{"id":284764,"date":"2026-04-06T06:30:21","date_gmt":"2026-04-06T06:30:21","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=284764"},"modified":"2026-04-06T06:30:57","modified_gmt":"2026-04-06T06:30:57","slug":"islam-tarihinde-iktidar-rant-kavgalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/islam-tarihinde-iktidar-rant-kavgalari\/","title":{"rendered":"Macht-Renten-K\u00e4mpfe in der islamischen Geschichte"},"content":{"rendered":"

TBMM Grup Ba\u015fkan Vekili Do\u00e7. Dr. Sel\u00e7uk \u00d6zda\u011f\u2019\u0131n bana g\u00f6nderdi\u011fi \u201cFarkl\u0131 bir tarih okumas\u0131\u201d a<\/strong>dl\u0131 makalesini okurken adeta t\u00fcm insanl\u0131k tarihindeki dinlerin kronolojisini film gibi haf\u0131zam\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7irdim.<\/p>\n

Pagan dininden, semavi olan-olmayan t\u00fcm dinlere kadar\u2026<\/p>\n

Bug\u00fcn en ba\u015fta Ortado\u011fu ve t\u00fcm \u0130slam co\u011frafyas\u0131nda ya\u015fanan sava\u015flar, d\u00f6k\u00fclen kanlar ve ya\u015fanan ac\u0131lar\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n

Ayr\u0131ca y\u00fcz y\u0131ll\u0131k Cumhuriyette Cumhuriyeti y\u00f6neten g\u00fcya dindar iktidarlar\u0131n ve bug\u00fcnk\u00fc Ak Parti iktidar\u0131n\u0131n da amans\u0131z adaletsiz uygulamalar\u0131n\u0131, pervas\u0131zca zul\u00fcmleri de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n

Rant, \u015fehvet, s\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00fcc\u00fcn bir \u00fclkeyi, bir milleti nas\u0131l da inim inim inletebilece\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n

S\u00f6z\u00fc uzatmadan \u0130slam tarihinde ya\u015fananlar\u0131n \u00f6zetini anlatan Sel\u00e7uk \u00d6zda\u011f\u2019a kulak verelim.<\/p>\n

\u0130\u015fte \u00d6zda\u011f\u2019\u0131n tarih okumas\u0131: <\/strong><\/p>\n

\u201cTarih, yapanlardan \u00e7ok, yazanlar\u0131n \u00fcretimidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her tarih yaz\u0131m\u0131n\u0131 belirleyen onu yazanlar\u0131n zihniyet d\u00fcnyalar\u0131 ve kal\u0131p yarg\u0131lar\u0131d\u0131r. Bu da \u00e7o\u011fu zaman tarih\u00e7i ile ger\u00e7ek aras\u0131na bir duvar \u00f6rer.Onun aynas\u0131ndan yans\u0131yan \u00e7\u0131plak ger\u00e7ek de\u011fil, g\u00f6rmek ve sunmak istedikleridir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ayn\u0131 olayla ilgili farkl\u0131, hatta birbirinin z\u0131dd\u0131 yorumlar\u0131n arkas\u0131nda bu ger\u00e7ek yatar.<\/p>\n

Ahmet Ya\u015far Ocak \u00e7e\u015fitli hassasiyetlerin \u00e7arp\u0131tt\u0131\u011f\u0131, ba\u011flam\u0131ndan kopar\u0131p ba\u015fkala\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tarih\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 “Farkl\u0131 Bir \u0130slam Tarihi” isimli kitab\u0131n\u0131n daha giri\u015finde \u015f\u00f6yle ele\u015ftirir:”\u0130lk M\u00fcsl\u00fcman nesille kurdu\u011fumuz sevgi ve iman ba\u011f\u0131 bizi do\u011fruyu ortaya koymaktan al\u0131koymamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130slam tarihinde ilk yanl\u0131\u015flar siyasi alanda yap\u0131lm\u0131\u015f ve daha sonra dini ve ilmi alanlara sirayet etmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu yanl\u0131\u015flar sorgulan\u0131p d\u00fczeltilecek yerde kutsanm\u0131\u015f ve mukaddes bir cehaletle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Siyasal zihnin \u00fcretti\u011fi sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zemedi\u011fimizden, bu sorunlar gittik\u00e7e derinle\u015fmi\u015f ve k\u00f6kle\u015fmi\u015ftir. M\u00fcsl\u00fcman zihni gelece\u011fi ge\u00e7mi\u015fte aramaktad\u0131r; \u00fcstelik bunu ideal nesiller s\u00f6ylemi ile s\u00fcslemektedir. M\u00fcsl\u00fcman zihni bilgisizlikten kaynaklanan \u00f6nyarg\u0131lar ile ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bilgi sahibi olmadan iman sahibi olman\u0131n y\u00fcceltilmesi;<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman akl\u0131 i\u015flevsiz b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Halbuki ilmi \u00f6ncelemek Kuran’\u0131n emridir. M\u00fcsl\u00fcman gelene\u011fin tarih i\u00e7inde yorumlad\u0131\u011f\u0131 \u0130slam, yol g\u00f6sterme niteli\u011fini kaybetmi\u015ftir. Dinin yorumlanmas\u0131n\u0131n belli bir zaman dilimine hapsedilmesi ‘zamansal ruhban s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131’ ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.(s.31-32)<\/p>\n

Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ortaya konulan bu ifadeler kitab\u0131n sonraki b\u00f6l\u00fcmlerine hakim bak\u0131\u015f tarz\u0131n\u0131n \u00f6zeti gibidir. Zira, bug\u00fcn\u00fc d\u00fcne hapsetmek; d\u00fcnden bug\u00fcne hayat\u0131n hi\u00e7 de\u011fi\u015fmedi\u011fini, dondu\u011funu bir anlamda kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lan d\u00fcn\u00fcn tarihin sonu oldu\u011funu kabul etmek anlam\u0131na gelir. Oysa hayat son derece canl\u0131 ve de\u011fi\u015fkendir. Bug\u00fcn d\u00fcn\u00fc ve d\u00fcnleri i\u00e7inde ta\u015f\u0131r ama asla d\u00fcn de\u011fildir, bug\u00fcn art\u0131k farkl\u0131 bir g\u00fcn, farkl\u0131 bir toplumsal durumdur.<\/p>\n

Yazara g\u00f6re bunu belirleyen, co\u011frafya, ekonomi, siyaset ve din gibi d\u00f6rt temel dinamiktir. Klasik tarih\u00e7ilik, \u0130slam tarihinin ana geli\u015fim s\u00fcrecini incelerken bu dinamikleri ihmal etmi\u015f, dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam tarihinin ba\u015flang\u0131\u00e7 ve olgunla\u015fma a\u015famalar\u0131 tatmin edici bir \u015fekilde ortaya konulamam\u0131\u015ft\u0131r.(s.36)<\/p>\n

Kitap kronolojik bir tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fildir, Ocak’\u0131n ifadesiyle;<\/p>\n

“\u0130slam’\u0131n erken d\u00f6neminden Mo\u011fol istilas\u0131na kadar M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 derinden etkileyen muhtelif mahiyetteki k\u0131r\u0131lma ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri tespit, tahlil ve de\u011ferlendirme, yorumlama \u00e7abas\u0131d\u0131r. ..Ama\u00e7, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n geri kalm\u0131\u015fl\u0131k s\u00fcrecinin orta\u00e7a\u011f \u0130slam tarihi boyunca hangi k\u0131r\u0131lma ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin tesiriyle olu\u015ftu\u011funu bir t\u00fcr ‘tarihsel fotogrametri’y\u00f6ntemi ile g\u00f6stermektir.”(s.40) Yazar\u0131 bu y\u00f6nteme iten, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki ayr\u0131\u015fmalar\u0131n k\u00f6klerini bar\u0131nd\u0131ran baz\u0131 olaylar\u0131n klasik tarih\u00e7iler taraf\u0131ndan \u00fcst\u00fcn\u00fcn \u00f6rt\u00fclmesi, \u00fczerinde konu\u015fulmas\u0131n\u0131n neredeyse sayg\u0131s\u0131zl\u0131k, kutsal\u0131n s\u0131radanla\u015fmas\u0131, hatta dinden sapma gibi g\u00f6sterilmesidir.<\/p>\n

Yazar, bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile, \u00fczeri kapat\u0131lan bu olaylar \u00fczerindeki \u015fal\u0131 kald\u0131r\u0131yor ve i\u015fte ger\u00e7ek diyor. Bunu derken de, olaylar\u0131n faillerinin, akt\u00f6rlerinin tarihsel ve sosyo-psikolojik portresini te\u015frih masas\u0131na yat\u0131rmay\u0131 ihmal etmiyor.<\/p>\n

