{"id":284367,"date":"2026-03-29T06:27:03","date_gmt":"2026-03-29T06:27:03","guid":{"rendered":"https:\/\/halkweb.com.tr\/?p=284367"},"modified":"2026-03-29T06:27:03","modified_gmt":"2026-03-29T06:27:03","slug":"die-unsichtbaren-wande-der-bildschirme-sind-ein-referenzsystem-kein-verdienstsystem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/die-unsichtbaren-wande-der-bildschirme-sind-ein-referenzsystem-kein-verdienstsystem\/","title":{"rendered":"Unsichtbare Mauern aus Bildschirmen: Referenzsystem, nicht Verdienst"},"content":{"rendered":"<div>Sanat camias\u0131na y\u0131llard\u0131r y\u00f6neltilen bir ele\u015ftiri vard\u0131r: G\u00fc\u00e7l\u00fc ve yerle\u015fik isimler, yeni gelenlerin \u00f6n\u00fcn\u00fc keser. Bu iddialar kimi zaman kulislerde f\u0131s\u0131lt\u0131 olarak kal\u0131r, kimi zaman a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k dile getirilir. \u00d6rne\u011fin \u0130brahim Tatl\u0131ses ile Mahsun K\u0131rm\u0131z\u0131g\u00fcl aras\u0131nda ge\u00e7ti\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen tart\u0131\u015fmalar, hatta bir d\u00f6nemin sinema yap\u0131mlar\u0131nda \u00fcst\u00fc kapal\u0131 \u015fekilde i\u015flenmi\u015f sahneler\u2026 Yine Erol K\u00f6se hakk\u0131nda, Do\u011fu\u015f, G\u00fcl\u015fen ve Naz (\u015fark\u0131c\u0131) gibi isimlerin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesti\u011fine dair iddialar\u2026<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bu tart\u0131\u015fmalar yeni de\u011fil. Ama as\u0131l mesele \u015fu: Bu durum sadece sanat d\u00fcnyas\u0131na m\u0131 \u00f6zg\u00fc?<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Nein, nat\u00fcrlich nicht.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bug\u00fcn benzer bir tabloyu \u00e7ok daha kritik bir alanda, kamuoyunu do\u011frudan etkileyen bas\u0131n ve televizyon d\u00fcnyas\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Teoride bir televizyon kanal\u0131na yorumcu olarak \u00e7\u0131kman\u0131n tek kriteri vard\u0131r: bilgi, birikim ve liyakat.<\/div>\n<div>Pratikte ise i\u015fler bamba\u015fka.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bug\u00fcn ekranlara bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ayn\u0131 isimlerin, farkl\u0131 ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda \u201cuzman\u201d s\u0131fat\u0131yla dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/div>\n<div>\u2022Ortado\u011fu\u2019da bir kriz olur, herkes Ortado\u011fu uzman\u0131<\/div>\n<div>\u2022Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar, ayn\u0131 ki\u015filer Rusya uzman\u0131<\/div>\n<div>\u2022Balkanlarda gerilim olur, Balkan uzman\u0131<\/div>\n<div>\u2022Avrupa\u2019da ekonomik kriz olur, Avrupa uzman\u0131<\/div>\n<div>\u2022Afrika konu\u015fulur, Afrika uzman\u0131<\/div>\n<div>\u2022Hatta Gr\u00f6nland g\u00fcndeme gelir, bir anda Gr\u00f6nland uzmanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Das Problem ist folgendes:<\/div>\n<div>Bu ki\u015filerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, bahsettikleri co\u011frafyaya dair temel bilgileri bile derinlikli \u015fekilde bilmez.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Gr\u00f6nland\u2019\u0131n yerini haritada g\u00f6ster deseniz g\u00f6steremezler.<\/div>\n<div>Ortado\u011fu\u2019da hangi \u00fclkeler var, ka\u00e7 \u00fclke var deseniz sayamazlar.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ama ekranlarda en \u00e7ok onlar vard\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Warum?<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00c7\u00fcnk\u00fc mesele uzmanl\u0131k de\u011fil, eri\u015fimdir.<\/div>\n<h3>Referans Mekanizmas\u0131: Liyakat\u0131n \u00d6n\u00fcne Ge\u00e7en Sistem<\/h3>\n<div>Bir yorumcunun ekrana \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen \u015fey \u00e7o\u011fu zaman CV\u2019si de\u011fildir.<\/div>\n<div>Kimin referans oldu\u011fu belirleyicidir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bu referans mekanizmas\u0131 ise \u00e7o\u011fu zaman liyakatten uzak, ili\u015fkiler a\u011f\u0131na dayal\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Kendisi ili\u015fkilerle bir noktaya gelmi\u015f olan ki\u015filer, ayn\u0131 y\u00f6ntemi ba\u015fkalar\u0131na uygular. B\u00f6ylece bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc olu\u015fur:<\/div>\n<div>\u2022Liyakat yerine sadakat<\/div>\n<div>\u2022Bilgi yerine yak\u0131nl\u0131k<\/div>\n<div>\u2022Yetkinlik yerine ba\u011flant\u0131<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Sonu\u00e7: Ekranlar ger\u00e7ek uzmanlara de\u011fil, \u201cahbap dost ili\u015fkisi ya da\u2026. olana\u201d a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0130ktidar\u0131n bas\u0131n\u0131, Muhalefetin bas\u0131n\u0131.