Bu haftaki konumuzu okullar\u0131m\u0131zda demokrasi ve insan haklar\u0131 e\u011fitiminin durumu ve \u00f6nemi olarak se\u00e7tik. \u00c7a\u011fda\u015fla\u015fma yolunda att\u0131\u011f\u0131m\u0131z ad\u0131mlar\u0131n daha etkili olabilmesi konusunda e\u011fitim etkinlikleri \u00e7ok etkili g\u00f6r\u00fclmektedir. Demokrasi ve insan haklar\u0131 konusunda e\u011fitim sistemimizin kat etmesi gereken \u00e7ok yolu oldu\u011fu bilinen bir ger\u00e7ektir. Ancak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya \u00fclkelerine k\u0131yasla \u00f6nemli mesafe ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da kabul etmeliyiz.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7e\u015fitli alanlarda ya\u015fan\u0131lan sorunlar\u0131n temelinde, kavramlar\u0131n geli\u015fig\u00fczel kullan\u0131lmalar\u0131 ve bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 tehlikeli sonu\u00e7lar bulunmaktad\u0131r. Kavramlar\u0131n belirli bir bilimsel temellendirmeden yoksun olarak geli\u015fig\u00fczel kullan\u0131lmas\u0131, sadece g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n prati\u011finde de\u011fil ayn\u0131 zamanda farkl\u0131 bilimsel disiplin alanlar\u0131nda yap\u0131lan akademik ara\u015ft\u0131rmalarda da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Oysa kavramlar\u0131n bilimsel bilgiyle temellendirilmesi ve kavramlar aras\u0131nda do\u011fru ba\u011flant\u0131lar\u0131n kurulabilmesi, d\u00fcnyada ya\u015fanmakta olan bir\u00e7ok sorunun do\u011fru de\u011ferlendirilmesine ve b\u00f6ylece sorunlar\u0131n h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutabilecektir. \u0130\u015fte burada as\u0131l ihtiya\u00e7 duyulan, insan denilen varl\u0131\u011f\u0131, olaylar\u0131 ve durumlar\u0131 felsef\u00ee bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ve do\u011fru de\u011ferlendirebilecek bilim insanlar\u0131n\u0131n ve yurtta\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131d\u0131r (D\u00fcger, 2017).<\/p>\n
Demokratik sistemin temel de\u011ferlerinden biri, tart\u0131\u015fmalar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00f6ntemlerle \u00e7\u00f6z\u00fclmesidir. Toplumlar\u0131n hayat\u0131, \u00e7\u0131karlar\u0131n ve fikirlerin \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131yla doludur. Ancak demokratik sistem, bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00fc\u00e7 veya emir yerine bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yollarla \u00e7\u00f6zme \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r (B\u00fcy\u00fckkarag\u00f6z, 1989; B\u00fcy\u00fckkarag\u00f6z & Kesici, 1998).<\/p>\n
Duman\u2019a (2004) g\u00f6re, bir k\u00fclt\u00fcr, bir ya\u015fam tarz\u0131 ve bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f \u015fekli olarak ifade edilen demokrasi, temelde herkesin bir ger\u00e7e\u011fi oldu\u011funu kabul eden bir d\u00fczeni temsil eder. Demokrasi, bireylerin bir arada nas\u0131l ya\u015famalar\u0131 gerekti\u011fiyle alakal\u0131 bili\u015fsel ve duyu\u015fsal hayata dayal\u0131 eylemsel bir kavramd\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde demokrasi e\u011fitimi, ki\u015filerin ya\u015fant\u0131lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla demokratik davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6\u011frenmelerini ama\u00e7layan bir s\u00fcre\u00e7 olarak bilinmektedir. Ki\u015filerin insan haklar\u0131na duyarl\u0131 olan, bu de\u011ferleri i\u00e7selle\u015ftiren, demokrasi ilkelerine ba\u011fl\u0131 ve aktif ki\u015filer olarak yeti\u015fmelerini ama\u00e7lamaktad\u0131r. D\u00fcnya genelinde, tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde demokratikle\u015fme iste\u011fi farkl\u0131 co\u011frafyalarda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkemizde de demokratikle\u015fme s\u00fcreci Tanzimat ferman\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015f ve \u015fu anda devam etmektedir. Ancak mevcut demokratik e\u011fitimin yeterli seviyede oldu\u011funu s\u00f6ylemek olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n