Ocak’a g\u00f6re ilk k\u0131r\u0131lma ve toplumsal ayr\u0131\u015fma Hz.Osman’\u0131n \u015fehit edilmesidir. Bu olay\u0131 irdelerken \u00f6nce \u015fu uyar\u0131da bulunur: “Tarih\u00e7i ger\u00e7ekleri ortaya \u00e7\u0131karmak ve izah\u0131n\u0131 yapmak durumundad\u0131r. Bu sebeple hadiselere s\u0131radan bir M\u00fcsl\u00fcman gibi iman konusu mant\u0131\u011f\u0131yla bakamaz.”(43) Bu tarz bir bak\u0131\u015f, hakikati g\u00f6rmeyi engelledi\u011fi gibi onu ba\u015fka yar\u0131lmalar\u0131n sebebi yapar.<\/p>\n

\u00d6yle de olmu\u015f, Hz.Osman’\u0131n \u015fahadeti Cemel’in, S\u0131ff\u0131n’\u0131n Kerbela’n\u0131n, Sunni-\u015eii ayr\u0131\u015fmas\u0131 ve daha bir\u00e7ok tarihi olay\u0131n tetik\u00e7isi olmu\u015ftur. Yazar, bu nedenle olaylar\u0131n sebep ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahlil ederken akt\u00f6rlerini de masaya yat\u0131r\u0131r, onlar\u0131n hatalar\u0131n\u0131, M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n M\u00fcsl\u00fcman’a k\u0131l\u0131\u00e7 \u00e7ekmedeki rol\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 ile ortaya koyar.<\/p>\n

Bu ilk k\u0131r\u0131lmada Hz. Osman’\u0131n hatas\u0131, akrabalar\u0131na verdi\u011fi idari ve iktisadi imtiyazlar, ganimetlerin e\u015fit da\u011f\u0131t\u0131lmamas\u0131 m\u00fcnasebetiyle askerlerin beklenti ve \u015fikayetleri, yeni bidatlar\u0131n ihdas\u0131 ve baz\u0131 eski sahabelerin a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131p s\u00fcrg\u00fcn edilmesinin toplumda yaratt\u0131\u011f\u0131 rahats\u0131zl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Yazar b\u00fct\u00fcn bu ba\u015fl\u0131klar\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerle detayland\u0131r\u0131yor. Mesela, beyt\u00fclmalden e\u015f ve akrabas\u0131na keyfi harcama yapmas\u0131n\u0131 ele\u015ftirenlere,”bu mal Allah’\u0131nd\u0131r. \u0130stedi\u011fime veririm” demi\u015f, sahabeden Ammar b.Yasir itiraz edince \u00dcmeyyeo\u011fullar\u0131 \u00fcst\u00fcne \u00e7ullanarak onu d\u00f6vmekten imtina etmemi\u015flerdi.(s.59) Hz.Osman’\u0131n belki de en b\u00fcy\u00fck hatas\u0131, halk\u0131n deste\u011fini kaybetmi\u015f oldu\u011funu bir t\u00fcrl\u00fc kabullenmemesidir.<\/p>\n

G\u00fcnlerce muhasara alt\u0131nda tutulmas\u0131na ra\u011fmen Medine halk\u0131 onu korumak i\u00e7in herhangi bir te\u015febb\u00fcste bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hilafete bak\u0131\u015f\u0131 kendinden \u00f6nceki iki halifeden \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Onlar kendilerini o g\u00f6reve toplumun getirdi\u011finin \u015fuuruyla hareket ederken, Hz.Osman, g\u00f6revi b\u0131rakmas\u0131n\u0131 isteyenlere,”Allah’\u0131n giydirdi\u011fi hilafet g\u00f6mle\u011fini s\u0131rf onlar istiyor diye \u00e7\u0131karmayaca\u011f\u0131n\u0131” s\u00f6yleyerek(s.74) g\u00f6revi ile toplumsal onay aras\u0131nda bir ili\u015fki olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu yakla\u015f\u0131m, g\u00f6revi veren Allah oldu\u011fu i\u00e7in topluma hesap verme veya onu ciddiye alma ihtimalini de ortadan kald\u0131r\u0131r. Nitekim sonraki y\u0131llarda Emeviler bu yolla saltanatlar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131racaklard\u0131r.<\/p>\n