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>D\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda medya ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr:<\/div>\n<div>\u0130ktidara yak\u0131n kanallar ve muhalefete yak\u0131n kanallar.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ama art\u0131k \u015fu ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemek gerekir:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0130kisi de ayn\u0131.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bu noktada isimleri a\u00e7\u0131k\u00e7a koyal\u0131m:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>CHP\u2019ye yak\u0131n kanallar:<\/div>\n<div>Burada ise tablo daha nettir.<\/div>\n<div>CHP Genel Merkezi taraf\u0131ndan belirlenen isimler d\u0131\u015f\u0131nda kimseye alan a\u00e7\u0131lmaz.<\/div>\n<div>Ele\u015ftiriyorsan yoksun. Destekliyorsan vars\u0131n.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>AK Parti\u2019ye yak\u0131n kanallar:<\/div>\n<div>Bir telefon, bir telkin, bir \u201crica\u201d\u2026<\/div>\n<div>AK Parti Genel Merkezi\u2019nden, K\u00fclliye\u2019den ya da bir milletvekilinden gelen bir \u00e7a\u011fr\u0131, bir ismin ekrana \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kmamas\u0131n\u0131 belirleyebilir.<\/div>\n<div>\u00c7o\u011fu zaman sorgulanmaz bile. \u201c\u00dcstten geldi\u201d denir ve konu kapan\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ama \u015funu da a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmek gerekir:<\/div>\n<div>\u0130ktidara yak\u0131n kanallar\u0131n i\u015fleyi\u015fi tamamen tek boyutlu de\u011fildir.<\/div>\n<div>\u0130ktidar\u0131 ele\u015ftirdi\u011fin i\u00e7in seni otomatik olarak d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmazlar.<\/div>\n<div>\u0130stedi\u011fin kadar iktidar\u0131 ele\u015ftir, hatta ba\u015fka kanallarda Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131na \u00e7ok sert ifadeler kullanm\u0131\u015f ol, bu durum \u00e7o\u011fu zaman tek ba\u015f\u0131na engel olmaz.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>As\u0131l belirleyici olan yine ba\u015fka bir mekanizmad\u0131r:<\/div>\n<div>Bir telefon gelmesi\u2026<\/div>\n<div>\u201cBu ki\u015fi \u00e7\u0131kmas\u0131n\u201d denmesi\u2026<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ve o noktada kap\u0131 kapan\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmez:<\/div>\n<div>Kap\u0131y\u0131 a\u00e7an da kapatan da siyaset, i\u00e7eri giren ise hep ayn\u0131 isimlerdir.<\/div>\n<h3>Kraldan \u00c7ok Kralc\u0131lar Meselesi<\/h3>\n<div>En dikkat \u00e7ekici nokta ise \u015fu:<\/div>\n<div>Bu sistem \u00e7o\u011fu zaman do\u011frudan siyasi iradeden de\u011fil,<\/div>\n<div>\u201ckraldan \u00e7ok kralc\u0131\u201d anlay\u0131\u015ftan beslenir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Yetki verilmemi\u015f olsa bile, baz\u0131 ki\u015filer bu yetkiyi kendilerinde g\u00f6r\u00fcr.<\/div>\n<div>Kendi inisiyatifleriyle kap\u0131lar kapat\u0131r, isimler eler, listeler olu\u015fturur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ve b\u00f6ylece bireysel inisiyatifler, sistematik bir engelleme mekanizmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u015eimdi diyeceksiniz ki: \u201cSen nas\u0131l \u00e7\u0131k\u0131yorsun?\u201d<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Beni bilen bilir.<\/div>\n<div>Soyad\u0131m karakterim olmu\u015ftur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Eptemli demek; evirip k\u0131v\u0131rmadan, do\u011frudan bildi\u011fini s\u00f6yleyen demektir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ben kimseye boyun e\u011fmedim.