{"id":285322,"date":"2026-04-22T15:54:04","date_gmt":"2026-04-22T15:54:04","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=285322"},"modified":"2026-04-22T15:54:04","modified_gmt":"2026-04-22T15:54:04","slug":"iran-abd-israil-savasinin-ekonomi-politigi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/iran-abd-israil-savasinin-ekonomi-politigi\/","title":{"rendered":"\u0130ran-ABD\/\u0130srail Sava\u015f\u0131n\u0131n Ekonomi Politi\u011fi"},"content":{"rendered":"<p>Teorik olarak, her sava\u015f\u0131n, politikan\u0131n ba\u015fka ara\u00e7larla bir devam\u0131 oldu\u011funu unutmak b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131d\u0131r. \u015eimdiki emperyalist sava\u015f, iki b\u00fcy\u00fck devlet grubunun emperyalist politikas\u0131n\u0131n devam\u0131d\u0131r ve bu politika, emperyalist d\u00f6nem ili\u015fkilerinin b\u00fct\u00fcn\u00fc taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f ve k\u00f6r\u00fcklenmi\u015ftir.<sup><a href=\"#endnote-1\">[1]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>Lenin\u2019in 1916\u2019da s\u00f6yledi\u011fi bu s\u00f6zler sanki bir ay\u0131 a\u015fk\u0131n zamand\u0131r yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zda ya\u015fanan \u0130ran-ABD\/\u0130srail Sava\u015f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor gibi.<\/p>\n<p>Sava\u015f, kapitalist sistemin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u00fcretti\u011fi bir sonu\u00e7tur. Kapitalizmin erken d\u00f6nemlerinde \u015firketler aras\u0131 rekabet ulus devletlerin veya ulusal pazarlar\u0131n i\u00e7inde ya\u015fan\u0131yordu. Oysa sonraki y\u0131llarda \u015firketlerin b\u00fcy\u00fcmesi ve k\u00fcreselle\u015fmesi, rekabetin de k\u00fcreselle\u015fmesine neden oldu. \u015eirketler b\u00fcy\u00fcrken, baz\u0131lar\u0131 yok oldu, baz\u0131lar\u0131 da b\u00fcy\u00fck \u015firketler taraf\u0131ndan yutuldu. Benzer rekabet, ulus devletler aras\u0131nda da ya\u015fand\u0131k\u00e7a sava\u015flar da g\u00fcndeme gelmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Bu anlamda \u015firketler, k\u00fcresel rekabeti tek ba\u015flar\u0131na s\u00fcrd\u00fcremezler. Bu rekabeti s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in elinde merkezi bir iktidar\u0131, diplomatik ara\u00e7lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra silahl\u0131 kuvvetleri de olan bir g\u00fcce ihtiya\u00e7 duyar ve buna sahip olan tek kurum olan devletlerdir ve \u015firketler de devletler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu rekabeti s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Bu s\u00fcre\u00e7 giderek b\u00fcy\u00fcyen \u015firketlerin devletlerle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7meye ba\u015flamas\u0131 ve ekonomik rekabetin giderek jeopolitik rekabetle birle\u015fmesi sonucun do\u011furur. Bu rekabetin sonucu olarak sava\u015f denilen vah\u015fet ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Sava\u015flar\u0131n en klasik ve eski nedeni geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerin, geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerin yer \u00fcst\u00fc ve yer alt\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrme arzusudur. Bu en eski sava\u015f nedeni halen ge\u00e7erlili\u011fini korumaktad\u0131r. ABD\u2019nin, K\u00f6rfez B\u00f6lgesi\u2019nde bulunmas\u0131, \u00fcslerinin olmas\u0131, K\u00f6rfez \u00fclkeleriyle ekonomik ve siyasi ili\u015fkilerinin bir nedeni bu b\u00f6lgedeki petrol rezervlerinin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Sava\u015flar\u0131n bir ba\u015fka nedeni ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerde karlar\u0131n ve verimlili\u011fin azalmas\u0131 sonucu ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda pazar aray\u0131\u015f\u0131na giri\u015filmesidir. Bu pazar aray\u0131\u015f\u0131 hem geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerde, hem de geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde ger\u00e7ekle\u015febilir. ABD\u2019nin, K\u00f6rfez \u00fclkelerine \u00fcs kurmas\u0131, silah sanayi \u00fcr\u00fcnleri satmas\u0131 bu pazar aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Benzer \u015fekilde sermaye birikimi s\u00fcrecinin yo\u011funla\u015fmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim ve arz fazlas\u0131 gibi durumlarda da \u015firket ve devletler ulusal s\u0131n\u0131rlar d\u0131\u015f\u0131nda sermaye ve meta ihrac\u0131na ihtiya\u00e7 duyar. Normal ekonomik ko\u015fullarda ger\u00e7ekle\u015fmeyen bu sermaye ve meta ihrac\u0131 sava\u015flara neden olabilir. Emperyalist ABD ekonomisi, d\u00fc\u015fen b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131, y\u00fckselen enflasyon, artan i\u015fsizlik nedeniyle silah ve savunma sanayi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ekonomisini canland\u0131rmak ve b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in K\u00f6rfez \u00fclkelerine silah ve savunma sanayi \u00fcr\u00fcnlerini ihra\u00e7 etme, dayatma, daha da fazlas\u0131 stoklarda birikmi\u015f bu \u00fcr\u00fcnleri sava\u015f yoluyla eritme yoluna gitmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Sava\u015f her zaman kar\u015f\u0131m\u0131za ayn\u0131 \u015fekilde \u00e7\u0131kmayabilir. Zaman zaman b\u00f6lgesel, zaman zamansa k\u00fcresel boyutta ya\u015fanabilir, ancak temelinde kapitalist rekabet, sermaye ve meta ihrac\u0131, karlar\u0131n artt\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve kaynaklar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc yatmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn de s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu sava\u015f gerek\u00e7eleri pek \u00e7ok \u00fclkenin aras\u0131nda devam ediyor fakat temel rekabet k\u00fcresel patron ABD ve onun en b\u00fcy\u00fck rakibi \u00c7in aras\u0131ndad\u0131r. Bu anlamda ABD ekonomisinin bug\u00fcnk\u00fc durumuna bakmam\u0131z, sava\u015f\u0131n ekonomi politi\u011fini anlamakta \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Amerika Birle\u015fik Devletleri&#8217;nin ekonomisine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, 2026 tahmini nominal GSY\u0130H&#8217;ye g\u00f6re, Amerika Birle\u015fik Devletleri: 32,38 trilyon dolar, \u00c7in:20,85 trilyon dolar bir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe sahiptir. 2024 y\u0131l\u0131nda %2,8 b\u00fcy\u00fcyen ABD ekonomisi, 2025&#8217;te %2,1 ile daha yava\u015f bir performans sergilemi\u015ftir. Y\u00fcksek faiz oranlar\u0131 ve hanehalk\u0131 harcamalar\u0131ndaki yava\u015flama b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131 etkilemektedir. ABD ulusal borcu 39 trilyon dolar s\u0131n\u0131r\u0131na dayanarak tarihi zirvelere ula\u015fm\u0131\u015f, bu durum ekonomik istikrar i\u00e7in uzun vadeli risk olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6zetle, ABD ekonomisi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yap\u0131ya sahip olsa da, artan bor\u00e7lar ve enflasyon y\u00f6netimi 2026 y\u0131l\u0131 i\u00e7in temel sorunlar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>ABD\u2019deki b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 y\u00fczde 2\u2019ler seviyesindeyken, \u00c7in y\u00fczde 5-6 seviyelerinde b\u00fcy\u00fcmeye devam etmekte ve 20 y\u0131ll\u0131k gelecek projeksiyonlar\u0131nda ABD\u2019yi ge\u00e7ece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Bu ekonomik tablo, ABD\u2019nin \u0130ran\u2019a sald\u0131rmas\u0131n\u0131n temel nedenidir!