Sonraki Cemel ve S\u0131ff\u0131n Sava\u015flar\u0131, Hz. Osman’\u0131n kan\u0131n\u0131 dava etmek ve siyasi h\u0131rs\u0131n ideallerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesi sonucu meydana gelen olaylard\u0131r. \u0130ki sava\u015fta on binlerce M\u00fcsl\u00fcman birbirini do\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n i\u00e7inde \u00f6nc\u00fcler ve b\u00fcy\u00fckler ba\u015fta olmak \u00fczere binlerce sahabe de vard\u0131r.Talha b. Ubeydullah ve Z\u00fcbeyir b.Avvam gibi isimler Cemel’de \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Sava\u015f her ne kadar Hz.Osman’\u0131n kan\u0131n\u0131 dava ve adalet aray\u0131\u015f\u0131 gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyorsa da esas saik bu isimlerin baz\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0131rslar\u0131 ve Hz.Ali ile ge\u00e7mi\u015fle dayal\u0131 sorunlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hz.Ay\u015fe \u0130fk olay\u0131 sebebiyle yaral\u0131 bir gururun b\u00fct\u00fcn \u015fiddetiyle Hz.Ali’ye has\u0131m olmu\u015ftu.(s.97) Onun i\u00e7in Ocak, gerek Cemel vakas\u0131n\u0131 gerekse S\u0131ff\u0131n’\u0131 masaya yat\u0131r\u0131rken ehli S\u00fcnnetin bunu bir i\u00e7tihat fark\u0131 olarak g\u00f6rmesini dikkate almaz, sahabe olsalar bile onlar\u0131n da insan oldu\u011fundan hareketle olaylar\u0131n ger\u00e7ek saiklerini objektif bir \u015fekilde ortaya koyar.<\/p>\n

Mesele Hz.Osman’\u0131n kan\u0131n\u0131n hesab\u0131n\u0131 sormak de\u011fil, Hz.Ali ile hesapla\u015fmakt\u0131r. O devreden \u00e7\u0131kar\u0131labilirse -g\u00f6nl\u00fcnde hilafet yatan- ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yolu da a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Talha ve Z\u00fcbeyir,Hz.Ali’den valilik beklemi\u015fler bunun olmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca da biatlar\u0131ndan pi\u015fman olup muhalefet cephesine ge\u00e7mi\u015flerdir.(s100)<\/p>\n

Hz.Ali, \u00dcmeyyeo\u011fullar\u0131 gibi daha \u0130slam \u00f6ncesinden beri t\u00fcrl\u00fc siyaset oyunlar\u0131n\u0131n tezgahland\u0131\u011f\u0131 bir ortamda b\u00fcy\u00fcmedi\u011fi i\u00e7in ayak oyunlar\u0131na uzak bir isimdir.(s.92)Onun bu seciye temizli\u011fi, nezaheti \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mas\u0131 gerekirken, Onun zaaf\u0131 olmu\u015f,Onu ve taraftarlar\u0131n\u0131n kolayca tuza\u011fa d\u00fc\u015fmelerine sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n

Hakem olay\u0131 ikbal siyaseti ile Hak ve adalete ba\u011fl\u0131l\u0131k aras\u0131ndaki hesapla\u015fmada ikbal siyasetinin kazand\u0131\u011f\u0131 tarihi bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Yazar bu olay\u0131 anlat\u0131rken Hz.Ali’nin kan d\u00f6k\u00fclmemesi i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi titizli\u011fe kar\u015f\u0131, Muaviye’nin g\u00f6sterdi\u011fi pervas\u0131zl\u0131k ve h\u0131rs\u0131 \u00f6rnekleriyle ortaya koyuyor.Hz.Ali Son ana kadar, sava\u015f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in Muaviye’ye el\u00e7iler g\u00f6nderir, Kurralar gider gelir ama sonu\u00e7 alamaz.<\/p>\n

Sava\u015f g\u00fcnlerce s\u00fcrer, bir gider bir gelir, sonunda Muaviye taraf\u0131 da\u011f\u0131lmaya ba\u015flay\u0131nca, \u015eaml\u0131lar Hz.Ali’nin kumandas\u0131ndaki Irakl\u0131lara, “Sizinle aram\u0131zda Allah’\u0131n kitab\u0131 var” diye ba\u011fr\u0131\u015farak Kuran sayfalar\u0131n\u0131 m\u0131zraklar\u0131na tak\u0131p,” i\u015fte sizinle bizim aram\u0131zda h\u00fck\u00fcm verecek olan Allah’\u0131n kitab\u0131” derler..(s.132) Hz.Ali bu hileyi hemen anlay\u0131p, ordusunu “Ey Allah’\u0131n kullar\u0131!<\/p>\n