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Muhalefete yak\u0131n kanallara \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda:<\/div>\n<div>\u2022Muhalefetin do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi \u00f6vd\u00fcm<\/div>\n<div>\u2022Yanl\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k ele\u015ftirdim<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ayn\u0131 programda:<\/div>\n<div>\u2022\u0130ktidar\u0131n do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi de s\u00f6yledim<\/div>\n<div>\u2022Yanl\u0131\u015f\u0131n\u0131 da ele\u015ftirdim<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0130ktidara yak\u0131n kanallarda ise:<\/div>\n<div>\u2022\u0130ktidar\u0131n do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi \u00f6vd\u00fcm<\/div>\n<div>\u2022Yanl\u0131\u015f\u0131n\u0131 yine ele\u015ftirdim<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ve ayn\u0131 \u015fekilde:<\/div>\n<div>\u2022Muhalefetin do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131 varsa onu da s\u00f6yledim<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Yani r\u00fczg\u00e2ra g\u00f6re konu\u015fmad\u0131m, ger\u00e7e\u011fe g\u00f6re konu\u015ftum.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>K\u0131sacas\u0131 ben, bu sistemin i\u00e7indeki istisna kanallara \u00e7\u0131kt\u0131m.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ve \u015funun da \u00f6zellikle alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek isterim:<\/div>\n<div>\u00c7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m hi\u00e7bir kanaldan bir kuru\u015f \u00fccret almad\u0131m, hi\u00e7bir masraf talep etmedim.<\/div>\n<div>Ne bir beklentiyle konu\u015ftum ne de bir hesapla.<\/div>\n<h3>Bas\u0131n \u0130\u00e7indeki Grupla\u015fma<\/h3>\n<div>Sorunun bir di\u011fer boyutu ise medya i\u00e7indeki grupla\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fc.<\/div>\n<div>\u2022Baz\u0131 gruplarda para ve ekonomik ili\u015fkiler \u00f6n plandad\u0131r<\/div>\n<div>\u2022Baz\u0131 gruplarda ise ahbap\u2013\u00e7avu\u015f ili\u015fkisi belirleyicidir<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ve burada \u00f6zellikle alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir:<\/div>\n<div>Kim para ile, kim ahbap\u2013dost ili\u015fkisi ile bu sistemin i\u00e7inde yer al\u0131yor\u2026 o \u015fimdilik bende kals\u0131n.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ama sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmez:<\/div>\n<div>D\u0131\u015far\u0131dan gelen, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve ger\u00e7ekten yetkin isimler i\u00e7in kap\u0131lar \u00e7o\u011fu zaman kapal\u0131d\u0131r.<\/div>\n<h3>Sonu\u00e7: G\u00f6r\u00fcnmeyen Bir Eleme Sistemi<\/h3>\n<div>Bug\u00fcn geldi\u011fimiz noktada sorun sadece \u201ckim ekrana \u00e7\u0131k\u0131yor\u201d meselesi de\u011fildir.<\/div>\n<div>As\u0131l sorun, kimlerin sistematik \u015fekilde d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bu yap\u0131 de\u011fi\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u2022Ger\u00e7ek uzmanlar g\u00f6r\u00fcnmez kalmaya devam edecek<\/div>\n<div>\u2022Kamuoyu, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve tekrar eden seslere mahk\u00fbm olacak<\/div>\n<div>\u2022Medya, toplumun aynas\u0131 olmaktan uzakla\u015facakt\u0131r<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Elbette istisnalar vard\u0131r.<\/div>\n<div>Ger\u00e7ekten liyakati esas alan, ba\u011f\u0131ms\u0131z karar verebilen y\u00f6neticiler ve kanallar h\u00e2l\u00e2 mevcuttur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ama sistemin geneline bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tablo nettir:<\/div>\n<div>Ekranlara \u00e7\u0131kman\u0131n yolu bilgiden de\u011fil, ili\u015fkilerden ge\u00e7mektedir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ve bu d\u00fczen de\u011fi\u015fmeden, ne sanat d\u00fcnyas\u0131nda ne de bas\u0131nda ger\u00e7ek anlamda adil bir rekabetten s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sorun sadece \u201ckim ekrana \u00e7\u0131k\u0131yor\u201d meselesi de\u011fildir.<br \/>\nAs\u0131l sorun, kimlerin sistematik \u015fekilde d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>","protected":false},"author":40,"featured_media":284368,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[289],"class_list":{"0":"post-284367","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar","8":"tag-manset"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/40"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=284367"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284367\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":284369,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284367\/revisions\/284369"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/284368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=284367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=284367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=284367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}