekomasti hala yanlış biliniyor. Bir kısmı “yağlanma” sanıyor, bir kısmı da “spor yap geçer” diye kestirip atıyor. Oysa işin doğrusu şu. Gerçek jinekomasti, memede yağ değil bez dokusunun büyümesidir. Yağ diyetle azalır, sporla vücut toparlanır. Ama bez dokusu büyüdüyse diyetle erimez.
Ben bu yazıyı tam da bu yüzden yazıyorum. Çünkü son yıllarda jinekomasti nedeniyle başvuran hasta sayısı belirgin şekilde arttı ve bu konu hafife alınacak kadar basit değil.
Peki bu artışın nedeni ne? Tek bir sebebe bağlamak doğru olmaz. Ama bazı şeyler artık çok görünür hale geldi. Kilo artışı, obezite, ultra işlenmiş gıda düzeni ve denetimsiz takviye pazarı aynı tabloya hizmet ediyor.
Şunu açık söylemek gerekiyor. Obezite yalnızca “fazla kilo” değildir. Yağ dokusu arttıkça hormonal denge de etkilenebilir. Ayrıca obezitede memede büyüme iki farklı şekilde karşımıza çıkar. Bazısında yağ dokusu artmıştır ve bu yalancı jinekomastidir. Bazısında ise gerçekten bez dokusu büyümüştür. Kilo verince düzelme ihtimali olan da vardır, kilo verse de geçmeyen de. İşte fark burada başlar. Çünkü bez dokusu büyüdüyse, spor salonunda geçirilen aylar çoğu zaman bir sonuca çıkmaz.
Ama mesele sadece kilo da değil. Bugünün en kritik başlıklarından biri, “kas yapacağım” diye girilen takviye ve steroid dünyasıdır. Denetimsiz ürünler, internetten alınan karışımlar ve içeriği belli olmayan supplement’ler hormonal ekseni altüst edebilir. Bazen birkaç ay bile yetiyor. Sonra genç bir erkek aynaya bakıyor, bedeninde beklemediği bir değişim görüyor. Çoğu zaman utanıyor, erteliyor, saklıyor. Oysa geciken her şey tedaviyi zorlaştırıyor.
Bir de yıllardır bitmeyen “hormonlu tavuk” tartışması var. Bu meseleyi küçümseyerek de konuşamayız. İnsanların kaygısı boş değil. Ama konu çoğu zaman tek bir ürüne indirgeniyor. Oysa asıl mesele daha geniştir. Gıda güvenliği, üretim zinciri, paketleme süreçleri, denetim ve maruziyetler bu tablonun parçasıdır. Yani mesele tek bir tavuk değil, bir düzendir.
Ve burada ülke olarak en çok kaybettiğimiz şey denetim kültürüdür. Sağlık alanında pek çok mesele artık aynı yere bağlanıyor. Kontrolsüz pazar büyüyor, denetim zayıflıyor, reklam güçleniyor. Ürün konuşuluyor, sistem konuşulmuyor. Oysa bedenimiz reklamı değil gerçeği yaşıyor.
Jinekomastinin derecesi de aynı nedenle önemlidir. Her büyüme aynı değildir. Kimi hastada meme başı çevresinde sınırlı bir doku artışı vardır. Kimi hastada göğüs konturu belirgin bozulmuştur. Kimi hastada sarkma gelişmiştir. Derece arttıkça yük artar. Çünkü bu durum sadece bir görüntü meselesi değildir. Kişinin beden algısını, sosyal hayatını ve özgüvenini de etkiler.
İşte tam burada hekim olarak net konuşmak zorundayım. Memede sert, disk şeklinde bir doku varsa, büyüme kalıcı hale geldiyse ve kişi rahatsız oluyorsa çözüm “biraz daha spor” değildir. Çözüm tıbbi değerlendirmedir.
Sebep araştırılır. Hormonal durum değerlendirilir. İlaçlar sorgulanır. Karaciğer, böbrek ve tiroid gibi sistemik sorunlar dışlanır. Takviye ürünleri ve steroid kullanımı mutlaka konuşulur. Çünkü jinekomasti bazen bedenin “alarmı”dır. O alarmı duymazdan gelmek sorunu büyütür.
Peki cerrahi? Evet, ameliyat bir seçenektir. Doğru hastada, doğru zamanda ve doğru teknikle yapıldığında son derece yüz güldürücü sonuçlar verir. Bazı hastada liposuction yeterlidir. Bazısında bez dokusunun çıkarılması gerekir. İleri derecelerde ise deri fazlalığıyla birlikte meme başının yerleşimini düzenlemek gerekebilir. Yani her jinekomasti aynı değildir, tedavi de aynı olamaz.
Bu yüzden şunu net söyleyelim. Jinekomasti ayıp değildir. Bu bir beden gerçeğidir. Ve yanlış bilgi, hastanın sadece bedenini değil zamanını ve özgüvenini de tüketir.
Jinekomasti tıbbi bir meseledir ve çözümü vardır.