Hakk\u0131m\u0131za sahip \u00e7\u0131k\u0131n, sad\u0131k olun, vazge\u00e7meyin, ne Muaviye ne Amr b.El As ve yanda\u015flar\u0131 din ve Kuran dostlar\u0131d\u0131r”(s.132) diye uyarmas\u0131na ra\u011fmen ordusu onu dinlemeyip “Elbette Allah’\u0131n kitab\u0131na uyaca\u011f\u0131z” diyerek sava\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131. (s.133) Sonras\u0131nda ise Muaviye ve Amr b.El As taraf\u0131ndan kurgulanan hakem olay\u0131 ile Hz.Ali oyuna getirilerek sava\u015f\u0131n galibi olacakken ma\u011flubu haline getirildi.<\/p>\n

Ocak, Amr b.El As’\u0131n tarihsel ve sosyo-psikolojik portresini betimlerken; ” Muaviye ile Amr b. el-As’\u0131n” maksatlar\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in e\u011fer gerekiyorsa cinayet dahil her t\u00fcrl\u00fc yola ba\u015fvurmaktan \u00e7ekinmeyen ki\u015filer oldu\u011funu” anlat\u0131r.(s.137) Hz. Osman’\u0131n kan\u0131n\u0131 talep ise tam bir bahane ve iktidar\u0131 ele ge\u00e7irme malzemesinden ibarettir.<\/p>\n

Zira,Hz. Osman evinde ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Onu kurtarma imkan\u0131 varken Muaviye k\u0131l\u0131n\u0131 bile k\u0131p\u0131rdatmam\u0131\u015f,hilafeti ele ge\u00e7irdikten sonra da Onun kan\u0131 ve katillerini unutmu\u015ftur.S\u0131ff\u0131n Sava\u015f\u0131 ve Tahkim’in en \u00f6nemli sonucu,” art\u0131k \u0130slam toplumunun geri d\u00f6n\u00fclemez bir \u015fekilde par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve da\u011f\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131” olmu\u015ftur.(s.148).<\/p>\n

Belki bir ba\u015fka sonucu da Kuran sayfalar\u0131n\u0131n siyaset m\u0131zraklar\u0131n\u0131n ucunda sonsuza kadar kullan\u0131lacak bir ara\u00e7 haline getirilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Yazar,S\u0131ff\u0131n’da Hz.Ali’nin en b\u00fcy\u00fck strateji hatas\u0131n\u0131n, Tahkim’e raz\u0131 olmas\u0131 ve bu kabul ile \u015eam Valisi olan Muaviye’yi kendisi ile e\u015fit seviyeye getirmesi oldu\u011funu s\u00f6yler.(s.149) Ayn\u0131 hata bug\u00fcn de tekrarlanm\u0131yor mu?<\/p>\n

Kitapta, Kerbela olay\u0131 da b\u00fct\u00fcn ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ve sebep oldu\u011fu sonu\u00e7larla birlikte geni\u015f\u00e7e ele al\u0131r.<\/p>\n

Ocak’a g\u00f6re bu olay,” \u015eii iman\u0131 peki\u015ftirici ve devaml\u0131 canl\u0131 tutarak \u015eiili\u011fin do\u011fu\u015funa zemin haz\u0131rlayan b\u00fcy\u00fck bir tarihsel rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.(s.173) Bu i\u00e7 yak\u0131c\u0131 olay, siyasi h\u0131rs\u0131n nas\u0131l s\u0131n\u0131r ve \u00f6l\u00e7\u00fc tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u00f6rneklerden biri, belki de en trajik olan\u0131d\u0131r. Hz.H\u00fcseyin, Onu davet edenler taraf\u0131ndan ortada b\u0131rak\u0131l\u0131r, Kerbela’dan d\u00f6nmek ister engel olunur. Sonunda vah\u015fice katledilir. Bir avu\u00e7 su i\u00e7mesine izin verilmez.<\/p>\n