Okullarda verilen \u00f6rg\u00fcn e\u011fitimin en \u00f6nemli i\u015flevlerinden biri, demokratik tutum ve davran\u0131\u015flar g\u00f6steren, demokrasiye i\u00e7ten inanan, k\u0131saca demokrasiyi bir ya\u015fam tarz\u0131 olarak benimseyen ki\u015filer yeti\u015ftirmektir. E\u011fitim sistemimizde t\u00fcm e\u011fitim-\u00f6\u011fretim faaliyetlerin bu t\u00fcr hedefler temel al\u0131narak d\u00fczenlenmesine \u00f6nem verilmelidir (Ya\u011fc\u0131, 1998). Yurtta\u015fl\u0131k e\u011fitiminin amac\u0131 ki\u015filerin demokratik bir d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131 benimsemi\u015f ve insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 olmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r (D\u00fcger, 2017).<\/p>\n
Demokrasiyle e\u011fitim aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ilk defa J. Dewey (1916) \u2018Demokrasi ve E\u011fitim’ ba\u015fl\u0131kl\u0131 eserinde e\u011fitimin, ki\u015finin ya\u015fam bi\u00e7imine y\u00f6n vermesi ve bu amaca d\u00f6n\u00fck baz\u0131 y\u00f6ntemleri kullanmas\u0131n\u0131n gere\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Dewey, okulda elde edilen bilgilerin, etkinliklerle veya mesleklerle ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 yan\u0131nda ya\u015famla b\u00fct\u00fcnle\u015fen bir ortamda verilmesiyle bunun toplumsal ya\u015fama y\u00f6n verebilece\u011fini savunmu\u015ftur (Geray, 1993).<\/p>\n
E\u011fitim sistemi ve okullardan s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen d\u00fcnyada \u00f6zg\u00fcr, ele\u015ftirebilen, sorumluluk sahibi, toplumsal sorunlara kar\u015f\u0131 duyarl\u0131, demokratik de\u011ferleri i\u00e7selle\u015ftirmi\u015f ki\u015filer yeti\u015ftirilmesi beklenmektedir. Demokrasi ve e\u011fitim ili\u015fkisi \u00fczerinde durulan olduk\u00e7a geni\u015f ve karma\u015f\u0131k bir konudur. Genel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda demokrasi bilinci, okulda ba\u015flar g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131ktad\u0131r. Demokrasi bilincinin ki\u015filere kazand\u0131r\u0131lmas\u0131nda okul dedi\u011fimiz e\u011fitim kurumlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00f6neme sahiptir. Bu sebepten dolay\u0131 da demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn okullarda ya\u015fat\u0131lmas\u0131 gerekmektedir (\u015ei\u015fman ve di\u011f., 2010).<\/p>\n
Demokrasi e\u011fitimi, demokratik tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 benimsemi\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131, iyi ili\u015fkiler kurabilen, kendi kararlar\u0131n\u0131 kendisi alabilen demokrat ve sayg\u0131l\u0131 ki\u015filer yeti\u015ftirmeyi hedeflemektedir (Karasar, 1999). Bu e\u011fitim, ki\u015filerin insan hak ve \u00f6zg\u00fcrlerini bilen, demokrasiyi benimsemi\u015f, demokrasiye sayg\u0131 duyan ve onu savunan etkin yurtta\u015flar h\u00e2line getirilmesini ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
Okullarda demokrasi e\u011fitiminin verilebilmesi i\u00e7in \u00f6nce \u00fclkenin demokrasiyle y\u00f6netiliyor olmas\u0131, sonra merkezi ve ta\u015fra \u00f6rg\u00fctleriyle milli e\u011fitim bakanl\u0131\u011f\u0131nda demokrasinin sindirilmi\u015f olmas\u0131 yan\u0131nda okul y\u00f6neticilerin demokrasinin erdemini bilen ki\u015filerden se\u00e7ilmesi zorunludur.<\/p>\n