<\/p>\n<p>-ABD ve ABD sermayeli \u015firketler, k\u00fcresel rekabette \u00c7in ve \u015firketlerini bertaraf etmek, karl\u0131 alanlara ve yeni pazarlara h\u00e2kim olmak amac\u0131yla \u0130ran\u2019a sald\u0131r\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>-ABD, \u0130ran ve H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019 ele ge\u00e7irerek, d\u00fcnya petrol ticaretini kontrol alt\u0131na almak istemi\u015ftir.<\/p>\n<p>-Ekonomik durgunluk ve silah\/savunma sanayindeki a\u015f\u0131r\u0131 birikimi eritmek ve ekonomisini canland\u0131rmak i\u00e7in \u0130ran\u2019a sald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>-B\u00fcy\u00fcyen \u00c7in ekonomisinin geli\u015fimini durdurmak, \u00c7in\u2019in petrol ve do\u011falgaz sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 \u0130ran\u2019\u0131n bu rol\u00fcn\u00fc bitirmek ve \u00c7in ekonomisine darbe vurmak i\u00e7in sald\u0131rm\u0131\u015f, \u0130ran ve K\u00f6rfez petrollerine sahip olmak i\u00e7in sald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Trump\u2019\u0131n bu konudaki do\u011frudan s\u00f6ylemi \u015fu \u015fekildedir; \u201c<em>D\u00fcr\u00fcst olmak gerekirse, en \u00e7ok istedi\u011fim \u015fey \u0130ran\u2019daki petrol\u00fc almak ama ABD\u2019de baz\u0131 aptal insanlar \u2018Bunu neden yap\u0131yorsun?\u2019 diyor. Ama onlar aptal insanlar. Belki Hark Adas\u0131\u2019n\u0131 al\u0131r\u0131z, belki almay\u0131z. \u00c7ok fazla se\u00e7ene\u011fimiz var. Ayr\u0131ca bu, bir s\u00fcre orada bulunmam\u0131z gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir. Orada (Hark Adas\u0131\u2019nda) herhangi bir savunmalar\u0131 oldu\u011funu sanm\u0131yorum. \u00c7ok kolay alabiliriz<\/em>.\u201d<sup><a href=\"#endnote-2\">[2]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>ABD\/\u0130srail blokunun \u0130ran\u2019a sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n geri plan\u0131nda yatan, Trump\u2019\u0131n zaman zaman dillendirdi\u011fi gibi \u0130ran\u2019daki y\u00f6netimi de\u011fi\u015ftirmek, \u0130ran\u2019\u0131n uranyum \u00fcretim kapasitesini yok etmek, \u0130ran halk\u0131n\u0131 demokrasiye kavu\u015fturmak gibi s\u00f6ylemler de\u011fildir. Aslolan, emperyalist heveslerle K\u00f6rfez b\u00f6lgesini kontrol alt\u0131na almak, petrol rezervlerine el koymak, k\u00fcresel rekabette \u00c7in\u2019in geli\u015fimini engellemek, ABD ekonomisinde ya\u015fanan durgunlu\u011fu \u00f6nlemek ve silah\/savunma sanayiindeki a\u015f\u0131r\u0131 arz fazlas\u0131n\u0131 eritmektir.<\/p>\n<ol>\n<li>V.\u0130.Lenin. Sosyalizm ve Sava\u015f. <a href=\"#endnote-ref-1\">\u2191<\/a><\/li>\n<li>Trump: En \u00e7ok istedi\u011fim \u015fey \u0130ran petrol\u00fc, belki Hark Adas\u0131&#8217;n\u0131 al\u0131r\u0131z. <a href=\"https:\/\/www.diken.com.tr\/trump-en-cok-istedigim-sey-iran-petrolu-belki-hark-adasini-aliriz\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.diken.com.tr\/trump-en-cok-istedigim-sey-iran-petrolu-belki-hark-adasini-aliriz\/<\/a> <a href=\"#endnote-ref-2\">\u2191<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sava\u015f her zaman kar\u015f\u0131m\u0131za ayn\u0131 \u015fekilde \u00e7\u0131kmayabilir.<\/p>","protected":false},"author":18,"featured_media":285323,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-285322","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285322"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285324,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285322\/revisions\/285324"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/285323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}