\u00dczerindeki elbiseler bile talan edilir.<\/p>\n

Ba\u015f\u0131 bedeninden ayr\u0131larak \u00f6nce \u0130bn Ziyad’a oradan da \u015eam’a Yezid’e g\u00f6nderilir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 g\u00fcn m\u0131zra\u011fa tak\u0131larak te\u015fhir edildikten sonra silah hazinesine konulur. Cenaze namaz\u0131 bile k\u0131l\u0131nmaz. Halife S\u00fcleyman b. Abd\u00fclmelik’e kadar tam 35 y\u0131l orada kal\u0131r. Ancak bu halife d\u00f6neminde ba\u015f\u0131 silah hazinesinden al\u0131n\u0131p, kefenlenerek, cenaze namaz\u0131 k\u0131l\u0131narak defnedilebilmi\u015ftir. Sonra Fat\u0131miler bu ba\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p M\u0131s\u0131r’a g\u00f6t\u00fcr\u00fcp defnederek \u00fczerine, ‘Tac\u00fc’l H\u00fcseyin’ denilen me\u015fhur me\u015fhedi bina etmi\u015flerdir.(s.170) Bu elim olayda bile Yezid’i sorumluluktan kurtarmak i\u00e7in baz\u0131 S\u00fcnni \u00e7evrelerin nas\u0131l bir k\u00f6rl\u00fck sergilediklerine,”Yezid’in fiilen idareci oldu\u011funu ona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kman\u0131n isyan su\u00e7u oldu\u011funu ileri s\u00fcrmelerine dikkat \u00e7ekilir.(s.174) Ger\u00e7ekte Muaviye de,o\u011flu Yezit de bu olaylar da, siyasi h\u0131rs ve kabile asabiyelerini inan\u00e7lar\u0131n\u0131n hep \u00f6n\u00fcnde tutmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Zira Zeydan’a g\u00f6re, Muaviye yumu\u015fak, m\u00fcsamahakar, m\u00fcltefit siyasetiyle ikna edemedi\u011fi muhaliflerini, has\u0131mlar\u0131n\u0131 ,muar\u0131zlar\u0131n\u0131 zehirleterek bertaraf etmekten imtina etmekte teredd\u00fct g\u00f6stermeyen biridir. Nitekim bask\u0131 ve tehdit ile ba\u015f edemeyece\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131 Abdurrahman b.Halit b.Velid’i zehirleyerek devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Ona bu t\u00fcr i\u015ferde maiyetindeki tabipler hizmet ediyordu.”(s.204) Ocak’\u0131n S\u0131ff\u0131n sava\u015f\u0131 i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de bu merkezdedir:” Bu sava\u015f, daha \u0130slam ortada yokken \u00dcmeyyeo\u011fullar\u0131 ile Ha\u015fimo\u011fullar\u0131 aras\u0131ndaki iktidar m\u00fccadelesinde \u0130slam sayesinde \u00fcst\u00fcnl\u00fck elde eden Ha\u015fimo\u011fullar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00dcmeyyeo\u011fullar\u0131n\u0131n giderek artan intikam duygusunun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 korkun\u00e7 ve kanl\u0131 bir hesapla\u015fmad\u0131r.(s.170)<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada, Emeviler, Abbasiler, Fat\u0131miler, Mo\u011fol istilas\u0131 ve siyasal g\u00fcc\u00fcn T\u00fcrklere ge\u00e7i\u015fi b\u00fcy\u00fck bir vukufla ele al\u0131n\u0131yor. Emevilerle birlikte hilafetin yerini \u0130slam monar\u015fisi ve saltanat alacakt\u0131r. Nitekim El Cah\u0131z;”imaml\u0131k H\u00fcsrev’in krall\u0131\u011f\u0131, halifelik kayserin despotlu\u011fu durumuna geldi” diyecektir.(s.180)<\/p>\n

S\u0131ff\u0131n, Cemel ve Kerbela olaylar\u0131ndan sonra \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 Harici, \u015eii ve Sunni par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnecek, siyasi farklar zamanla dini bir h\u00fcviyet kazanarak itikat konusu haline gelecektir. Bu d\u00f6nemde temel problem y\u00f6netimin \u015fekli, mahiyeti, niteli\u011fi, yetkileri ve kimin taraf\u0131ndan temsil ve icra edilece\u011fi olmu\u015ftur.<\/p>\n

Baz\u0131 tarih\u00e7ilere g\u00f6re bu a\u00e7maz\u0131n sebebi, Kuran ve S\u00fcnnetin sessizli\u011fidir. Kuran’\u0131n sessizli\u011fine y\u00f6nelik ele\u015ftirilere kar\u015f\u0131 Ocak, bu sessizli\u011fi do\u011fru bulur ve \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n