Demokratik e\u011fitimin amac\u0131 olarak; t\u00fcm ki\u015fileri e\u015fit kabul ederek insanl\u0131\u011fa yak\u0131\u015fan bir toplumun meydana getirilmesine katk\u0131da bulunabilecek ki\u015filer olabilmeleri i\u00e7in gereken yetenek ve tutumlar\u0131 geli\u015ftirmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilecek bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisine \u00e7ekebilmektir (Varol ve di\u011f., 2004). Bu ancak \u00e7a\u011fda\u015f anlamda vatanda\u015fl\u0131k bilincine sahip ve insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 toplumlar\u0131n olu\u015fabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle ailede, daha sonra okullarda bireysel temelde kazand\u0131r\u0131lacak e\u011fitim-\u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ile olanakl\u0131 olacakt\u0131r (Ba\u015faran, 2007).<\/p>\n
Demokratik ki\u015filer yeti\u015ftirmede s\u0131n\u0131f ortam\u0131 olduk\u00e7a etkilidir. Demokratik s\u0131n\u0131f ortam\u0131, demokratik tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n geli\u015fmesini etkileyen en \u00f6nemli fakt\u00f6rd\u00fcr (Varol ve di\u011f., 2004). E\u011fitim ortamlar\u0131n\u0131n demokratik bir yap\u0131da olmas\u0131, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimin ama\u00e7lar\u0131n\u0131n istenilen hedefler do\u011frultusunda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve \u00f6zellikle demokratik tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n \u00f6\u011frencilere kazand\u0131r\u0131lmas\u0131nda e\u011fitim ortamlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir ara\u00e7 oldu\u011fu kabul edilmektedir. Demokratik bir e\u011fitim ortam\u0131 olu\u015fturmada \u00f6\u011fretmen yeterlilikleri de \u00f6nemlidir (Ye\u015fil, 2009). Bu konuda \u00f6\u011fretmenler, \u00f6\u011frencilerine hem demokratik davran\u0131\u015f sergileme y\u00f6n\u00fcnden iyi bir rol model olmal\u0131 hem de demokrasi bilinci a\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
Demokrasi insana de\u011fer veren, kurum kurulu\u015f ve devlet politikalar\u0131n\u0131n \u015fekillenmesinde insanlar\u0131n e\u015fit haklara sahip oldu\u011fu inanc\u0131na dayal\u0131 olan y\u00f6netim bi\u00e7imidir. Demokrasi; y\u00f6netenlerin veya y\u00f6netime gelecek olanlar\u0131n halk\u0131n oy verme yeterli\u011fine sahip kesimi veya temsilcileri taraf\u0131ndan se\u00e7ildi\u011fi ve denetlendi\u011fi; devlette ve toplumsal yap\u0131da herkesin e\u015fit oldu\u011fu y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Demokrasi ve insan haklar\u0131 kavramlar\u0131 hem birbirine \u00e7ok yak\u0131n hem de do\u011frudan birbirleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 kavramlard\u0131r. Bir siyasal y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak demokrasi insan haklar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi y\u00f6netimsel d\u00fczeni temsil etmektedir. \u0130nsan haklar\u0131 ise demokrasinin d\u00fc\u015f\u00fcnsel temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. Demokrasiler \u00e7a\u011flar boyunca devam eden, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha ileri a\u015famalarda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclerek geli\u015ftirilen insan haklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin temelleri \u00fczerinde do\u011fmu\u015f ve zamanla y\u00fckselerek \u00e7a\u011fda\u015f rejimler haline gelmi\u015flerdir. Nas\u0131l ki insan haklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi demokrasinin d\u00fc\u015f\u00fcnsel temelini olu\u015fturmakta ve genel \u00e7er\u00e7evesini \u00e7izmekteyse, demokrasiler de insana ve insanl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 temel haklar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi ve g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 siyasal d\u00fczen ve y\u00f6netim bi\u00e7imlerini simgeler. Bu a\u00e7\u0131lardan her iki kavram\u0131n birbirine olan ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 sars\u0131lmayacak derecede g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr (C\u0131lga, 2006).