Seligman (2000), psikoloji biliminin daha ziyade insan\u0131n normal olmayan y\u00f6nlerine \u00f6nem verdi\u011fine, olumlu ve g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlerini anlay\u0131p geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131na vurgu yaparak, psikoloji bulgular\u0131n\u0131n ki\u015fileri nas\u0131l daha normal, daha mutlu, daha iyi ve daha ba\u015far\u0131l\u0131 olabileceklerini \u00f6\u011fretmek i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini vurgulayarak \u201columlu psikoloji\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr (Linley ve di\u011f., 2006).<\/p>\n
Olumlu psikoloji yakla\u015f\u0131m\u0131, psikoloji alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n uzun s\u00fcre ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k, patoloji, \u00e7aresizlik ve t\u00fckenmi\u015flik gibi insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n olumsuz yanlar\u0131na y\u00f6nelmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, modern hayat\u0131n ki\u015filer i\u00e7in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 olanaklar ve mutlu hayata eri\u015febilme \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (Caprara & Cervore, 2003).<\/p>\n
Olumlu psikolojinin \u00f6nem verdi\u011fi potansiyellerden biri de \u201columlu psikolojik sermaye\u201ddir. Olumlu psikolojik sermaye konusu son y\u0131llarda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yo\u011fun ilgi duyduklar\u0131 konular aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bunun nedeni iyimserlik, psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, \u00f6z-yeterlilik ve umut boyutlar\u0131ndan olu\u015fan olumlu psikolojik sermaye olgusunun ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131nda \u00f6nem derecesinin y\u00fcksek olmas\u0131d\u0131r. Olumlu psikolojik sermaye ayn\u0131 zamanda, ki\u015filerin olumlu bi\u00e7imde y\u00f6nlendirilmi\u015f durumsal psikolojik kapasitelerini g\u00f6stermektedir (Luthans ve di\u011f., 2004).<\/p>\n
Olumlu psikolojik sermaye, bireylerin yapmak zorunda olduklar\u0131 i\u015f i\u00e7in fazladan \u00e7aba sarf etmelerini, olumlu sonu\u00e7lar beklentisiyle motive olmalar\u0131n\u0131, \u00e7\u0131kan sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmelerini ve olas\u0131 zorluklarla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmelerini sa\u011flamaktad\u0131r (Meyers ve di\u011f., 2013, s. 621).<\/p>\n
Bu sermaye, durumsal nitelikler ta\u015f\u0131mas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc fertlerin ki\u015fisel geli\u015fimini ve \u00e7al\u0131\u015fma performans\u0131n\u0131 te\u015fvik eden, ayn\u0131 zamanda geli\u015ftirilebilirlik ve y\u00f6nlendirilebilirlik \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan psikolojik bir kaynak olarak kabul edilmektedir (Luthans ve di\u011f., 2007). \u0130nsanlar\u0131n bu etkili kayna\u011f\u0131 kullanma konusunda g\u00fcd\u00fclenmeleri \u00f6nemlidir. Bunun i\u00e7in hem ki\u015filerin, kendi kendilerinin uzman\u0131 olarak aile ve okul ortamlar\u0131nda \u00e7ocuklara y\u00f6nelik olarak olumlu psikolojik sermayeyi olu\u015fturan nitelikleri bilin\u00e7li kullanmalar\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