“Kuran ve S\u00fcnnet’in sessizli\u011fine y\u00f6nelik bu ele\u015ftiriler, toplumlar\u0131n y\u00f6netimiyle ilgili \u015fu sosyolojik ger\u00e7e\u011fi atlam\u0131\u015flard\u0131r. Kuran ve onun a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131s\u0131 olan S\u00fcnnet,siyaset,y\u00f6netim,te\u015fkilat vs. gibi \u00f6znesi bizzat s\u00fcrekli de\u011fi\u015fken bir varl\u0131k olan insan\u0131n \u00fcretti\u011fi s\u00fcrekli de\u011fi\u015fken bir yap\u0131y\u0131 insan\u0131n bizzat kendisine b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu alanda sessiz kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Kuran ve S\u00fcnnet devaml\u0131 de\u011fi\u015fmekte olan siyasi, idari \u015fartlara m\u00fcdahale ederek bir model ortaya koymak yerine, onlar\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde de\u011fi\u015fmeyecek olan ezeli adalet \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne riayet etmek \u015fart\u0131yla insanlar\u0131n kendilerine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. “(s.182) Lakin Kuran ve S\u00fcnnet b\u00f6yle anla\u015f\u0131lmam\u0131\u015f, insan ve toplum hi\u00e7 de\u011fi\u015fmeyen bir varl\u0131k gibi g\u00f6r\u00fclerek toplum ge\u00e7mi\u015fin uygulamalar\u0131na veya \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131na hapsedilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hatta baz\u0131 ulema dini ilimler ve t\u0131bb\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn ilimleri bidat saymaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.(s.189) \u0130limin firar etti\u011fi yerde din de firar etmi\u015f, bilimin konusu olmas\u0131 gereken meseleler dinin konusu gibi alg\u0131lanm\u0131\u015f bu idrak bi\u00e7imi \u00e7\u00f6kme ve gerilemenin anahtar\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Ocak, \u0130slam tarihindeki k\u0131r\u0131lmalar\u0131 birer zihniyet olu\u015fumunun arac\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr ki, bu ger\u00e7ektir. Kitapta sadece ilk d\u00f6nem sava\u015flar\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman zihnin olu\u015fumuna etkilerinden s\u00f6z edilmez; yeni g\u00fc\u00e7 merkezlerinin do\u011fu\u015fu, Mo\u011fol istilas\u0131, siyasal g\u00fcc\u00fcn T\u00fcrklere intikali, \u0130slam’a giren yeni unsurlar\u0131n(mevali) etkisi, mezheplerin do\u011fu\u015fu, Mesih-Mehdi inanc\u0131, tasavvuf ve yaratt\u0131\u011f\u0131 zihniyet de\u011fi\u015fimi vukufla ele al\u0131n\u0131r.<\/p>\n

Ona g\u00f6re tasavvufun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile mevalinin \u0130slam toplumu ile entegrasyonu e\u015f zamanl\u0131d\u0131r.(s.512)Tasavvuf teorilerinin \u00fcreticisi b\u00fcy\u00fck sufilerin kahir ekseriyeti Araplar\u0131n i\u00e7inden de\u011fil, mevali z\u00fcmresinden \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.(s.514)\u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ve d\u00fcnyas\u0131nda meydana gelen itikadi farkl\u0131la\u015fma, de\u011fi\u015fme, ba\u015fkala\u015fma ve d\u00f6n\u00fc\u015fmede siyasal, toplumsal ve ekonomik etkenlerin, travmalar\u0131n aras\u0131nda en \u00f6nemli toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel fakt\u00f6rlerden biri tasavvuftur…<\/p>\n

Pek \u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman bug\u00fcn art\u0131k k\u00f6k\u00fc as\u0131rlara dayanan tasavvufun bu g\u00fc\u00e7l\u00fc hakimiyetinden bir s\u00fcreli\u011fine kurtulup onun zihnine yerle\u015ftirdi\u011fi de\u011fer h\u00fck\u00fcmlerini bir yana b\u0131rakarak \u0130slam tarihinin tasavvuf \u00f6ncesi ve sonras\u0131 durumunun mukayesesini ve analizini yapabilecek durumda de\u011fildir…<\/p>\n

Teorik tasavvuf, \u0130slam inan\u00e7lar\u0131 ve toplumlar\u0131 \u00fczerindeki m\u00fcspet-menfi b\u00fcy\u00fck etki ve katk\u0131s\u0131 ile, tarihsel s\u00fcre\u00e7te \u0130slam’\u0131n ‘dejenere’ edilmesinde en \u00f6nemli etkenlerden biridir.(s514-516) \u0130stisnalar\u0131 olmakla birlikte hakim zihniyet budur. Milli M\u00fccadele ve cumhuriyete bak\u0131\u015fta bile bu yakla\u015f\u0131m\u0131n izlerini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