<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, geli\u015ftirilerek ki\u015filerde insan haklar\u0131 bilincinin olu\u015fturulmas\u0131 demokrasiyle m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Demokrasinin temel ko\u015fulu olan e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck gibi insan\u0131 merkeze alan ilkeler, insan haklar\u0131 kavram\u0131nda varl\u0131k bularak ona de\u011fer katan ba\u015fl\u0131ca kavramlard\u0131r. Demokrasinin geli\u015fmesi, do\u011frudan insan haklar\u0131n\u0131n geli\u015fim alan\u0131n\u0131 etkileyecektir. \u0130nsan haklar\u0131 konusunda ki\u015filerde bir bilin\u00e7 olu\u015fturulmak isteniyorsa \u00f6ncelikli olarak demokrasinin alan\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi gerekmektedir. \u0130nsan haklar\u0131 kavram\u0131n\u0131n anlam kazanmas\u0131nda demokrasinin b\u00fct\u00fcn kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda yerle\u015fmesi sa\u011flanarak ki\u015filer taraf\u0131ndan i\u00e7selle\u015ftirilmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Demokrasi kavram\u0131n\u0131n geli\u015fmesi ve ilerlemesi insan haklar\u0131 bilincinin geli\u015fmesi ve kurumsalla\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli bir etkiye sahip olacakt\u0131r. \u0130nsan haklar\u0131 bilincinin olu\u015fmas\u0131nda ve bu bilincin geli\u015fmesinde insan\u0131n kendisini tan\u0131mas\u0131 en \u00f6nemli unsurdur. Kendini tan\u0131yan kendini bilen herkes insan haklar\u0131n\u0131n do\u011fal savunucusudur. \u0130nsan haklar\u0131 insan\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi sahip oldu\u011fu haklar\u0131d\u0131r. Bu haklar hi\u00e7bir kurum g\u00fc\u00e7 taraf\u0131nda insana \u00f6d\u00fcl gibi sunulmu\u015f haklar olarak alg\u0131lanmamal\u0131d\u0131r. Bu haklar insan\u0131n de\u011ferli ve onurlu bir varl\u0131k olmas\u0131ndan dolay\u0131 sahip oldu\u011fu haklard\u0131r (G\u00fcl, 2013).<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131 ve demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve \u00e7ocuk haklar\u0131 ile ilgili konularda sa\u011flanan geli\u015fmeler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7a\u011fda\u015f toplum olman\u0131n temel g\u00f6stergelerindendir. T\u00fcrkiye’de bu konularla alakal\u0131 geli\u015fmelerin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in \u00f6ncelikle zihniyet de\u011fi\u015fikli\u011fine, yap\u0131sal baz\u0131 de\u011fi\u015fiklere ve uygulama de\u011fi\u015fikli\u011fine ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \u0130nsan haklar\u0131 ve \u00e7ocuk haklar\u0131yla ilgili toplumdaki herkesin bilgi edinme ve e\u011fitim g\u00f6rme hakk\u0131 bulunmaktad\u0131r. E\u011fitim g\u00f6ren ki\u015filerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, demokrasi ve insan haklar\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. \u00c7ocuklara bu konularla alakal\u0131 uygun e\u011fitim vermek, uygun ortamlar olu\u015fturmak \u00e7a\u011fda\u015f toplum yaratma konusunda \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir demokrasi i\u00e7in okullarda verilen yurtta\u015fl\u0131k ve demokrasi e\u011fitimi \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclmektedir. D\u00fcnyada ekonomik, siyasal ve toplumsal alandaki de\u011fi\u015fimler, son yirmi-otuz y\u0131ld\u0131r bir\u00e7ok \u00fclkenin vatanda\u015fl\u0131k e\u011fitiminin hedefi, i\u00e7eri\u011fi ve verili\u015f bi\u00e7iminde yeni e\u011fitim politikalar\u0131 geli\u015ftirmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple demokrasiyle y\u00f6netilen \u00fclkelerde, etkin ve demokratik yurtta\u015fl\u0131k e\u011fitimi tek yol olarak benimsenmektedir (Ersoy, 2016).<\/p>\n