Olumlu psikolojik sermaye, iyi olu\u015fla ili\u015fkileri ba\u011flam\u0131nda yukar\u0131da belirtilen d\u00f6rt boyutu i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran ve bu boyutlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z etkilerinin toplam\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck ikinci seviyede b\u00fct\u00fcnsel bir yap\u0131y\u0131 ifade etmektedir (Luthans ve di\u011f., 2007). Bu b\u00fct\u00fcnsel sinerjik yap\u0131n\u0131n en temel \u00f6zelli\u011fi, de\u011fi\u015fmez ki\u015filik \u00f6zellikleri gibi her ko\u015fulda ve durumda s\u00fcreklilik g\u00f6steren bir yap\u0131 de\u011fil; ko\u015fullara ve durumlara g\u00f6re farkl\u0131la\u015fan ki\u015fisel d\u00fczeydeki nitelikleri i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Luthans ve di\u011ferlerine (2008) geli\u015fime ve de\u011fi\u015fime a\u00e7\u0131k olan bu yap\u0131, ki\u015fisel geli\u015fim, performans ve ba\u015far\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir etkendir. Bu yap\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve g\u00fc\u00e7lendirilmesi ki\u015filerin tercihlerine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu kadar e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131 da ilgilendirmektedir. Aile ve okul kurumlar\u0131 bu kapasiteyi olu\u015fturan nitelikleri geli\u015ftirecek do\u011frultuda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yap\u0131lan baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda, kendilerine y\u00f6nelik olumlu d\u00fc\u015f\u00fcnceler ta\u015f\u0131yanlar\u0131n; daha y\u00fcksek seviyelerde \u00f6z alg\u0131lamaya sahip olduklar\u0131 (Schuettler & Kiviniemi, 2006), daha fazla olumlu beklentiler ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 (Brown, 1984) ve daha y\u00fcksek ama\u00e7lar belirdikleri (Baron, 1990) saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Olumlu psikolojik sermaye konusunda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda olumlu psikolojik sermayesi g\u00fc\u00e7l\u00fc olan ki\u015filerin, i\u015f doyumlar\u0131, problem \u00e7\u00f6zme becerileri, stres y\u00f6netimi, motivasyon ve ba\u015far\u0131 gibi niteliklerinin de y\u00fcksek oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir (Ak\u00e7ay, 2012). Ara\u015ft\u0131rmalarda olumlu psikolojik sermayenin geli\u015ftirilebilir oldu\u011fu da ortaya konulmu\u015ftur (Luthans, 2002; Luthans ve di\u011f., 2007; \u00c7etin ve Bas\u0131m, 2012).<\/p>\n
Olumlu psikolojinin boyutlar\u0131ndan olan iyimserlik, psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, \u00f6z-yeterlik ve umut ile ilgili olarak yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, olumlu psikolojik sermaye konusuna dair fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rarak hayat\u0131n sorunlar\u0131na, stresine, zorluklar\u0131na ve olumsuz durumlara kar\u015f\u0131 ki\u015fiyi korumay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
a)\u0130yimserlik<\/strong> \u0130yimserlik hayatta farkl\u0131 ko\u015fullara uyum sa\u011flayabilme niteli\u011fi olarak tan\u0131mlan\u0131rken; bunun tersi olan k\u00f6t\u00fcmserlik olumsuz duygular\u0131 k\u00f6r\u00fckleyen ve psikolojik anlamda daha \u00e7ok ki\u015finin yetersizli\u011fini g\u00f6steren bir nitelik olarak g\u00f6r\u00fclmektedir (Daco, 1989; Seligman, 1998). Goleman (2000), iyimserli\u011fi ki\u015filerin hayat\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011fe ra\u011fmen her \u015feyin olumlu y\u00f6nde geli\u015fece\u011fine ili\u015fkin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir beklenti diye tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u0130yimser ki\u015filerin ki\u015fisel \u00f6zelliklerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda edilgen olarak durmak yerine sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in aray\u0131\u015f i\u00e7ine girdikleri g\u00f6r\u00fclmektedir (McGinnis, 1998). Bu nedenle, iyimser ki\u015filer ya\u015fad\u0131klar\u0131 sorunlar\u0131 ge\u00e7ici olarak g\u00f6r\u00fcrler ve \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in g\u00f6sterecekleri gayret sayesinde bu engel ve g\u00fc\u00e7l\u00fckleri a\u015facaklar\u0131na inan\u0131rlar.