11.y\u00fczy\u0131ldan itibaren tasavvuf kurumu \u0130slam’\u0131n kendisi haline gelmi\u015f, ke\u015fif ve keramet mefhumlar\u0131 istismar\u0131n en \u00e7ok yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlardan biri olmu\u015ftur.(s.516-522)Velayet, ke\u015fif, keramet kavramlar\u0131 ile yeni ve olumsuz bir yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, \u0130slam’\u0131n, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, ak\u0131l ve bilime te\u015fvik eden ana esprisi dolayl\u0131 olarak a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.(s.524) Bu da tasavvufu neredeyse -paralel bir din- haline getirmi\u015f, ululama yoluyla \u015feyhler, tarikat reisleri mutlak irade ve kudrete ortak edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Evliyaya -kutup teorisi ile- d\u00fcnyay\u0131 y\u00f6netme g\u00fc\u00e7 ve kudreti isnat edenler, mesela ni\u00e7in Gazze’de binlerce \u00e7ocu\u011fun \u00f6l\u00fcm\u00fcne bu kudret sahiplerinin ni\u00e7in m\u00fcdahale edemediklerini sorgulamam\u0131\u015flard\u0131r. Velili\u011fin d\u00fcnyay\u0131 y\u00f6netmek de\u011fil, Allah’a y\u00f6nelmek ve y\u00f6neltmek oldu\u011funu g\u00f6rmemi\u015flerdir.<\/p>\n

Ocak’a g\u00f6re,bu sarmaldan kurtulman\u0131n yolu, Kuran-\u0131 Kerim ve onun nas\u0131l hayata ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fini bizzat ya\u015fant\u0131s\u0131yla g\u00f6steren peygamberin sahih hadislerinin ve s\u00fcnnetinin ve dolay\u0131s\u0131yla ana prensiplerinde yo\u011funla\u015farak pratikteki bu farkl\u0131la\u015fmay\u0131 g\u00f6rmek”(s.534) ve ay\u0131klamakla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, hamasi menk\u0131beler ve kutsalla\u015ft\u0131rmalarla M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tarihinde ya\u015fanan ger\u00e7ekleri g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, sahabeler, o b\u00fcy\u00fck insanlar da b\u00fct\u00fcn insanlar gibi birer insand\u0131rlar.<\/p>\n

Baz\u0131 kusurlara, ihtiraslara, k\u0131skan\u00e7l\u0131klara sahiptiler ve o y\u00fczden birbirleriyle sava\u015ft\u0131lar…\u0130slam tarihi bizzat \u0130slam de\u011fildir. \u0130slam inanc\u0131na g\u00f6re o,vahye m\u00fcstenit bir dindir, ama \u0130slam tarihi, Peygamber hari\u00e7, o dine muhatap ve mensup olanlar\u0131n zaman ve mek\u00e2n i\u00e7inde kendi alg\u0131lar\u0131, zihniyetleri do\u011frultusunda yap\u0131p ettiklerinin tarihidir. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam’la \u00f6zde\u015fle\u015ftirilemez.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc kusurlar ve hatalar ihtiva etmesi kadar tabii bir \u015fey olamaz.(s.535)<\/p>\n

Ocak, bu de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k ve zihinsel deformasyonun nedenlerini b\u00fcy\u00fck bir vukufiyetle ele alm\u0131\u015f. \u00dcst\u00fc kapat\u0131lan olaylar\u0131n \u00fczerindeki \u00f6rt\u00fcy\u00fc \u00e7ekerek, bug\u00fcne tesirlerini ve bu olaylara sebep olan -insani- durumlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne sererek yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Toplumu esir alan mevcut tarih ve tasavvuf alg\u0131s\u0131ndan kurtulman\u0131n yolu bu tip eserlerin \u00e7o\u011falmas\u0131d\u0131r.\u201d Diyor Sel\u00e7uk \u00d6zda\u011f\u2026<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Es ist nicht m\u00f6glich, die Realit\u00e4ten der Geschichte der Muslime mit Hilfe von Heldenmythen und Sakralisierungen zu sehen.<\/p>","protected":false},"author":22,"featured_media":284766,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-284764","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284764","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/22"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=284764"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284764\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":284767,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284764\/revisions\/284767"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/284766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=284764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=284764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=284764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}