Ko\u00e7o\u011flu\u2019na (2012) g\u00f6re, \u00fclkemizde insan haklar\u0131 ve demokrasi kavramlar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahiptir. Bu sebeple insan haklar\u0131na ve demokrasiye gereken \u00f6nemi veren yurtta\u015flar\u0131n yeti\u015ftirilmesi gerekli g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131; \u0131rk, dil, din ve cinsiyet ayr\u0131m\u0131 g\u00f6zetmeksizin her insan\u0131n, sadece insan olmas\u0131 sebebiyle do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu t\u00fcm insanlar i\u00e7in ge\u00e7erli olan evrensel haklard\u0131r. Bu haklar\u0131n korunmas\u0131, sayg\u0131 duyulmas\u0131, duyarl\u0131 olunmas\u0131 ancak ki\u015filere yeterli e\u011fitimin verilmesiyle sa\u011flanacakt\u0131r. \u0130nsan haklar\u0131 ayn\u0131 zamanda toplumdaki t\u00fcm vatanda\u015flar aras\u0131ndaki e\u015fitli\u011fin, demokrasi bilincinin, insan onurunun, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn teminat\u0131d\u0131r. \u0130nsan haklar\u0131 ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00e7etin m\u00fccadeleler ge\u00e7irerek \u00f6nemli a\u015famalardan ge\u00e7mi\u015f, uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler ve uygulamalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi geli\u015fmeler kaydedilmi\u015ftir. Ancak insan haklar\u0131 ihlalleri konusunda yasal giri\u015fimler, denetim mekanizmalar\u0131 olsa da, kimi durumlarda uygulamalarda s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle insan haklar\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc olu\u015fturmada as\u0131l \u00f6nemli olan nokta; demokratik, \u00e7a\u011fda\u015f bir hukuk devleti meydana getirmektir (Ko\u00e7o\u011flu, 2012).<\/p>\n
Demokrasi e\u011fitimi konusunda \u00f6\u011fretmenlerin hizmet \u00f6ncesi ve hizmet i\u00e7i e\u011fitimlerinde demokrasi ve insan haklar\u0131na y\u00f6nelik zorunlu dersler g\u00f6rmeleri gerekmektedir. Hizmet i\u00e7i e\u011fitimlerde \u00f6\u011fretmenlere insan haklar\u0131 ve demokrasi konusunda bilgiler verilmeli, okul ortam\u0131n\u0131n demokratik davran\u0131\u015flar\u0131n \u00f6\u011fretilmesi konusundaki \u00f6nemine dikkat \u00e7ekilmelidir (Kald\u0131r\u0131m, 2005).<\/p>\n
Demokrasiyle y\u00f6netilmekte olan toplumlar\u0131n demokrasi e\u011fitimi yoluyla demokrasiyi ya\u015fatacak insanlar yeti\u015ftirmeyi ama\u00e7 haline getirmesi gerekir. Demokrasi e\u011fitimi; ki\u015fileri insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini iyi bilen, benimseyen, savunan, sayg\u0131 duyan ve etkin olan yurtta\u015flar haline getirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r (G\u00fclmez, 2014). T\u00fcrkiye y\u00fczy\u0131l\u0131 maarif program\u0131nda konuya gereken \u00f6nemin verilmi\u015f olmas\u0131 sevindiricidir. Ancak uygulamada anti demokratik ve insan haklar\u0131n\u0131 ihlal eden uygulamalar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa devem ediyor olmas\u0131 ho\u015f g\u00f6r\u00fclemez.<\/p>\n