<\/p>\n \u0130yimser ki\u015filer, ba\u015far\u0131s\u0131z olduklar\u0131 durumlar\u0131 ki\u015fisel olarak alg\u0131larlar, hatta ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanan durumlarda bile olumlu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan vaz ge\u00e7mezler (Fellman, 2000; Marden, 2001). \u0130yimser ki\u015filerin sahip olduklar\u0131 olumlu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, i\u00e7i bo\u015f bir beklentiden de\u011fil, alg\u0131lad\u0131klar\u0131 \u00f6z-yeterlilik inanc\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r (Gillham & Reivich, 2004). b)Psikolojik Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k<\/strong> Psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k kavram\u0131; alan yaz\u0131nda psikolojik sa\u011flaml\u0131k, g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck ve y\u0131lmazl\u0131k gibi kavramlarla e\u015fanlaml\u0131 kabul edilmekte ve her ki\u015finin ya\u015fam\u0131nda en az bir kez maruz kald\u0131\u011f\u0131 veya maruz kalma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan \u015fiddet, do\u011fal afet, ekonomik kriz, sava\u015f, kazalar, sevilen birinin kayb\u0131 gibi kendisinin \u00e7ok zorlay\u0131c\u0131 olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6zterdi\u011fi ba\u015fa \u00e7\u0131kabilme g\u00fcc\u00fc ve kapasitesini ifade etmek amac\u0131yla kullan\u0131lmaktad\u0131r (Bas\u0131m ve \u00c7etin, 2011). Ya\u015fanan zorluklar ve geli\u015fimsel krizlerin kar\u015f\u0131s\u0131nda direnme g\u00fcc\u00fcn\u00fc daha iyi ifade etti\u011fi \u00fclkemizde i\u00e7in yayg\u0131n olarak y\u0131lmazl\u0131k veya sa\u011flaml\u0131k yerine \u2018dayan\u0131kl\u0131l\u0131k\u2019 kavram\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 tercih edilmektedir.<\/p>\n Alan yaz\u0131nda Ryff & Singer (2003), psikolojik y\u00f6nden dayan\u0131kl\u0131 ki\u015filerin genellikle bedensel ve ruhsal sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131n iyi oldu\u011funu, stres \u00fcreten durumlardan daha \u00e7abuk bir bi\u00e7imde kurtulabildiklerini ileri s\u00fcrmektedirler. Fredrickson (2001) da psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n psikolojik iyi olmay\u0131 geli\u015ftirici bir etkisinin bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde etkili kan\u0131tlar oldu\u011funu ifade etmektedir.<\/p>\n Psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k; ki\u015filerin ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131klar\u0131 travmatik ya\u015fant\u0131lar\u0131n yeti\u015fkin i\u015flevselli\u011fine olan olumsuz etkisini azaltabilece\u011finden, \u00e7ocukluk d\u00f6neminde ruhsal travmaya maruz kalan ki\u015filer i\u00e7in uzun vadeli psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k e\u011fitimi programlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 uygun olacakt\u0131r. Wingo ve di\u011ferleri (2010) yapt\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131rmada psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesinin yeti\u015fkin depresyonu ile \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 travmalar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi zay\u0131flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, Roy ve di\u011ferleri\u2019nin (2011) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ise psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n depresyon ve \u00f6z imha giri\u015fimlerini azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmi\u015flerdir \u00dcst\u00fcnda\u011f K\u00f6ksal, 2022).<\/p>\n c) \u00d6zyeterlik<\/strong> Senemo\u011flu\u2019na (2015) g\u00f6re \u00f6z-yeterlik; ki\u015finin hayatta kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi zorluklarda, olay\u0131n \u00fcstesinden gelip gelemeyece\u011fine dair kendine duydu\u011fu inan\u00e7 ve kendisi hakk\u0131ndaki yarg\u0131s\u0131d\u0131r (Senemo\u011flu, 2015: 234).<\/p>\n Ki\u015finin becerisini kullanarak yapabildiklerine ili\u015fkin inan\u00e7 yarg\u0131lar\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u00f6z-yeterlik ki\u015finin becerilerinin bir fonksiyonu de\u011fil, kendine ili\u015fkin kendi alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131yla olu\u015fan yarg\u0131s\u0131d\u0131r. Bandura\u2019ya (1982) g\u00f6re ki\u015finin \u00f6z-yeterlik yarg\u0131lar\u0131 d\u00f6rt temel kaynaktan beslenir.<\/p>\n Bunlar \u015f\u00f6yledir: Lopez ve di\u011f., (2000) olumlu psikolojik sermeyenin umut boyutu ki\u015finin belirledi\u011fi ama\u00e7lar\u0131 ba\u015farmak i\u00e7in yeni yollar bulabilmesi ve buldu\u011fu bu yollar\u0131 kullanmak i\u00e7in g\u00fcd\u00fclenmesini ifade eder. Umudun \u00f6nemi ise olumlu iyi olu\u015f yani ruhsal sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 etkililikten kaynaklanmaktad\u0131r. Umut, ki\u015fiyi ya\u015fama ba\u011flayan ve g\u00fc\u00e7lendiren olumlu psikolojik sermayeyi g\u00fc\u00e7lendiren bir duygu durumudur.<\/p>\n Umut, ki\u015finin rahats\u0131z oldu\u011fu durum kar\u015f\u0131s\u0131n i\u00e7indeki durumu de\u011fi\u015ftirme giri\u015fiminin \u00f6ncelikli edimidir. Umudunu koruyan ki\u015fi ve toplum i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey olanaks\u0131z de\u011fildir. Umutlu ki\u015fi her zaman aktif bir beklenti i\u00e7erisindedir. Tarihsel s\u00fcre\u00e7te ac\u0131, keder, \u00fcz\u00fcnt\u00fc yaratan durumlar ve krizlerden etkilenen ki\u015filer i\u00e7inde bulunduklar\u0131 k\u00f6t\u00fc durumu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in eyleme ge\u00e7mi\u015f veya g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir (Da\u011fl\u0131 ve Aypek Aslan, 2020).<\/p>\n Umut, gelece\u011fe iyimser ve g\u00fcvenle bakmay\u0131 sa\u011flayan olumlu bir duygudur. Ya\u015fanan g\u00fc\u00e7l\u00fckler kar\u015f\u0131s\u0131nda bile ki\u015finin i\u015flerinin daha iyiye gidebilece\u011fine ili\u015fkin inanc\u0131d\u0131r. Bu inan\u00e7 ki\u015fiyi hayata ba\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n Umutlu ki\u015filerin ortak nitelikleri daha az stres ve kayg\u0131 ya\u015farlar, bedensel y\u00f6nden sa\u011fl\u0131kl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fcklerden y\u0131lmaz, dayan\u0131kl\u0131, hayatta anlam bulmakta zorlanmayan yap\u0131lar\u0131d\u0131r. Umudunu kaybeden ki\u015filerin ise: depresyon, kayg\u0131 ve \u00f6teki ruhsal sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda dayan\u0131ks\u0131z, hayat\u0131n anlam\u0131n\u0131 bulmakta \u00e7ok zorlanan ve hayata ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 zay\u0131f olma \u00f6zellikleri \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n Kavramsal anlamda birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z yap\u0131lar olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, yap\u0131lar\u0131 birbirlerine ba\u011flayan ve bunlar\u0131n birle\u015fiminden olu\u015fan \u00fcst ana yap\u0131 olan olumlu psikolojik sermayenin etkisinin, yukar\u0131daki her bir bile\u015fenin etkisinin toplam\u0131ndan \u00e7ok daha fazlas\u0131 oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclmektedir. Yani psikolojik sermaye, i\u015f, okul ve sosyal hayatta \u00e7al\u0131\u015fma ve ileti\u015fim performans\u0131yla alakal\u0131 olarak, daha fazla motivasyon yaratacakt\u0131r. Bununla alakal\u0131 olarak; Luthans, hem \u00f6z-yeterli\u011fi hem de umut d\u00fczeyi y\u00fcksek olan bir \u00e7al\u0131\u015fan, sadece kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan ve m\u00fccadele gerektiren \u00f6devleri kabul etmek