E\u011fitimin her kademesinde g\u00f6rev alan \u00f6\u011fretmenler; \u00f6\u011frencilerine kar\u015f\u0131 daima ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc, haklar\u0131na ve \u00f6\u011frencilere sayg\u0131l\u0131, tarafs\u0131z, tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k, yard\u0131mc\u0131, tutarl\u0131 demokratik davran\u0131\u015flar i\u00e7inde ve yol g\u00f6sterici olmal\u0131d\u0131r. E\u011fitimin her kademesinde \u00f6zellikle de yar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretmenlerini yeti\u015ftiren y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kuramlar\u0131ndaki \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin demokratik bir ortam\u0131 olu\u015fturarak ders i\u015flemeleri ve b\u00f6ylece \u00f6\u011frencilerin de demokratik tutum, anlay\u0131\u015f ve davran\u0131\u015flar geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u00fclkemizde hem demokrasinin gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de toplumun kalk\u0131nmas\u0131 ve ilerlemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclmektedir (Ya\u011fc\u0131,1998).<\/p>\n
\u00d6zellikle okul i\u00e7erisinde \u00f6\u011fretmenler, \u00f6\u011frencilerin demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcmsemelerinde olduk\u00e7a \u00f6nemli fig\u00fcrlerdir. Bu anlamda, \u00f6\u011fretmenlerin \u00f6\u011frencilerine demokratik de\u011ferleri aktarmas\u0131 ve onlarda demokratik davran\u0131\u015flar\u0131 te\u015fvik etmesi, onlar\u0131n sosyal geli\u015fimlerine olumlu bir katk\u0131lar sunmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde okullarda \u00f6\u011frencilere kazand\u0131r\u0131lan bilgi ve becerilerin yan\u0131nda, bu kazan\u0131mlar\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 \u201cortam\u201d ile e\u011fitim s\u00fcrecindeki \u201cileti\u015fim \u015fekli\u201d de olduk\u00e7a \u00f6nemli say\u0131lmaktad\u0131r. Demokrasiyi bir ya\u015fam tarz\u0131 olarak benimseyen toplumlar\u0131n bu yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00f6zellikle okul ortam\u0131nda uygulamalar\u0131 gerekmektedir (\u00d6z\u00e7elik, 2024).<\/p>\n
G\u00fczel \u00fclkemizde; demokrasi bilincine sahip, demokratik anlay\u0131\u015f, tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 benimsemi\u015f, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, hem kendi haklar\u0131n\u0131 bilen hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten vatanda\u015flar yeti\u015ftirmeyi ba\u015farabilirsek toplumumuzu \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fczeyinin \u00f6tesine ta\u015f\u0131yabiliriz. \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n ve demokrasinin t\u00fcm boyutlar\u0131yla \u00f6\u011fretildi\u011fi, ya\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir \u00fclkenin yurtta\u015flar\u0131 olabilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan her birimizin \u00fczerine d\u00fc\u015fen g\u00f6rev ve sorumluluklardan ka\u00e7arak \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6tesinde bir uygarl\u0131k geli\u015ftirme \u015fans\u0131m\u0131z yoktur.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Okullarda demokrasi e\u011fitiminin verilebilmesi i\u00e7in \u00f6nce \u00fclkenin demokrasiyle y\u00f6netiliyor olmas\u0131, sonra merkezi ve ta\u015fra \u00f6rg\u00fctleriyle milli e\u011fitim bakanl\u0131\u011f\u0131nda demokrasinin sindirilmi\u015f olmas\u0131 yan\u0131nda okul y\u00f6neticilerin demokrasinin erdemini bilen ki\u015filerden se\u00e7ilmesi zorunludur.<\/p>","protected":false},"author":43,"featured_media":284036,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[],"class_list":{"0":"post-284034","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/43"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=284034"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284034\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":284037,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284034\/revisions\/284037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/284036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=284034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=284034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=284034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}