i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermeyecek, bunun yan\u0131 s\u0131ra kendisini hedefe ula\u015ft\u0131racak olan alt hedefleri de belirleyip, olu\u015fan f\u0131rsatlar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcp, engelleri a\u015fmak amac\u0131yla pek \u00e7ok yol deneyecektir. Bu yolla hem daha fazla performans sergileyip hem de daha \u00e7ok doyum elde edebilecektir. Benzer durum iyimserlik ile psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k i\u00e7in de ge\u00e7erli olup, bunlar\u0131n \u00f6zyeterlik ve umut ile bir araya gelmesi durumunda, kendine g\u00fcvenin y\u00fcksek olaca\u011f\u0131, gerekli \u00e7aba g\u00f6sterilerek daha iyi alternatif yollar\u0131n aran\u0131p bulunaca\u011f\u0131 belirtilmektedir (Luthans, 2002, 61).<\/p>\n Olumlu psikolojik sermayenin \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi iyimserlik, \u00f6z-yeterlik, psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ve umut bile\u015fenlerinin her birinin hem \u00f6l\u00e7\u00fclebilir olmas\u0131 hem de verilecek olan e\u011fitimlerle ki\u015filere kazand\u0131r\u0131labilir ve geli\u015ftirilebilir olmas\u0131d\u0131r. Bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00f6rg\u00fctlerinde olumlu bir iklim yaratarak i\u015f g\u00f6renlerden en y\u00fcksek verimlili\u011fi bekleyen y\u00f6neticiler, kurumda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n ki\u015filiklerine ba\u011fl\u0131 olarak olumlu ve olumsuz davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fkenlerini, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yetersiz yanlar\u0131n\u0131 anlamak, bunlar\u0131n i\u015flerine olan etkisini tespit ederek daha fazla veri toplamak i\u00e7in neler yap\u0131labilece\u011fini de\u011ferlendirmek, k\u0131saca\u201cpsikolojik sermayelerine\u201d yat\u0131r\u0131m yapmak zorundad\u0131rlar.<\/p>\n Personel al\u0131mlar\u0131nda olumlu psikolojik sermayenin dikkate al\u0131nmas\u0131 kurumlar\u0131n verimlili\u011fini ve \u00e7al\u0131\u015fanlar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131raca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. \u00d6zellikle yo\u011fun stresli ortamlarda ve g\u00f6revlerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bu sermayeye sahip olmalar\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ayr\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fanlara y\u00f6nelik olarak olumlu psikolojik sermayeyi art\u0131rmaya y\u00f6nelik e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Umutlu ki\u015filerin ortak nitelikleri daha az stres ve kayg\u0131 ya\u015farlar, bedensel y\u00f6nden sa\u011fl\u0131kl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fcklerden y\u0131lmaz, dayan\u0131kl\u0131, hayatta anlam bulmakta zorlanmayan yap\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>","protected":false},"author":43,"featured_media":282372,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[],"class_list":{"0":"post-282371","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-yazarlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/43"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=282371"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":282373,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282371\/revisions\/282373"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/282372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=282371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/halkweb.com.tr\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=282371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nOlumlu psikolojik sermayenin bir boyutunu olu\u015fturan iyimserlik, Schneider\u2019e g\u00f6re (2001) ki\u015finin \u015fimdi ve gelecekteki ya\u015fam\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olma konusunda olumlu y\u00f6nde at\u0131flarda bulunmas\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Hayata olumlu bakma anlam\u0131na gelen iyimserlik kavram\u0131n\u0131 inceleyen ilk olumlu psikolog olan M. Seligman (1998), iyimserli\u011fin yetenek ve g\u00fcd\u00fclenme kadar \u00f6nemli bir kavram oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130yimser ki\u015filerin olumlu d\u00fc\u015f\u00fcnme becerileri, ki\u015fiyi g\u00fc\u00e7lendirici bir yap\u0131 olarak de\u011ferlendirilmekte ve iyimserli\u011fin zorlay\u0131c\u0131 ya\u015fant\u0131lar\u0131n olumsuz etkisinden kurtulma konusunda \u00f6nemli bir role sahip oldu\u011fu belirtilmektedir (Peterson, 2000).<\/p>\n
\n\u0130yimser ki\u015filer, bu \u00f6zellikleri sayesinde, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin olumsuz y\u00f6nlere kaymas\u0131n\u0131 engellerler, kendilerini huzurlu ve rahat hissederek, stresle daha kolay ba\u015f edebilirler (Kasatura, 1998; Parmaks\u0131z, 2011). Bir karakter \u00f6zelli\u011fi olarak iyimserlik ailede anne-babalar\u0131n, okullarda \u00f6\u011fretmenlerin model olacak tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131ndan etkilenerek \u00f6\u011frenilebilen bir \u00f6zelliktir. Yeti\u015fkinler bu konuda \u00e7ocuklara do\u011fru model olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\nOlumlu psikolojik sermayenin bir di\u011fer boyutu olan psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, \u201cki\u015filerin de\u011fi\u015fim, zorlanma ve risk durumlar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131yla \u00fcstesinden gelebilmelerini sa\u011flayan olumlu psikolojik kapasitedir, bu kapasite y\u0131llar i\u00e7erisinde de\u011fi\u015febilir, bireysel ve \u00e7evresel etkenlerin etkisiyle geli\u015ftirilebilir\u201d (Stewart ve di\u011f., 1997). Silliman (1994) psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, hayatta ya\u015fanan zorluklarla m\u00fccadele etmek i\u00e7in ki\u015finin g\u00fc\u00e7lerini geli\u015ftirme kapasitesi diye tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\nBandura\u2019ya (1997) g\u00f6re \u00f6z-yeterlik, ki\u015finin kendi yeteneklerine duydu\u011fu inan\u00e7 do\u011frultusunda gerekli \u00e7abay\u0131 g\u00f6stermesi \u015feklinde a\u00e7\u0131klanabilir. Alan yaz\u0131nda \u00f6z-yeterlik alg\u0131s\u0131 \u015feklinde de kullan\u0131lan bu kavram, bir ba\u015fka ifadeyle kendine yeterlik, bir sorunu \u00e7\u00f6zmek ya da bir g\u00f6revi tamamlamak i\u00e7in gerekecek olan belli hareketleri organize etme ve uygulama kabiliyetine duyulan g\u00fcvendir.<\/p>\n
\na) Do\u011frudan deneyimler: Ki\u015finin kendi ba\u015f\u0131na deneyimledi\u011fi; ba\u015far\u0131l\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu ge\u00e7mi\u015f deneyimler neticesinde edindi\u011fi bilgiler,
\nb) Dolayl\u0131 deneyimler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla edinilmi\u015f bilgiler; ki\u015finin kendine benzeyen ba\u015fka ki\u015filerin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi etkinliklerdeki ba\u015far\u0131 durumlar\u0131na bakarak geli\u015ftirdi\u011fi yarg\u0131,
\nc) S\u00f6zel ikna; ki\u015fi becerileri hakk\u0131nda \u00e7evresindeki ki\u015filerin neler s\u00f6yledi\u011fini dinler ve bu sebeple ba\u015farabilece\u011fine veya ba\u015faramayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin nasihatler, destekler, tavsiyeler,
\nd) Psikolojik durum; ki\u015finin beklentisi ve bedeninden gelen geribildirimler; ki\u015finin g\u00fcc\u00fc, becerisi ve incinebilirli\u011fini de\u011ferlendirmek \u00fczere bedenden gelen geribildirimler de \u00f6z-yeterlik yarg\u0131s\u0131n\u0131 etkilemektedir (Senemo\u011flu, 2015: 234).
\nd) Umut<\/p>\n